قوس حالىق اراسىن شايىر شىعارمالارى جاقىنداستىرا ءتۇستى

ەل مەن ەلدى شەكارالاس كورشىلىك, ءارتۇرلى قارىم-قاتىناس, ءدىل مەن تەك تۋىستىعى عانا ەمەس, اۋزى دۋالى, ەڭسەلى تۇلعالار مەن رۋحاني قۇندىلىقتار دا جاقىنداستىرا تۇسەدى. رۋحانياتتا شەكارا بولمايتىنىن وسىدان اڭعارۋعا بولادى. زامانا بيىگىنەن اسىرا ايتىلعان اسىل ءسوز, عاسىرلار قويناۋىنان جاڭعىرا جەتكەن جاسىن جىر مەن كۇمبىر كۇي, تاعىلىمدى تۇجىرىمدار ءوزىن ادامزاتقا مويىنداتىپ, قاناتتى قۇستاي كەڭ كولەمگە شارلاي جونەلەدى. ال ونىڭ يەسى ورتاق تۇلعاعا اينالادى. قوڭىر دالانىڭ قۇتتى قۇنداعى قاتار تەربەگەن قازاق پەن تۇرىكمەن حالىقتارىنىڭ دا ورتاق تۇلعالارى از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – ءحVىىى عاسىردا ءومىر سۇرگەن تۇرىكمەننىڭ ۇلى اقىنى ماقتىمق ۇلى پىراعى. تۇركى جۇر­تىنىڭ ايتۋلى ۇلدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە تانىلعان, دۇنيەگە في­لوسوفيالىق كوزقاراسى مەن شى­عارماشىلىعى ءار كەزەڭدە عالىمدار تاراپىنان تالدانىپ-تالقىلانىپ باعالانعان اقىننىڭ شىعارمالارىن ع.ورمانوۆ, ع.قايىربەكوۆ, د.قا­ناتباەۆ قازاقشاعا اۋدارىپ, وقىر­­مانعا ۇسىندى. بۇعان دەيىن ازەر­بايجان, تۇرىك, پارسى, باشقۇرت, تاتار تىلدەرىنە اۋدارىلعان ونىڭ شىعارمالارى قازىرگى تاڭدا تۇڭعىش رەت قىتاي, كورەي تىلدەرىنە اۋدارىلۋدا. 1733 جىلى دۇنيەگە كەلگەن اقىننىڭ 290 جىلدىعى بۇعان دەيىن قىتاي, جاپونيا, وزبەكستان, ازەربايجان مەملەكەتتەرىندە اتالىپ ءوتىلدى. بۇل مەرەيتوي جۋىردا, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسى قارساڭىندا اق­تاۋ قالاسىندا «ماقتىمق ۇلى پى­راعى مۇرالارىنىڭ رۋحاني-تانىمدىق نەگىزدەرى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا تۇرىندە ءوتتى. ال الداعى ۋاقىتتا مادەني-تانىمدىق, رۋحاني كەشتەر الماتى, استانا قالالارىندا, سونان سوڭ رەسەيدىڭ سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا جالعاسپاق. ۇلتتار دوستىعىن باستى با­عىت رەتىندە ۇسىنعان مەم­لە­كەت باسشىسى ن.نازارباەۆ «قا­زاق­ستان-2050» ستراتەگياسى – قا­لىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا سايا­سي باعىتى» جولداۋىندا «تەك باسقا ۇلتتارمەن جاراستىقتا عانا ءبىزدىڭ ەلىمىز بولاشاقتا تابىس پەن ىقپالعا قول جەتكىزە الادى. XXI عاسىردا قازاقستان ءوزىنىڭ وڭىرلىك كوشباسشىلىق ۇستانىمىن نىعايتىپ, شىعىس پەن باتىستىڭ ۇندەستىگى مەن ءوزارا ءىس-قيمىلى ءۇشىن كوپىر بولۋعا ءتيىس» دەسە, بي­ىلعى جولداۋىندا وتىزدىققا ەنۋ يدەيا­سىن ۇسىندى. ەلباسىنىڭ ەتنوسارالىق قاتىناس, ۇلتارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋ باعىتىنداعى تاپسىرمالارىنا