قازاقستان • 03 شىلدە، 2022

جاڭا ساياسي مادەنيەتتى قۇرۋداعى ماڭىزدى قادام

125 رەت كورسەتىلدى

پرەزيدەنت تاپسىرماسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشىلارى وڭىرلەردە حالىقپەن كەزدەسۋدى وتكىزۋدە. بۇل – مەملەكەت پەن قوعامنىڭ ءوزارا سەنىمى مەن قۇرمەتىنە نەگىزدەلگەن جاڭا ساياسي مادەنيەتتى قۇرۋداعى وتە ماڭىزدى قادام. سپيكەرلەر حالىقپەن كەزدەسۋ – دەموكراتيالاندىرۋدىڭ، بۇكىل مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ ترانسپارەنتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ تاعى ءبىر دالەلى ەكەنىن ايتۋدا.

مەگاپوليستە كەلەلى ماسەلەلەر قوزعالدى

مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ تۇرعىنداردى تولعاندىراتىن بارلىق سۇراقتارعا تىكەلەي جاۋاپ بەرۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالاسىنا كەلىپ، كەزدەسۋ وتكىزدى. وزەكتى ماسەلەلەرگە ەگجەي-تەگجەي توقتالعان مينيستر وتكەن جىلى مەگاپوليستە 9 مادەنيەت نىسانىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن ەسكە سالدى. بيىل تاعى 10 نىسان جوندەۋدەن وتۋدە. «مادەنيەت جانە ارحيۆ ءىسى ۇيىمدارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن ءار جىل سايىن 20%-عا وسەتىن بولادى. بۇل جۇمىس 2025 جىلعا دەيىن جۇرگىزىلەدى، ياعني وسى كەزەڭدە ەڭبەكاقى كولەمى 100%-عا ارتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جار­لىعىنا سايكەس 1 شىلدەدەن باستاپ «ۇلتتىق» مارتەبەسى بار مادەنيەت مەكەمەلەرى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى 75%-عا ارتقانىن اتاپ وتكىم كەلەدى»، – دەدى داۋرەن اباەۆ.

ءالى كۇنگە دەيىن قۇلاشىن كەڭگە جايىپ، قادامىن نىق باسا الماي كەلە جاتقان قازاق مۋلتفيلمىندە بيىل بىرقاتار وڭ وزگەرىس بولماق. بۇل رەتتە، انيماتسيالىق كينوستۋديالار ورتاق بىرلەستىككە شو­عىرلانىپ، بالالارعا ارنالعان رەي­تينگىسى جوعارى شەتەلدىك فيلم­دەردى دۋبلياج جاساۋعا مەملەكەتتەن قاراجات بولىنەدى. بيىل «قازاق انيماتسيا» شىعارماشىلىق بىر­لەس­تىگىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىس جۇر­گىزىلۋدە. اتالمىش بىرلەستىك جىل سوڭىنا دەيىن 10 پيلوتتىق جوبانى كورەرمەنگە ۇسىنۋدى جوس­پارلاپ وتىر. قالامگەرلەر مەن باسپاگەرلەرگە مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ ماقساتىندا بيىل­دان باستاپ مينيسترلىك العاش رەت «ايبوز» ادەبي سىيلىعىن تاعايىندادى. شىمكەنتكە ساياحاتتاپ كەلۋشىلەر ءۇشىن تۋريستىك قاۋىمداستىقپەن كەلىسە وتىرىپ، 27 تۋر-باعىت ۇسىنىلعان. ونىڭ 17-ءسى شىمكەنتتە بولسا، 10-ى تۇركىستان وبلىسىمەن بىرلەسكەن باعىت. ولار تاريحي-مادەني، ەكولوگيالىق، ەكسترەمالدى، وندىرىستىك باعىتتاردى قامتيدى.

«تاريحي-مادەني نىساندارعا قاتىستى شىمكەنتتەگى سايرام ولكەسىن اتاپ وتكەن ءجون. قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ اكەسى يبراگيم اتا مەن اناسى قاراشاش انا كەسەنەلەرىنىڭ اۋماعىن قالپىنا كەلتىرۋ بو­يىنشا ەسكيزدىك جوبا ازىرلەنىپ، زاماناۋي جولسىلتەگىشتەر، ستەندكارتالار ورناتىلىپ جاتىر. بيىل شىمكەنتكە 3 ايدا 97 مىڭعا جۋىق تۋريست كەلگەن. ياعني وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 129 پايىزعا ارتقان. تۋريزم بويىنشا شىمكەنتتە ەندى موبيلوگرافيا فەستيۆالى، شوپينگ ءتۋريزمىنىڭ اپتالىعى، فيلمدەردىڭ ساۋندترەگىنىڭ كونتسەرتى، ەتنو ەكسكۋرسيا سەكىلدى تارتىمدى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلماق. سپورت سالاسىنداعى نەگىزگى باعىت «دەنى ساۋ ۇلت» جوباسىندا ايقىندالعان. سپورتپەن جۇيەلى تۇردە اينالىساتىندار سانىن 2025 جىلعا دەيىن 50 پايىزعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. بىلتىر ەلىمىزدىڭ شالعاي اۋداندارىندا 100 دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى. سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا ارنايى جوسپار ءتۇزىلىپ، 2025 جىلعا دەيىن 113 سپورت نىسانىن سالۋ، 21 عيماراتتى جاڭعىرتۋ جانە 6 نىساندى قايتا جارىقتاندىرۋ ماسەلەسى قارالىپ وتىر. شىمكەنتتە ات سپورتى تۇرلەرىنە ارنالعان يپپودروم سالىنۋدا»، دەدى د.اباەۆ.

سونداي-اق «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىم­دا­ماسى نەگىزىندە سۇراق-جاۋاپ فور­ماتىندا وتكەن كەزدەسۋدە مەگا­پوليستىڭ مادەنيەت، سپورت جانە تۋريزم سالالارىنا قاتىستى كەلەلى ماسەلەلەر قوزعالدى. قويىل­عان ساۋالداردىڭ باسىم بولىگىنە جاۋاپ بەرگەن مينيستر كەيبىرى جان-جاقتى سارالانۋى كەرە­گىن جەتكىزدى. الداعى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى اكىمدىكپەن بىرلەسە بيزنەس وكىلدەرىن تارتا وتىرىپ، كوپ سۇراقتىڭ وڭ شەشىمىن تابۋعا بولاتىنىن ايتتى. كەزدەسۋدەن سوڭ قالا ازاماتتارىن جەكە قابىلدادى. «جەكە قابىلداۋدا نەگىزگى سۇراقتىڭ دەنى ارتسپورت تۋرالى بولدى. وكىنىشكە قاراي، جوباعا قاتىستى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەر دە تاراپ جاتىر. ماسەلەن، ءبىر وتباسىنان ءبىر عانا بالا ۇيىرمەگە قاتىسادى دەگەن ءسوز شىندىققا جاناسپايدى. الدىمەن جوبانىڭ جابىلمايتىنىن ەسكەرۋ كەرەك. ءار بالا ۇيىرمەگە بارا الادى. قازىر تەك بيزنەس وكىلدەرىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى تالاپتار كۇشەيتىلىپ وتىر. ول – ەڭ الدىمەن، بالالاردىڭ ساپالى ءبىلىم الىپ، شىڭدالۋى ءۇشىن ماڭىزدى. بۇل وزگەرىستەردى اتا-انالار قولدايدى دەپ سەنەمىن»، دەيدى مينيستر. سونداي-اق داۋرەن اباەۆ ساپار بارىسىندا قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ اتا-اناسى يبراھيم اتا مەن قاراشاش انانىڭ كەسەنەلەرىنە زيارات ەتتى.

اۋىلعا مينيستر كەلدى

بۇگىندە اۋىلداعى اعايىننىڭ اڭگىمەسى مينيستر جونىندە بولىپ تۇر. جاڭا قازاقستاننىڭ تۇرعىندارىنا سوڭعى كەزدەرى اۋدان-اۋىلعا كەلۋدى جيىلەتكەن اكىمىڭىز تاڭسىق بولماي قالدى. ال كەشە ارنايى ات باسىن بۇرىپ، اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ، اۋىلداعىلاردىڭ احۋالىنا قانىپ قايتقان مينيستر بۇگىندە جۇرت اۋزىندا.

اعا بۋىن وتكەنگە وي جۇگىرتىپ، وسى ۋاقىتقا دەيىن اۋىل تاريحىندا بولماعان وقيعا رەتىندە باعالاپ جاتسا، بەلسەندى جاستار الەۋمەتتىك جەلىگە جارىسا جاريا ەتىپ تە ۇلگەردى. اۋىلداعى اعايىننىڭ ەندى ءبىرى مينيستر وتىرعان ورىندىققا ىرىمداپ بالالارىن وتىرعىزىپ الەك. ءيا، بۇل اقكوڭىل اۋىل قازاعىنا جاراسىمدى كورىنىس. ايتپەسە، لاۋازىمدى قىزمەتتەگىلەردىڭ، مينيستر اتاۋلىنىڭ اياعى اۋىلعا جاڭا قازاقستان قۇرۋ كەزەڭىندە جەتۋى كوپ جايتتى اڭعارتادى. دەگەنمەن بۇل دا ەل ومىرىندەگى ەلەۋلى دە جاعىمدى جاڭالىق، وڭ وزگەرىس. ءيا، مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆ تۇركىستان وبلىسى تولە بي اۋدانىنداعى اققۇم
اۋىلىنا كەلدى.

«اۋىلداعىلارمەن كەزدەسۋدە ءمينيستردىڭ اقىل-پاراساتىنا رازى بولعان كوپشىلىك كوكەيدە جۇرگەن ماسەلەلەرىن جەتكىزىپ، پىكىرىن ءبىلدى. ەلىمىزگە تانىمال سۋرەتشىلەر، اۋىل اقساقالدارى، زيا­لى قاۋىم ەلىم دەگەن ۇلدارىمىزعا ءاردايىم تىلەكشى بولايىق دەپ ءوزارا ۋادەلەسىپ تارادى. ۋاقىتتىڭ تىعىزدىعىنا، كۇننىڭ ىستىعىنا قاراماي جۇرت جاقسى جينالدى. تالانتتى بالالار، بولاشاق سۋرەتشىلەر، ەسىمى ەلگە تانىمال تۇلعالار، اۋەسقوي سۋرەتشىلەر مەن شەبەرلەر كەلىپ ۇلگەردى. مينيستر داۋرەن اسكەربەك ۇلىمەن ەركىن فورماتتا سىر-سۇحبات بولدى. سۋرەتشىلەردىڭ جۇمىسىن تاماشالاپ، ءوز ويىمەن ءبولىستى. كوپشىلىك كوكەيىندە جۇرگەن ماسەلەلەردى اشىق ايتتى، مينيستر ءبىر-ەكى ماسەلەنىڭ توڭىرەگىندە ۇسىنىس كۇتەتىنىن دە جاسىرمادى. اعا بۋىنمەن اقىلدى جاستاردىڭ ونەگەلى كەزدەسۋى كەرەمەت اسەر قالدىردى. ەشكىم دە قىزىل سوزگە سالىنبادى. ءبىر-ءبىرىن ەستيتىن، ءبىر-ءبىرىن تۇسىنەتىن، ءبىر-ءبىرىن قۇرمەتتەيتىن ورتا قالىپتاستى»، دەيدى مينيسترمەن كەزدەسۋدەن العان اسەرىمەن بولىسكەن اققۇم اۋىلىنىڭ تۋماسى مادەنيەت قايراتكەرى كۇليا ايداربەكوۆا.

تۇمسا تابيعاتى قانشاما اقىننىڭ ولەڭىنە، سۋرەتشىلەردىڭ قىلقالامىنا ارقاۋ بولعان تولە بي اۋدانى ناعىز تالانتتاردىڭ مەكەنى. اۋدان اكىمى تولەگەن تەلعاراەۆ مۇندا حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلعان سۋرەتشىلەردىڭ دە قاتارى كوپ ەكەنىن جەتكىزدى. ءبىر عانا مىسال، اققۇم اۋىلىندا 75 جىل بۇرىن قازاق گوبەلەن ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاعان قۇراسبەك تىنىبەك ۇلى ومىرگە كەلگەن، سول كيەلى مەكەندە تىنىبەكوۆ اۋلەتىندە تاعى ءبىر تالانتتى ۇلدىڭ، ياعني قۇتتىبەكتىڭ كىندىك قانى تامعان. حح عاسىردا قازاق گوبەلەنىن الەمگە قۇراسبەك مو­يىنداتسا، ءححى عاسىردا قۇتتىبەك تىڭ جاڭالىقتار ەنگىزىپ، قاناتىن كەڭىنەن جايعىزدى. ونەر ورداسىن، «سۋرەتشىلەر ءۇيىن» اشتى. مينيستر داۋرەن اباەۆ ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 30 جىلدىق مەرەكەسى اياسىندا اشىلعان «سۋرەتشىلەر ءۇيىن» ارالاپ، قازاق ۇلتتىق گوبەلەن ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى، مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى قۇراسبەك تىنىبەكوۆتىڭ تۋىندىلارىمەن تانىستى. قىلقالام شەبەرلەرىمەن كەزدەسىپ، جاس تالانتتارعا شىعار­ماشىلىق شابىت تىلەدى.

و

«كەسەنەنى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمسايمىز»

ال تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋدە مينيستر ۇزاق ۋاقىت بويى شەشىلمەي كەلگەن ماسەلە شەشىمىن تاۋىپ، سپورت تورەشىلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى كوتەرىلەتىنىن ءمالىم ەتتى. ياعني 2024 جىلعا قاراي سپورت تورەشىلەرىنىڭ جۇمىسىنا اقى تولەۋ بازالىق لا­ۋازىمدى جالاقىدان 100%-عا دەيىن ۇلعايادى. سونداي-اق مينيستر سوڭعى 3 جىلدا تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۋريزم سالاسىنا ينۆەستيتسيا كولەمى 255،8 ملرد تەڭگەگە جەتكەنىن اتاپ ءوتتى. قىسقا مەرزىم ىشىندە وبلىستا 40-تان استام جاڭا قوناقۇي مەن 30-عا جۋىق مادەني نىسان ىسكە قوسىلىپ تۋريستەرگە قىزمەت كورسەتۋدە. ولاردىڭ بىرەگەيى – «كەرۋەن ساراي» كوپفۋنكتسيونالدى تۋريستىك كەشەنى ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋدا. جاڭا 600 جۇمىس ورنىمەن قامتاماسىز ەتىپ، 208 ملن اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىپ وتىر. بۇگىندە وبلىس اۋماعىندا جالپى سوماسى 86،9 ملرد تەڭگە بولاتىن 35 تۋريستىك ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. مينيستر سونىمەن بىرگە وبلىستا 685 مادەنيەت مەكەمەسى جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. بيىل وڭىردە 3 نىساننىڭ قۇرىلىسى جانە 14 مادەنيەت نىسانىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى، سونداي-اق كوزى كورمەيتىن جانە ناشار كورەتىن ازاماتتار ءۇشىن كىتاپحانا قورىن ۇلعايتۋ جوسپارلانعان. بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ ماقساتىندا 5 جاڭا نىسان سالۋ جانە 1 سپورت نىسانىن قايتا جاڭارتۋ كوزدەلگەن. حالىقپەن كەزدەسۋدە قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە قاتىستى ماسەلە دە قوزعالدى. بۇل ورايدا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى كەسەنە ىشىنە ارنايى ەسەپتەگىش قۇرالدار ورناتىلعانىن، قازىر ولار تاريحي نىساننىڭ ىشىندەگى وزگەرىستەردى ەسەپتەپ جاتقانىن ايتتى. سوسىن وعان ارنايى ساراپتاما جاسالادى. حالىقارالىق ساراپشىلار قورىتىندى شىعاراتىن بولادى. «عالىمدار ءوز ۇسىنىستارىن ايتادى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءبىز قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزەتىن بولامىز. كەسەنە ءبىزدىڭ عانا ەمەس، بۇكىل الەمنىڭ مۇراسى سانالادى. سوندىقتان ونى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرىمىزدى سالامىز»، دەدى مينيستر. كەزدەسۋدە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ، مادەنيەت پەن سپورتقا كوڭىل ءبولۋ، ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى جاڭعىرتۋ جايى دا ءسوز بولدى. تۇرعىندار وزدەرىن تولعاندىرىپ جۇرگەن ساۋالدارىن قويىپ، ۇسىنىستارىن جەتكىزدى.

سونداي-اق مينيستر باق وكىلدەرى ءۇشىن بريفينگ بەرىپ، ازاماتتارعا جەكە قابىلداۋ وتكىزدى. وبلىستىڭ بىرقاتار مادەني-تاريحي، سپورتتىق جانە تۋريستىك نىسانىن ارالادى.

 

شىمكەنت – تۇركىستان

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلوردا «جاسىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار