ءبىلىم • 27 ماۋسىم, 2022

تۇركى الەمىنە ورتاق وقۋلىقتار ازىرلەندى

800 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باستاماسىمەن تۇركى الەمىنە ورتاق 3 ءتۇرلى وقۋلىق ازىرلەندى. باۋىرلاس ەلدەر اراسىنداعى ءبىلىم سالاسى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان وقۋلىقتار تۇركى ەلدەرىنىڭ مەملەكەت باسشىلارى قاتىسقان سامميتتەگى تاپسىرماعا سايكەس باستالعان ەدى. ساراپتامادان ءساتتى وتكەن كىتاپتار ەندى ەلىمىزدەگى مەكتەپتەرگە تاراتىلا باستايدى. سونداي-اق قازاقستان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسى عىلىمي كەڭەسىنە توراعالىق ەتپەك. بۇل تۋرالى ەلوردادا وتكەن كەڭەستىڭ V وتىرىسىندا ايتىلدى.

تۇركى الەمىنە ورتاق وقۋلىقتار ازىرلەندى

عىلىمي كەڭەستىڭ V وتىرى­سى­نا تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيى­­مى­نىڭ باس حاتشىسى باعدات ­ام­رە­ە­ۆ, حالىقارالىق تۇركى اكا­دە­ميا­­سىنىڭ باسشىسى دار­حان قىدىرالى, ازەربايجان رەسپۋب­لي­­­كا­­سىنىڭ ءبىلىم ءمي­نيسترى ەمين امرۋللاەۆ, قا­زاق­ستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ, قازاقستان رەس­­پ­ۋب­­ليكا­سىنىڭ عىلىم جانە جو­عارى ءبى­لىم ءمينيسترى ساياسات نۇر­بەك, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ء­بىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى الماز­بەك بەيشەناليەۆ, ازەر­­باي­جان, قىرعىز­ستان, ماجار­ستان, وزبەك­ستان ەلدە­رىنىڭ قازاق­ستان­­­­­داعى ەلشىلەرى مەن تۇر­كيا ەل­­­شى­­لىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

جيىندا ءسوز العان تۇركى مەم­لە­كەتتەرى ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى باعدات امرەەۆ:

– قازىرگى تاڭدا تۇركى مەملە­كەت­تەرى ۇيىمىنىڭ اۋما­عىن­دا­عى ينتە­گراتسيالىق ۇلگى­سى­­نىڭ اجىراماس بولىگى سانالاتىن عىلىم, ءبىلىم جانە مادە­نيەت­­تىڭ ماڭىزى ارتتى. بۇل سالا­لار – ەلىمىزدەگى الەۋمەتتىك وزگە­رىس­تەردى, ەكونوميكانىڭ دامۋىن,­ حال­قىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن كو­تەرۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى, – دەدى.

وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ تۇركى ەلدەرى ارا­سىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ما­­ڭىزى جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

– قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ بىلتىر ىستانبۇل سامميتىندە ايتقان­داي, تۇركى الەمىنىڭ گەوساياسي الەۋەتىن دۇرىس قولدانۋىمىز كەرەك. وسى ماقساتتا تۇركى ەل­دە­رى اراسىنداعى ءبىلىم جانە عى­لىم سالاسى بويىنشا ين­تەگرا­تسيا اسا ۇلكەن ماڭىزعا يە. بۇل رەتتە حالىقارالىق تۇر­كى اكا­دەمياسىنىڭ ماڭىزدى جوبالارىنىڭ ءبىرى – مەكتەپ وقۋشىلارىنا باعىت­تالعان «ور­تاق تۇرك تاريحى», «ورتاق تۇرك ادەبيەتى» جانە «تۇر­كى الەمى گەوگرافياسى» وقۋ­لىق­تارىن ازىر­لەۋ. بۇل وقۋلىق­تار ابدەن قارالىپ, ساراپتامادان ءوتتى, – دەدى مينيستر ا.ايماعامبەتوۆ.

ازەربايجان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ ءبىلىم ءمينيسترى ەمين امرۋللاەۆ «ورتاق تۇرك تاري­حى» وقۋلىعى ءوز ەلىنىڭ وقۋ باع­دارلاماسىنا ەنگىزىلىپ ۇلگەر­گەنىن, وسى وقۋلىق­پەن ازەر­باي­جاندىق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم الىپ جۇرگەنىن جەتكىزدى.

– ىستان­بۇلدا وتكەن ساراپشىلار جيى­نىندا حV عاسىر­عا دەيىنگى «ور­تاق تۇرك تاريحى», «ورتاق تۇرك ادەبيەتى» جانە «تۇركى الەمى گەوگرافيا­سى» وقۋلىقتارى بويىن­شا مۇشە ەلدەر اراسىندا تابىس­تى تال­قىلاۋلار بولعان ەدى. ءبىر نارسەنى ايتا كەتۋ كەرەك, اكادە­ميا تاراپىنان ازەربايجان, قازاق­ستان, قىرعىزستان, تۇر­كيادان ساراپ­شىلاردىڭ قاتى­سۋىمەن تۇر­كى مەملەكەتتەرى ۇيى­مىنا مۇ­شە ەلدەردىڭ مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن دايىندالعان حV عاسىرعا دەيىنگى «ورتاق تۇرك تاريحى» 2019-2020 جىلدان باستاپ ەلىمىزدەگى 151 مەك­تەپتە فاكۋل­تاتيۆ ءپان رەتىندە 8-سىنىپتاردا وقىتىلىپ كەلەدى. ءار وقۋ جىلىندا بۇل ءپاندى ازەربايجان جانە ورىس تىلىندە ءبىلىم الاتىن 14 مىڭعا جۋىق وقۋشى وقىپ جاتىر. قالعان ەكى وقۋلىق تا وزگە تۇركى ەلدەرىنىڭ وقۋ باع­دار­لاماسىنا ەنگىزىلەدى دەپ ۇمىت­تەنەمىن, – دەدى ە.امرۋللاەۆ.

باسقوسۋ بارىسىندا تۇركيا تاراپى حالىقارالىق تۇركى اكا­دە­ميا­سى عىلىمي كەڭەسىنە توراعالىق مىندەتىن قازاقستانعا تابىستادى. اتالعان كەڭەستىڭ توراعالىعىن قابىلداپ العان عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمي­نيسترى ساياسات نۇر­بەك بۇل مان­داتتىڭ ۇلكەن جاۋاپ­كەرشىلىك ەكەنىن ايتتى.

– قازاقستاننىڭ تۇركى اكادەمياسى عىلىمي كەڭەسىنىڭ تور­­­­اعالىعىن الۋى – ءبىز ءۇشىن وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك, ما­ڭىزدى وقيعا. نەگە دەسەڭىز, قازاق­­ستاندا ەلەۋ­لى رەفور­ما جا­­سا­لىپ جاتىر. مەملە­كەت باس­شى­سى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا قازاقستان» دەگەن جاڭا كوزقاراسپەن, اۋقىم­دى جوسپارمەن ەلىمىزدە سترا­تەگيالىق وزگەرىستەردى باستادى. جاڭادان تاعايىن­دالعان عى­لىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمي­نيسترى رەتىندە عىلىمي-قول­دان­بالى زەرتتەۋلەردى جانە جو­عارى ءبىلىم سالاسىنداعى ينتە­گرا­تسياعا سالماق بەرۋدى ۇسى­نا­مىن. اكادەمياعا مۇشە مەم­لەكەت­تەردىڭ ءبىلىم-عىلىم سالا­سى باسشىلارىنىڭ وي-پىكىر, ۇسى­­نىسىمەن ءوز كۇش-جىگەرىمدى وسى ەكى باعىتتى جۇزەگە اسىرۋعا ارناعىم كەلەدى. ءبىزدىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ ينستي­تۋتتار تۇركى الەمى, جالپى تۇر­كى تاريحى, جاعراپيا, الىپپە زەرت­تەۋلەرىنە ءوز رەسۋرس­تارىن قو­سادى, – دەدى س.نۇربەك.

سوڭعى جاڭالىقتار