سايكەس اقتاۋ قالاسىنىڭ اكىمدىگى, ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى, سونداي-اق «نۇر وتان» حدپ اقتاۋ قالالىق فيليالى «ءبىر شاڭىراق استىندا» الەۋمەتتىك جوباسىن جۇرگىزىپ كەلەدى. وتكەن جىلى دوستىققا ۇيىسا تۇسەتىن بىرنەشە شارالارعا نەگىز بولعان ول بۇگىندە جۇرت تاراپىنان قولداۋ تاپقان ءىرى جو­باعا اينالدى. تۇرىكمەن شايىرى شىعارمالارىنا ارنالعان تاعىلىمدى كونفەرەنتسيانىڭ باس­تاماسى دا اتالمىش جوبانىڭ ءىس-شارالار جوسپارىندا جاتىر. تۇرىكمەنستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاق­ستانداعى توتەنشە جانە وكى­­لەتتى ەلشىسى م.اك­مۋرادوۆ, قا­زاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتۇ­رىك­­مەنستانداعى توتەنشە ءجا­نە وكىلەتتى ەلشىسى و.نۇرباەۆ, اقتاۋداعى تۇركيا, تۇرىك­مەنستان, ازەربايجان جانە يران يسلام رەسپۋبليكالارىنىڭ باس كونسۋلدارى, تۇرىك­مەنستان رەسپۋبليكاسى عىلىم اكادەمياسىنىڭ وكىلدەرى, ماڭعىستاۋ وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ وكىلدەرى, زيالى قاۋىم, ارداگەرلەر, عا­لىمدار, اقىن-جازۋشىلار, مەم­لەكەتتىك ورگان باسشىلارى, ساياسي پارتيالار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار, ستۋدەنتتەر مەن باق وكىل­دەرى قاتىسقان كونفەرەنتسيانى اشقان اقتاۋ قالاسىنىڭ اكىمى ە.جاڭبىرشين «XXI عاسىردىڭ كوكجيەگىندە تۇرىپ, بۇگىنگى جا­ھانداسۋ ءۇردىسى, وركەنيەتتەر مەن مادەنيەتتەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناس, الەمدىك نارىق ۇسىنعان ساياسي-ەكونوميكالىق جاڭا پاراديگمالارعا سۇيەنە وتىرىپ, ءبىز جان-جاقتى ىقپالداسۋ, سان-سالالىق ۇيلەسىم مەن جاراسىمنان باسقا جول جوق ەكەندىگىن تاعى ءبىر مارتە تەرەڭ ۇعىنامىز. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءوز تاۋەلسىزدىگىن العان جىلداردان باستاپ, ونىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازار­باەۆتىڭ مەملەكەتتىڭ سىرتقى جانە ىشكى ساياساتىن ۇلتارالىق كەلىسىم, تاتۋلىق, بىرلىك سەكىلدى قۇن­دىلىقتارعا نەگىزدەي وتىرىپ جۇرگىزۋىنىڭ كۋاسى بولىپ كەلەمىز», دەپ دوستىق پەن كەلىسىمدى تۋ ەتكەن ەلدىك ۇستانىم مەن باعىت-باعدار تۋرالى تەبىرەنە جەتكىزدى. كونفەرەنتسيادا ماقتىمق ۇلى پىراعىنىڭ رۋحاني مۇرالارىنا جانە تۇرىكمەن حالقىنىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارىنا ارنالعان كور­مە جاساقتالىپ, دەرەكتى فيلم­دەر كورسەتىلدى. اقىننىڭ شىعار­ماشىلىعى مەن قازاق-تۇرىكمەن ادەبيەتىندەگى ءوزارا ۇندەستىكتەر جايىندا بايانداعان تۇرىكمەنستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ عىلىم اكادەمياسى ماقتىمق ۇلى اتىنداعى ءتىل جانە ادەبيەت ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ق.قياسوۆانىڭ, وسى اكادەميانىڭ حالىق شىعارماشىلىعى ءبولىمىنىڭ جەتەك­شىسى گ.كۋممانوۆا مەن اسپيرانتۋرا ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ا.ساپارگەلديەۆتىڭ, قول­جازبالار ءبولىمىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى و.ورازوۆتىڭ, سىرداريا ۋني­ۆەر­سيتەتىنىڭ دوتسەنتى ب.قور­عانبەكوۆتىڭ, ش.ەسەنوۆ اتىن­داعى كمتجيۋ وقىتۋشىسى, فيلولوگيا عى­لىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ب.نۇر­داۋلەتوۆانىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. شايىر شىعارمالارىنىڭ رۋحاني-تانىمدىق استارىنىڭ تۇركى رۋحانياتى الەمىنەن الاتىن ورنى تۋرالى سالماقتى بايان­دامالار مەن ساليقالى پىكىرلەر ايتىلعان كونفەرەنتسيادا ونى جاستار ورتاسىندا ناسيحاتتاۋ ءۇشىن اقتاۋ قالاسىنداعى جوعارى جانە ورتا ءبىلىم بەرۋ ورىندارىندا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, تاقىرىپتىق كونفەرەنتسيالار مەن دوڭگەلەك ۇستەلدەردى تۇراقتى ۇيىمداستىرۋ, ستۋدەنتتەر مەن وقۋشىلار اراسىندا ءداستۇرلى ماقتىمق ۇلى پى­راعى وقۋلارىن ۇيىمداستىرىپ, شىعارماشىلىق كونكۋرستار, ادەبي-سازدى كەشتەر وتكىزۋ ايتىلدى. باۋىرلاس ەلدىڭ كلاسسيك اقىنىنىڭ شىعارمالارىمەن قازاق وقىرماندارىن كەڭىرەك تانىستىرۋ ماقساتىندا اقىن مۇرالارىنىڭ قازاق تىلىندەگى تولىق اۋدارماسىن باسۋ, زەرتتەۋشىلەردىڭ ماقتىمق ۇلى پىراعىنا قاتىستى عىلىمي ماقا­لالارىن باق, ينتەرنەت-رەسۋرس­تارىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ جۇ­مىستارىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگى نازارعا ۇسىنىلدى, سونداي-اق ماقتىمق ۇلى مۇرالارى مەن قا­زاقتىڭ كورنەكتى شىعارماشىلىق وكىلدەرىنىڭ شىعارمالارىنداعى ۇندەستىكتى كورسەتەتىن ادەبي زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ, قوس حالىقتىڭ ۇلى تۇلعالارىنا ارنالعان عىلىمي كونفەرەنتسيانى اقتاۋ قالاسىندا جانە تۇرىكمەنستان رەسپۋبليكاسىندا كەزەكتەسىپ وتكىزىپ تۇرۋ تۋرالى ۇسىنىستار بولدى. مۇنىڭ ءبارى ءوزارا دوستىقتى تە­رەڭدەتە ءتۇسۋ, قازاق-تۇرىكمەن حالىقتارىنىڭ ءما­دەني-رۋحاني تۇ­تاستىعىن ناسيحاتتاۋ, كەلەر ۇرپاق ساناسىنا ىزگى ساباقتاستىقتى سىڭىرۋگە قىزمەت ەتەتىن بولادى. ۇلت پەن ۇلتتى جاراستىراتىن ءاربىر شا­را – مەملەكەتتەردىڭ ىرگە­سىنىڭ بەرىك­تىگىنە, بول­ا­­­­­­­­­­­شاعىنىڭ باياندىلىعىنا, دا­مۋىنىڭ قا­ۋىپ­سىزدىگىنە جاسالعان قادام. ماڭ­عىستاۋداعى بار­­لىق ۇلتتار وكىلدەرى اتسالىسىپ, ءۇن قوسقان عى­­لىمي كونفەرەنتسيا دا وسى ۇدەدەن كورىنە ءبىلدى. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان». اقتاۋ.