ايماقتار • 22 ماۋسىم, 2022

قاراباستان اۋمايدى ارقار ەندى...

754 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

جازعا سالىم قاراباس تاۋىنداعى ارقار بىتكەن تارباعاتايدىڭ بيىگىنە قاراي ويىساتىن. شەكارا شەبىندەگى شوقىدا اقساق-توقساعى عانا قالار ەدى. كەيىن «تارباعاتاي» ۇلتتىق تابيعي پاركى قۇرىلىپ, ارقاردىڭ دەنى قاراباستان اۋمايتىن بولدى. قورعاۋدا ەكەنىن جارىقتىق جانۋار دا سەزەدى عوي. كوكتەمدە عانا ينسپەكتورلار قاراباستان ەلۋ شاقتى ارقار ساناعان.

قاراباستان اۋمايدى ارقار ەندى...

«تارباعاتاي» ۇلتتىق تابيعي پاركى ينسپەكتورلارىنىڭ جۇمىسى اڭ ساناقپەن عانا شەكتەلمەيدى. اۋماقتاعى ءاربىر اڭ مەن قۇستى كادىمگىدەي قورعاۋلارىنا العان. قىل اياعى, قىرتىستى تاۋ سىلەمدەرىنىڭ قاي قۋىسىن قانداي اڭ مەكەن ەتەتىندەرىنە دەيىن بىلەدى. «انەۋ جەرگە اققۋ قونعان, مىناۋ جەردە ەكى-ءۇش ەلىك ءجۇر...» دەپ وتىرادى. بىراق قاي جەردە نەندەي اڭ مەكەن ەتەتىنىن تاپتىشتەپ ءبىز جازبايمىز. بۇل – ينسپەكتورلاردىڭ ءوتىنىشى. قالاي دەگەنمەن, قارۋ اسىنعان ەكى اياقتى پەندەدەن كەلەر قاۋىپ جوق ەمەس.

انەۋگۇنى بىرقاتار ينسپەكتورلار جوسپارلى تۇردە قاراباس تاۋىن ارالاپ قايتقان. قاراباس تاۋى تارباعاتاي تاۋلارىنىڭ وڭتۇستىك بەتكەي جاعىندا جەكە دارا تۇرعان توبە. توبە دەگەنىمىزبەن, ەڭ بيىك نۇكتەسى تەڭىز دەڭگەيىنەن 1 200 مەتر. مۇندا سۇتقورەكتىلەردىڭ 15-كە جۋىق ءتۇرى مەكەندەسە, قۇستاردىڭ 25-تەن استام ءتۇرى بار. قىزىل كىتاپقا ەنگەن اڭ-قۇس تا كەزدەسەدى. تاۋدىڭ كۇنشىعىس جاعىنا اسا بەرىستە تاس بەتونعا بولاتتان قۇيىلعان «نكۆد» ءمورى بار. تاريحتان تارتساق, 1960 جىلدارى ءدال وسى ماڭدا «قاراباس» زاستاۆاسى بولعان-دى.

– قاراباس تاۋى – ۇرجارداعى كورىكتى جەرلەردىڭ ءبىرى. اڭ دا, قۇس تا وسىندا. بەتكەيدە ءتۇرلى پەتروگليفتەر دە كەزدەسەدى. ال ءار شىڭنان مويىن سوزاتىن ارقارلار وسى تاۋدىڭ سيمۆولى دەسەك تە بولادى. قازىر ادامنان كوپ ۇرىكپەيدى. وتكەندە جاقىننان فوتوعا ءتۇسىردىم. جىل سا­يىن سانى ارتىپ كەلەدى. كۇزگە سالىم تارباعاتايعا اۋعانى قايتىپ ورالادى, – دەيدى تارباعاتاي قورىعىنىڭ اڭشى-بيولوگى ەلەنا كراسون.

ادەتتە ارقارلار تولدەپ, قوزىقالارى اياقتانعان سوڭ تارباعاتايعا جوڭكىلە كوشەتىن. مامانداردىڭ ەسەپتەۋىنشە, ونىڭ 15 پايىزى قاراباستا قالعان. ءتىپتى ارنايى مارشرۋت جاساپ, تۋريستەردى الىپ بارىپ, ارقارلاردى كوزبەن كورسەتۋگە دە بولادى. ەڭ باستىسى, ارقارلار اۋا كوشپەسە ەكەن.

 

اباي وبلىسى,

ءۇرجار اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار