كورەرمەننىڭ كوبىسى تەلەحيكايا كورەدى
«سوڭعى جىلدارى تەلەارنالاردىڭ كورەرمەندەرى ازايىپ بارادى», دەيدى ماماندار. «قازاقستانداعى مەدياكونتەنتتى تۇتىنۋ. اسەر ەتۋ فاكتورلارى جانە دامۋ تەندەنتسيالارى» كونفەرەنتسياسىندا جاريالانعان زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سۇيەنسەك, 2019 جىلى حالىقتىڭ 53 پايىزى تۇراقتى تۇردە تەلەديدار كورسە, 2021 جىلى بۇل كورسەتكىش 47 پايىزدى قۇراعان. سونىمەن قاتار 2019 جىلى كورەرمەن كۇنىنە 107 مينۋتىن تەلەديدار الدىندا وتكىزەتىن بولسا, 2021 جىلى بۇل ۋاقىت 88 مينۋتقا دەيىن قىسقارعان. وسى ورايدا تەلەكورەرمەننىڭ ازايۋى تەلە-كونتەنتكە تىكەلەي بايلانىستى دەپ سانايدى «ۇلتتىق باق اسسوتسياتسياسى» قب باسشىسى كەمەلبەك ويشىباەۆ. ول «تەلە-كونتەنت قۇراردا كورەرمەندەردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىن, جىنىسىن, ءبىلىمىن, ۇلتىن, جانرلىق جانە تىلدىك تالعامىن ەسكەرۋ قاجەت», دەيدى. ايتىپ كەتەيىك, ۇلتتىق باق اسسوتسياتسياسى زەرتتەۋدى 100 مىڭنان استام حالقى بار ەلدىڭ 22 قالاسىندا جۇرگىزگەن. ەندى قاۋىمداستىق وكىلدەرى قازاقستاننىڭ بارلىق ءوڭىرىن قامتۋدى جوسپارلاپ وتىر.
قازىرگى تەلەارنالاردىڭ تۇراقتى كورەرمەندەرى 55 جاستان اسقان ازاماتتار مەن 6-10 جاس ارالىعىنداعى بالالار. سونداي-اق «جوعارى ءبىلىمى بار ازاماتتار تەلەديدار قارامايدى, تۇراقتى كورەرمەن – ءبىلىمى جوق, جۇمىسسىز ادامدار», دەيدى ساراپشىلار. سوندىقتان بولار كورەرمەننىڭ 42%-ى تەلەحيكايا كورەدى جانە ويىن-ساۋىق باعدارلامالارىنا قۇمار. ال تانىمدىق, الەۋمەتتىك-ساياسي, سپورتتىق حابارلاردىڭ ماڭىزى تومەن بولىپ وتىر.
TNS Central Asia جشس-نىڭ باس ديرەكتورى تاتيانا ستارتسەۆا وتاندىق تەلەديدارلاردىڭ ونىمدەرىنە سۇرانىستىڭ تومەندەۋى شەتەلدىك ارنالاردىڭ اسەرى دەگەن پىكىردە. «ەلدەگى 71% حالىققا شەتەلدىك ارنالار قولجەتىمدى بولىپ وتىر. ولاردىڭ 40%-ى تۇراقتى كورەرمەن. جاستاردىڭ باسىم بولىگى ينتەرنەتتە وتىرادى, ءتۇرلى بەينە, اۋديو, جازبا كونتەنتتى وسى پلاتفورمانىڭ ءتۇرلى كوزىنەن تاماشالايدى. سونىمەن قاتار Smart TV دە وتاندىق ارنالاردىڭ كورەرمەندەرىنە كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر», دەدى ت.ستارتسەۆا.
انيماتسيالىق جوبالاردىڭ رەيتينگى جوعارى
ال «Qazaqstan رترك» اق باسقارما توراعاسى ءلاززات تانىسباي «تەلەۆيدەنيە ء«ولىپ» بارا جاتىر دەگەن پىكىر شىندىققا جاناسپايدى», دەيدى. ول Qazaqstan ۇلتتىق ارناسىن, Balapan, Qazsport تەلەارنالارىن مىسالعا كەلتىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ءۇش ارنانىڭ دا كورەرمەن سانى ءوسىپ كەلەدى, وتاندىق ونىمدەرگە دەگەن اۋديتوريا سۇرانىسىنىڭ وسكەنىن ءبىر عانا Balapan تەلەارناسىنان كورۋگە بولادى. Balapan تەلەارناسىنان كورسەتىلىپ جاتقان شەتەلدىك انيماتسيالىق مۋلتفيلمدەردىڭ رەيتينگى وتاندىق انيماتسيالىق جوبالاردان اناعۇرلىم تومەن. بيىل ەفيرگە شىققان «ەر تارعىن», «قوبىلاندى باتىر», «قىزعالداقتار مەكەنى» سياقتى ءوزىمىز وندىرگەن انيماتسيالىق جوبالار الەمدىك ەڭ رەيتينگتى دەگەن Monchhichi, «سمايتيكي», Wild Baby Animals مۋلتفيلمدەرىنىڭ كورسەتكىشىنەن 31 پايىزعا جوعارى», دەيدى ل.تانىسباي. سونىمەن قاتار باسقارما توراعاسى بۇگىنگى كۇنى بالالار تەلەارناسىنىڭ جوبالارى سىرتقى نارىققا دا بەلسەندى ساتىلىپ جاتقانىن ايتادى. «ارنانىڭ انيماتسيالىق جوبالارى اقش-تا كابەلدىك ارنالار, ال لاتىن امەريكاسى ەلدەرىندە VOD جانە ونلاين-كانالدار ارقىلى كورسەتىلىپ ءجۇر. بۇدان بولەك, Qazaqstan تەلەراديوكورپوراتسياسىنىڭ ونىمدەرىنە تمد مەن اراب ەلدەرى اۋماعىن قامتيتىن IVI.RU, وككو, Megogo, Noorplay VOD پلاتفورمالارىنان قىزىعۋشىلىق زور», دەدى ول. وتكەن جىلدىڭ وزىندە سىرتقى نارىققا 1828 بولىمنەن تۇراتىن 95 تەلەحيكايا جانە انيماتسيالىق ءونىم ساتىلعان. ەندى Balapan تەلەارناسى بيىل 209 سەريادان تۇراتىن 11 وتاندىق انيماتسيالىق جوبا ءوندىرىسىن دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونىڭ ىشىندە روزا باعلانوۆانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «بوزتورعاي» مۋلتيحيكاياسى مەن بەكزات ساتتارحانوۆتىڭ بالالىق شاعى تۋرالى «بالا بەكزات» انيماتسيالىق ءمۋلتفيلمى بار.
سونداي-اق ءلاززات تانىسباي, اسىرەسە COVID-19 پاندەمياسى مەن قاڭتار وقيعاسى كەزىندە حالىق دۇرىس مالىمەت بەرەتىن اقپارات كوزدەرىنە عانا سەنگەنىن ايتادى. وسى كەزدە ۇلتتىق ارنا جاڭالىقتارىن كورۋشىلەردىڭ سانى 13 ملن-عا جەتكەن. سونىمەن قاتار ۇلتتىق ارنانىڭ تىكەلەي ەفيردەگى حابارلارى 75%-دى قۇرايدى. «كورەرمەندەر قوڭىراۋ شالىپ, سۇراقتارىن قويىپ, پىكىرلەرىن ءبىلدىرىپ جاتادى. حالىقپەن بايلانىس ورناتۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – تىكەلەي ەفير. قازىر كورەرمەن تالعامى ءوسىپ كەلەدى. ساپالى دۇنيەلەرگە حالىق وڭ باعاسىن بەرىپ جاتادى. اسىرەسە ويىن-ساۋىق باعدارلامالارىن ساپالى ەتۋگە كوپ كوڭىل بولەمىز. ويتكەنى كورەرمەن رەسەي, تۇركيا سەكىلدى ەلدەردىڭ وسى سىندى حابارلارىمەن سالىستىرادى, قارايدى», دەيدى ءلاززات تانىسباي.
بۇگىندە «وتاندىق تەلەحيكايالار شەتەلدىك تەلەحيكايالارمەن باسەكەگە قابىلەتتى بولىپ كەلەدى», دەيدى مەديا ساراپشىلار. وتاندىق حيكايالاردىڭ بىرقاتارى قىرعىزستان, وزبەكستان, باشقۇرتستانعا ساتىلادى. «اقىرىندا, كوپ جىلدار بويى سەريال تۇسىرگەننەن كەيىن ءبىزدىڭ وتاندىق تەلەشوۋلاردىڭ رەيتينگى ساتىپ الىنعان شەتەلدىك تەلەشوۋلاردىڭ رەيتينگىمەن باسەكەگە تۇسە باستادى. ءبىزدىڭ تەلەحيكايالار يندۋسترياسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلۋدە. بۇل ءارتۇرلى ارنادا جۇمىس ىستەيتىن بارلىق مەديامەنەدجەرلەردىڭ ەڭبەگى. سوڭعى جىلدارى مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن بارلىق تەلەارنا جىلىنا كەمىندە ءبىر وتاندىق سەريال شىعارادى. ال ولاردىڭ ساپاسى ارتىپ كەلەدى. ءبىز ەلىمىزدە تۇسىرىلگەن كوپ سەريالى فيلمدەردى جاقىن شەتەلدەرگە ساتۋ ارقىلى تۇسىرىلىمگە كەتكەن شىعىندى وتەپ وتىرمىز», دەيدى «Qazaqstan رترك» اق باسقارما توراعاسى ل.تانىسباي.
جاقسى ونىمگە اۋديتوريا قۇمار
ال قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ترك كەاق باسقارۋشى ديرەكتورى روبەرت مۋراديان Qazaq TV تەلەارناسىن مىسالعا الا وتىرىپ, وتاندىق جانە شەتەلدىك اۋديتوريانىڭ تەلەديدارعا سۇرانىسىن ايتىپ بەردى. ول ىشكى نارىقتاعى حابار تاراتۋشى رەتىندە ء«بىز جەلىلىك تەلەديدارىمىز جالعاسادى دەپ سەنەمىز, ونىڭ جەتىستىگى ءبىز شىعاراتىن مازمۇننىڭ ساپاسى مەن بىرەگەيلىگىندە. «ەگەر ءبىز جاقسى ءونىم جاساساق, پلاتفورمادا بولسىن, تەلەارنادا بولسىن اۋديتوريا كولىك قۇرالىن ەمەس, ءونىمدى قاداعالايدى», دەيدى ساراپشى. ال شەتەلدەرگە حابار تاراتۋعا قاتىستى ول «شەتەلدە ءوز مەملەكەتتەرىن كورسەتەتىن حالىقارالىق ارنالار ءبىر ەلدىڭ مۇمكىندىكتەرىن كورسەتەتىن شوۋ-رۋم ءتۇرى ەكەنىن كورەمىز, ەل ۇسىنا الاتىن ساپا شەتەلدىك كورەرمەندەردىڭ ەلگە دەگەن كوزقاراسىن قالىپتاستىرادى» دەگەن پىكىردە. «بۇل جەردە ۇلتتىق مەدياونىمىمىزدىڭ ساپالى بولۋى ءۇشىن ۇلتتىق مەدياكەڭىستىگىمىزدى, ونىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىن قولداۋ ماڭىزدى. ويتكەنى كورەرمەن Qazaq TV-دان باسقا تەلەارنا كورگىسى كەلسە, ول وسى ساپالى ءونىمدى تابۋى كەرەك جانە, ارينە, ءبىر تەلەارنانىڭ كومەگىمەن سۇرانىستى قاناعاتتاندىرۋ مۇمكىن ەمەس», دەيدى روبەرت مۋراديان.
مينيسترلىكتىڭ ايتارى بار...
ال مينيسترلىك ءۇشىن باستى ماسەلە – قازاقستاندىق مەدياكەڭىستىكتىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى. ويتكەنى مەملەكەت ولاردى تاپسىرىس ارقىلى قارجىلاندىرىپ وتىر. بۇل ماسەلە كورەرمەندەردى دە, قارجىلاندىرۋ جانە اۋديت ماسەلەلەرىمەن اينالىساتىن مەملەكەتتىك ورگانداردى دا قىزىقتىرادى. «مەملەكەتتىك تاپسىرىس تۇتىنۋشىعا باعىتتالعان بولۋى كەرەك, سوندىقتان مەدياكونتەنت قۇراردا ونىڭ تۇتىنۋشىسىن ءبىلۋىڭىز كەرەك. ول ءۇشىن «باق ولشەمدەرىنىڭ» نە ەكەنىن زاڭنامالىق دەڭگەيدە انىقتاۋ قاجەت. ال قازىرگى ۋاقىتتا زاڭنامادا مۇنداي تۇسىنىك جوق. سايكەسىنشە, ناقتى قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى جوق. الايدا ءبىز مەملەكەتتىك ورگان رەتىندە ءبىزدىڭ مەدياكەڭىستىكتىڭ ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە باسەكەگە قابىلەتتى بولۋى ءۇشىن جان-جاقتى ىنتالاندىراتىن بولامىز, جەڭىلدەتەمىز, بارلىق شارانى قابىلدايمىز», دەيدى اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى اقپارات كوميتەتىنىڭ توراعاسى قانات ىسقاقوۆ.
سۇرانىستا – ويىن-ساۋىق
بۇگىندە وتاندىق تەلەارنالاردىڭ 70-80 پايىز كونتەنتى ويىن-ساۋىق باعدارلامالارىنان تۇرادى. مۇنى ماماندار كورەرمەننىڭ سۇرانىسىنا قاراي قۇرىلاتىنىن ايتادى. اقپاراتتىق كەڭىستىكتەگى ورنىن رەيتينگپەن ايقىندايتىن تەلەارنالاردىڭ ازىرگە ەفيردى ويىن-ساۋىققا تولتىرۋدان باسقا امالدارى بولماي وتىر. ۇلتتىق باق اسسوتسياتسياسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, 13-16 ماۋسىم ارالىعىندا تەلەارنالاردىڭ رەيتينگىسى بويىنشا ەۋرازيا 1-ءشى ارناسى (1,13%) كوش باستاپ تۇر. ەكىنشى ورىندا كتك (0,79%), ءۇشىنشى ورىندا نتك (0,55%), ودان سوڭ Astana TV (0,53%), Qazaqstan (0,46%), مير (0,45%), 31-ارنا (0,31%), Balapan (0,27%), 7-ارنا (0,26%) جانە Qazsport (0,09%) ارنالارى ورنالاسقان.
«TNS Central Asia» جشس باس ديرەكتورى تاتيانا ستارتسەۆانىڭ ايتۋىنشا, 2014 جىلدان باستاپ بارلىق قازاقستاندىق تەلەارنانىڭ جالپى رەيتينگى قازىرگى ۋاقىتتا 10%-دان 6%-عا دەيىن تومەندەگەن.
