ايماقتار • 03 شىلدە، 2022

وڭىردە دامۋ ءۇردىسى بار

40 رەت كورسەتىلدى

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ ورتالىق كوم­مۋنيكاتسيالار قىزمە­تىندە «مەملەكەت باس­شىسىنىڭ تاپسىرما­لارى اياسىندا سولتۇس­تىك قازاقستان وبلى­سى­نىڭ الەۋمەتتىك-ەكونو­ميكالىق دامۋى» تاقى­رىبىندا جۋرناليستەر الدىندا بريفينگ بەردى.

ءوڭىر باسشىسى اتا زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە ارنالعان رەفەرەندۋمنىڭ وب­لىس­­تاعى نا­تي­جەلەرىن جەتكىزدى. «وبلىس بويىنشا داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 75%-ى رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ، ولاردىڭ 81%-ى وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قولداپ داۋىس بەر­دى. وسىنىڭ ءوزى ءوڭىر حالقىنىڭ ساياسي ساۋات­تىلىعى جوعارى ەكەنىن، جاڭا وزگە­رىستەرگە دايىندىعىن كورسەتتى»، دەدى ول.

وبلىس اكىمىنىڭ سوزىنە قارا­عاندا، بيىل بەس ايدا وبلىستىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 3،3%-ى قۇ­رادى. سوڭعى بەس جىلدا وب­لىس بيۋدجەتى 2،2 ەسە ءوسىپ، 429 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ءوڭىر قازى­نا­سىنىڭ جارتىسىنان كوبى الەۋ­مەتتىك سالانى دامىتۋعا باعىت­تالدى. ال وتكەن 5 ايدا وبلىس­قا بارلىعى 100 ملرد تەڭ­گەگە جۋىق ينۆەس­تيتسيا تارتىلدى، سونىڭ 87%-ى – جەكە ينۆەستيتسيالار.

ق.اقساقالوۆ پرەزيدەنت ق.توقاەۆ جولداۋىندا «اگرو­ونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باستى مىندەتى – ەلدى نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ» دەپ تاپسىرعانىن ايتا وتى­رىپ، اتالعان سالانىڭ جەتىس­تىكتەرىنە توقتالدى.

ء«وڭىر الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 19 ازىق-ت ۇلىك ءتۇرىنىڭ 15-ءىن وندىرەدى. وبلىس ءوز قاجەتتىلىگىن ءسۇت بويىنشا 8 ەسە، ماكارون بويىنشا 18 ەسە، كارتوپ بويىنشا 10 ەسە، جۇمىرتقا بويىنشا 4 ەسە، ءسابىز جانە ەت بويىنشا 2،5 ەسە، سارى ماي بو­يىنشا 1،6 ەسە ارتىق ءوندىرىپ، قالعانىن ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى نارىعىنا شى­عارادى»، دەدى وبلىس اكىمى.

سولتۇستىك قازاقستان ەلدەگى بيداي­دىڭ تورتتەن ءبىرىن، مايلى داقىلداردىڭ ۇشتەن ءبىرىن، جۇمىرتقانىڭ 11 جانە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ 23%-ىن وندىرەدى. سوڭعى بەس جىلدا وبلىس اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمىن 2 ەسە ارتتىرىپ، قۇنىن 902 ملرد تەڭگە­گە جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە وسىم­دىك شارۋا­شىلىعىنىڭ ۇلەسى 679 ملرد تەڭگەنى قۇرا­دى. وسىم­دىك القاپتارىن ءارتاراپ­تاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ ءوتتى. ءداندى داقىلدارعا قاراعاندا مايلى داقىلداردىڭ باعاسى جوعارى ەكەنى ايتىلدى. مىسالى، بيىل بيدايدىڭ 1 تونناسى 170 مىڭ تەڭگە بولسا، زىعىر­دىڭ 1 تونناسىنىڭ باعاسى 340 مىڭ تەڭگەگە جەتتى. «مايلى داقىلداردى ءوندىرىپ قانا قويماي، ونى قايتا وڭدەۋ دە ما­ڭىزدى جۇمىس. قازىر وبلىستا مايلى داقىل­داردى ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتى سالىنۋدا. بۇل ەلدەگى ەڭ مىقتى كا­سىپورىن بولماق. وعان 15 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلۋدا. زاۋىتتا 200 ادام جۇمىس ىستەيتىن بولادى. جاڭا نىسان مايلى داقىلداردىڭ 90 پا­يىزىن وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، دەدى ول.

پەتروپاۆل قالاسىندا 3،7 گەكتار جەرگە قۇنى 7 ملرد تەڭگە بولاتىن زاماناۋي جىلىجاي كەشەنى سالىنۋدا. جاڭا جىلىجاي وبلىستى 2،7 مىڭ توننا كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتپەك. وبلىستا ءسۇت فەرمالارىن سالۋعا ارنالعان باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ، جەڭىلدەتىلگەن نەسيە­لەر بەرىلۋدە. جىل سايىن 10 تاۋارلى ءسۇت ءوندىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلەدى. مىسالى، وتكەن جىلى 10 فەرما ىسكە قوسىلسا، بيىل تاعى 11 كەشەن سالىنۋدا. بۇل كاسىپورىندار 2 مىڭنان استام اۋىل تۇرعىنىن جۇمىسپەن قامتيدى. جاڭا فەرمالار ارقىلى 5 جىلدا ءسۇت ءوندىرىسى 30%-عا ءوسىپ، 227 مىڭ تونناعا جەتەدى دەپ جوسپارلانعان. پرەزيدەنتتىڭ «اگرارلىق سەكتورعا ءداستۇرلى قولداۋ كورسەتۋمەن قاتار، اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋگە بارىنشا ءمان بەرۋ كەرەك» دەگەن تاپسىرماسى دا مۇندا بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسۋدا. 5 جىلدا وبلىستا ءسۇتتى قايدا وڭدەۋ 55%-عا، ال ەتتى وڭ­دەۋ 50%-عا وسكەن.

«بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن سىرتتان اكەلى­نەتىن ءسۇت ونىمدەرى بار. مىسالى، قازاق­ستاندا جىل سايىن 23 مىڭ توننا ىرىم­شىك وندىرىلسە، وسىنشا كولەم يمپورتتالادى. وبلىستا يمپورتتى الماستىرۋ ءۇشىن وسى ءونىمنىڭ ءوندىرىسى ۇلعايۋدا. 2021 جىلى وڭىردە ىرىمشىك ءوندىرىسى 2،3 مىڭ توننانى قۇراعان. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 43%-عا كوپ»، دەدى ق.اقساقالوۆ.

وڭىردە جىلىنا 2،5 مىڭ توننا ىرىم­شىك وندىرۋگە باعىت­تالعان «ەۆرازيان ميلك» جاڭا ءسۇت زاۋىتى ىسكە قوسىلعان. ينۆەستور جوباعا 13 ملرد تەڭگە قۇيعان جانە سول ارقىلى 120 جاڭا جۇمىس ور­نى اشىلعان. 2021 جىل بويىنشا وندىرىلگەن ءسۇتتىڭ جالپى كولەمىنىڭ 55%-ى­ وڭدەۋگە جىبەرىلدى. ال جاڭا زاۋىت­تىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن بۇل ۇلەس 60%-عا جەتكى­زىلەدى. وت­كەن جىلى ەلىمىزدە قۇس ەتى­نىڭ سۇرانىسى 427 مىڭ توننا بولسا، سونىڭ 64%-ىن وتاندىق قۇس فابريكا­لارى قامتاماسىز ەتكەن. سولتۇستىك قازاق­ستاندا قازىر 3 برويلەر قۇس فابريكاسى سالىنۋدا. ونىڭ ەكەۋى جىل سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسىلادى. بۇل كاسىپورىندار قۇس ەتى يمپورتىن ازايتادى جانە 200-دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشادى. وبلىستىڭ قۇس ەتىنە دەگەن قاجەتتىلىگى – 8،5 مىڭ توننا. ال 3 جاڭا فابريكانىڭ قۋاتتىلىعى – 16 مىڭ توننا. جالپى، اكىمنىڭ ايتۋىنا قارا­عاندا، وبلىس بيىل اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ جالپى كولەمىن 1 ترلن تەڭگەگە جەتكىزبەك.

ونەركاسىپ بويىنشا بيىل وبلىستا 36 ملرد تەڭگەنىڭ 19 ين­ۆەس­تيتسيالىق جو­بالارىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنعان، جا­ڭا­­­دان ­1 مىڭداي جۇمىس ورنى اشىل­ماق. قۇرىلىس سالاسىن ماتەريالدارمەن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرنەشە جاڭا زاۋىت سالۋ قولعا الىنعان. سو­نىڭ ىشىندە بيىلعى مامىر ايى­نىڭ سوڭىندا قۇنى 1،8 ملرد تەڭگەنى قۇراپ، 80 جۇمىس ورنىن اشقان جاڭا كىرپىش زاۋىتى بار. كاسىپ­ورىن جىلىنا 40 ملن دانا كىرپىش شىعا­رىپ، وسى ونىمگە دەگەن سۇرانىس­تىڭ 30 پايىزىن جابادى. شىلدە ايىندا­ اۆتوكلاۆتى گازبلوكتارىن جانە تەمىر­بەتون ونىمدەرىن شىعاراتىن ەكى زاۋىت ىسكە قوسىلماق. بۇل ەكى زاۋىتتىڭ ونىم­دەرى دە قۇرىلىس سالاسىنا اۋاداي قاجەت.

ەلىمىز قازىر ا4 فورما­تىن­­داعى كەڭ­سەلىك قاعازعا ءزارۋ بو­لىپ قالعانى بەلگىلى. وسى سۇرا­نىستى جابۋ ءۇشىن پەتروپاۆل قالاسىندا قىركۇيەك ايىندا قاعاز فاب­ريكاسى ىسكە قوسىلعالى جاتىر. وعان 2،5 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تارتىلعان. فابريكا جىل سايىن 5 مىڭ توننا قاعاز ءوندىرىپ، جاڭادان 80 جۇمىس ورنىن اشادى. بىلتىر اشىلعان ەلەكترتەحنيكالىق زاۋىت بيىل 4 مىڭ دانا ترانسفورماتور شىعارادى. ال تولىق قۋاتىنا شىققاندا زاۋىت جىلىنا 13 مىڭ دانا ءونىم بەرمەك. سول كەزدە جۇمىسشىلار سانى 350-گە جەتەدى، ال ازىرگە وندا 200-گە جاقىن ادام ەڭبەك ەتۋدە.

«قىزىلجار» ارنايى ەكو­نو­ميكا­لىق ايماعىنداعى جۇمىس قارقىنى دا جوعارى. بيىل وندا قۇرىشتان جاسالاتىن جۇقا قابىرعالى جەڭىل كونسترۋكتسيالار جوباسى ىسكە اسىرىلادى. جال­پى، ونەركاسىپتىڭ ءوسۋ قارقىنى جوعارى، سوڭعى 5 جىلدا ونىڭ ونىمدەرى 1،8 ەسە ارتىپ، 198 ملرد تەڭگەدەن 365 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتى. بيىلعى ءوسىمدى 410 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن.

وبلىستاعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ونىمدەرىنىڭ دامۋى دا سوڭعى بەس جىلدا 2 ەسە ارتىپ، 490 ملرد تەڭگەدەن 912 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3 ەسە ارتتى. قازىر وبلىس بويىنشا 50 قۇرىلىس الاڭى بار، جىل سوڭىنا دەيىن ونىڭ سانىن 61-گە جەتكىزۋ جوس­پارلانعان. سونىڭ ىشىندە 26 ءۇي بيۋدجەت قاراجاتىنا، 24 ءۇي كوممەرتسيالىق قۇرى­لىمداردىڭ قاراجاتىنا سالىنۋدا. جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 20 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك.

پەتروپاۆل قالاسىندا «جاس وركەن»، «بەرەكە» جانە «ور­تالىق» اتتى جاڭا شاعىن اۋداندار پايدا بولدى. ۇزاق جىلدار بويى سۇرۋگە ەشكىمنىڭ ءتىسى بات­پاعان، ەسكى ۇيلەرى مەن جاتاق­تارى قاپ­تاعان «كوپاي» شاعىن اۋدانىندا 117 تۇرعىن ءۇي بۇزىلدى، ورنىنا جاڭا­دان 9 توعىزقاباتتى كوپپاتەرلى ءۇي سالۋ كوزدەلىپ وتىر. ال بارلىعى 27 ءۇي تۇرعىزىلىپ، 2،8 مىڭ پاتەر تاپ­سىرىلماق. بيىل كوپ جىلدان بەرى كەزەك­تە تۇرعان 120 كوپبالالى انا پاتەر الا­دى. سونداي-اق 120 جەتىمگە دە ءۇي بەرى­لەدى. 2026 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپار بويىنشا جالپى كولەمى 3،3 ملن شارشى مەتر بولاتىن تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. بۇل 144 مىڭ تۇرعىن ءوزىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتادى دەگەن ءسوز.

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلوردا «جاسىل» ايماققا ءوتتى

كوروناۆيرۋس • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار