باسقوسۋدا العاشقى بولىپ ءسوز العان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى ەرلان سىدىقوۆ زامان اعىمىنا ساي ءتىل ۇنەمى داميتىنىن اتاپ ءوتتى. ء«تىل – ءتىرى ورگانيزم, ونى دامىتۋ كەرەك. قازاق ءتىلى – الەمدەگى ەڭ باي تىلدەردىڭ ءبىرى. ءتىلدىڭ دامۋىمەن تاريحي وزىندىك سانا مەن رۋحاني وي دا العا باسادى. ۋاقىت وتە كەلە قازاق ءتىلى الەم تىلدەرىنىڭ بىرىنە اينالادى دەپ ۇمىتتەنەمىن», دەدى اكادەميك.
ال پروفەسسور شەرۋباي قۇرمانباي ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, قازاق ءتىلىنىڭ لەكسيكالىق قورىندا 361 مىڭ تەرمين قولدانىلادى. ول تەرمينولوگيالىق قوردىڭ لەكسيكالىق قوردان ەكى ەسە كوپ ەكەنىنە نازار اۋداردى. «عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ تىلىمىزگە ەنگىزىلگەن جاڭا سوزدەردىڭ 82 پايىزىن تەرميندەر قۇرايدى», دەدى بەلگىلى عالىم. وسى رەتتە پروفەسسور انار سالقىنباي ءسوزجاسام عىلىمىن زەرتتەۋ قاجەتتىگىن ايتا كەلىپ: «قازاق ءتىلىن دامىتۋ ءۇشىن ءسوزجاسام عىلىمىن زەرتتەۋ كەرەك. بۇل سالانى كەڭەس كەزەڭىندە زەرتتەۋگە رۇقسات ەتىلمەدى. ەگەر تۇركى حالىقتارى ءسوزجاسام عىلىمىن زەرتتەۋدى 40-50-جىلدارى باستاعان بولسا, ءبىزدىڭ عالىمدار ولاردان 40 جىلعا ارتتا قالدى», دەدى.
جيىن بارىسىندا ز.بازارباەۆا, ە.قاجىبەك, ك.قۇرماناليەۆ, ج.بالتاباەۆا, ب.قاسىم, ب.مومىنوۆا, ج.سۇلەيمەنوۆا, ت.ەرمەكوۆا, ق.ەسەنوۆا سەكىلدى ەلىمىزگە تانىمال عالىمدار ءتىل ءبىلىمىنىڭ قازىرگى جاعدايى مەن قازاق تىلىندەگى ءسوزجاسام تۋرالى زەرتتەۋلەردىڭ باعىتتارىنا تەرەڭىرەك توقتالىپ, بايىپتى بايانداما جاسادى. سونىمەن قاتار عىلىمي ءىس-شارا اياسىندا ء«تىل عىلىمى زەرتتەۋلەرىن ۇيلەستىرۋ ورتالىعى» اتتى قوعامدىق ۇيىم قۇرىلدى. ۇيىمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – لينگۆيستيكا مەن فيلولوگيا سالاسى بويىنشا ەلىمىزدەگى دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالىق كەڭەستەرگە ۇسىنىلاتىن جۇمىستاردىڭ قايتالانباۋىن, سالا بويىنشا باسىم باعىتتاردى زەرتتەپ, ديسسەرتاتسيالىق تاقىرىپتار تاڭداۋدى ۇيلەستىرۋدى كوزدەيدى. بۇل جۇمىستار اكادەميك شورا سارىباەۆتىڭ كونتسەپتسياسىن نەگىزگە الىپ جاسالادى.
سونداي-اق كونفەرەنتسيادا ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى كارىمبەك قۇرماناليەۆتىڭ «قازاق تىلىندەگى سوزجاسامدىق ۇيا: تەوريا جانە پراكتيكا» كىتابى تانىستىرىلدى. بۇل عىلىمي ەڭبەكتە تىلىمىزدەگى ءتۇرلى ءسوزجاسام تاسىلدەرى ارقىلى جاسالعان سوزدەردىڭ ءبارى تۋىندى سوزدەرگە جاتاتىندىعى ايتىلىپ, تۋىندى ءسوز تەرمينىنىڭ ءمانى اشىلعان.
جيىن سوڭىندا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, ۇعا اكادەميگى ەرلان سىدىقوۆ مەرەيتوي يەسىنە ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ «قۇرمەت گراموتاسى» مەن اتالعان وقۋ ورنىنىڭ «كۇلتەگىن» مەدالىن تاپسىردى.
