اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ەكىنشى تىنىسى
«قازاقستاندا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن قۇراستىرۋ ءىسى قولعا الىنعان. كوپ سالالى شارۋاشىلىقتىڭ ۇلگىسىن قۇرۋ جونىندەگى جۇمىستار بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ بازاسىندا اگروونەركاسىپتىك سەكتوردىڭ سوڭعى جەتىستىكتەرى قولدانىلاتىن بولادى».مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ
بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىمەن كەزدەسۋىنىڭ قورىتىندىلارى
تۋرالى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا سويلەگەن سوزىنەن.
_________________________________________
بۇگىندە باتىس قازاقستان وبلىسى رەسپۋبليكا وڭىرلەرى اراسىندا كەدەن وداعىنا مۇشە ەلدەرگە ەت ەكسپورتتاۋ ماسەلەسى جونىنەن الدىڭعى كوشتە كەلەدى. ايتالىق, اقجايىقتا وندىرىلەتىن «پرەميۋم» جوعارى كلاستى سيىر ەتى رەسەيلىك نارىقتا قازىردىڭ وزىندە جوعارى سۇرانىسقا يە. ينتەگراتسيالىق بايلانىستار شەڭبەرىندە كورشى مەملەكەتتەرگە جىبەرىلەتىن ەت ەكسپورتى الەۋەتىن ودان ءارى ارتتىرۋ ءىسى سالا جەتەكشىلەرىنىڭ ۇدايى نازارىندا. مىسالى 2014-2015 جىلدارى جالپى قۇنى 6,9 ميلليارد تەڭگەلىك بەس ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ وسىنداي ومىرشەڭ ويدان تۋىنداعان. ناقتىراق ايتقاندا, الداعى جىلى وبلىستا ون مىڭ تونناعا جۋىق ءمارمار ەتتى ەكسپورتقا شىعارۋ كوزدەلگەن. ءسوز جوق, بۇنىڭ ءوزى ءبىر ءوڭىر ءۇشىن وتە اۋقىمدى جوبا. بۇل ايتۋعا عانا جەڭىل ءىس. مۇنى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى ونىمدەردى كەدەرگىسىز وتكىزەتىن نارىق كەڭىستىگى قاجەت. بۇگىنگى كۇنى وبلىستاعى باستى باعىتتىڭ ءبىرى وسى ارناعا باعىتتالعان. وسى شەڭبەردە ءونىم وتكىزۋ كوكجيەگىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى مەن رەسەيدىڭ ساراتوۆ جانە سامارا وبلىستارى گۋبەرناتورلارى اراسىندا ءوزارا كەلىسىمدەر جاسالۋى الداعى ۇلكەن ىستەردىڭ باسى بولماق. سوعان سايكەس ساراتوۆ قالاسىندا باتىسقازاقستاندىق ەت وندىرۋشىلەر ءۇشىن ارنايى جەر بولىنگەن. سونىمەن بىرگە, وندا قازاقستاندىق ساۋدا ورىندارى مەن پاۆيلوندارىن تۇرعىزۋ جونىندە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار جاسالعان. ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك اياسىندا بۇل جوبالار باتىسقازاقستاندىق اتقارۋشى ورگاندار باسشىلارى تاراپىنان «قازاگروقارجى» اق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە ۇسىنىلماق. ورال قالاسىندا بيىلعى جازدا شەكارالاس ايماقتاردىڭ ەكونوميكالىق فورۋمى وتكىزىلەدى دەپ كۇتىلۋدە. سول كەزدە بۇل ماسەلەلەردىڭ كەم-كەتىگى تاعى دا تۇگەندەلمەك. بۇل جونىندە گازەت تىلشىسىنە باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان وتەعۇلوۆ ايتىپ بەردى. ءيا, قالاي دەسەك تە, باتىسقازاقستاندىق ەت وندىرۋشىلەر ءۇشىن ورال قالاسىنان نەبارى 250 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان رەسەيدىڭ سامارا قالاسى تاپتىرمايتىن نارىقتىق ورتالىق بولا الاتىنى انىق. مۇندا 1,5 ميلليون ادام تۇرادى. قالا توعىز اكىمشىلىك اۋدانعا بولىنگەن. شاھاردا ءىرى جەتى بازار جۇمىس ىستەيدى ەكەن. تاياۋدا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وكىلدەرى رەسەيدەگى ءىرى ونەركاسىپتىك قالاعا اتباسىن تىرەپ, سامارا وبلىسىنىڭ گۋبەرناتورى نيكولاي مەركۋشينمەن كەزدەستى. وسى دەلەگاتسيانىڭ قۇرامىندا بولا ءجۇرىپ, ەت ەكسپورتى الەۋەتىن وسىرۋگە قاتىستى بىرقاتار ءتۇيىندى ماسەلەلەرگە دە كۋا بولىپ ەدىك. مۇندا ەڭ الدىمەن سامارانىڭ تۇتىنۋ نارىعىنا ورالدان ەت جەتكىزۋ ماسەلەلەرى ورتاق اڭگىمەنىڭ وزەگىنە اينالدى. گۋبەرنيا ورتالىعىندا وبلىستىق «گۋبەرنيالىق بازار» جانە دايىن ەت ونىمدەرىن ەكسپورتتايتىن «گاريبالدي» كومپانياسى وندىرىستىك بازارلارى ەت ەكسپورتى مەن يمپورتى ءۇشىن ءتيىمدى ەكەنى بايقالادى. وسى تۇستا دەلەگاتسيا جەتەكشىسى ا. وتەعۇلوۆ باتىسقازاقستاندىق تاۋار ءوندىرۋشىلەر سامارا وبلىسىنا ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋعا ىقىلاستى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. ارينە, بۇل تۇستا اڭگىمە سويىلعان شيكى مال ەتى ەمەس, ءازىر وڭدەۋدەن وتكىزىلگەن ەت جانە كوكونىس قالبىرلارى جونىندە بولعانى دا ايتۋعا تۇرارلىق ماسەلە دەپ ويلايمىز. سامارا وبلىسىنىڭ باسشىسى بۇعان تەرەڭ ىقىلاس تانىتىپ, باتىسقازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەرگە سامارادان ءوزدەرىنىڭ جەكە ساۋدا ورىندارى مەن پاۆيلوندارىن اشۋدى ۇسىندى. ساپار بارىسىندا تاعى ءبىر كوڭىلگە تۇيگەن جايت, ەت ونىمدەرىن دەلدالدارسىز تىكەلەي وتكىزۋ جونىندە بىزدەگى سەكىلدى بىرقاتار تۇيتكىلدەر رەسەيدىڭ كورشىلەس وبلىستارىندا دا بار ەكەن. ارينە, مۇنى رەتتەۋ ءىسى شەكارالاس وڭىرلەردىڭ قاي-قايسىسىنا دا ءتيىمدى بولارى حاق. گاپ مىنادا. سامارا اۋماعىندا كوپتەگەن ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرى تۇرلەرى جابدىقتاۋشىلاردىڭ ءوزارا كەلىسۋىنىڭ ارقاسىندا ساۋدا جەلىلەرى ارقىلى وتكىزىلەدى ەكەن. الايدا ونداعى رەسەيلىك ەتتىڭ ۇلەسى ونشا ەمەس. سوندىقتان دا ءىس باسىندا جۇرگەن سامارالىق باسشىلار جەلىلەردىڭ ۇستەمدىگىن تومەندەتۋ جونىندەگى شارالاردى قولعا الىپتى. بۇل ءۇشىن وڭىردە اگروونەركاسىپتىك پارك قۇرۋ كوزدەلگەن. كەيىن مۇندا جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەردىڭ ءونىمدەرى جيناقتالىپ, سودان سوڭ بۇل تاۋارلار ورتالىقتاندىرىلعان كۇيدە بارلىق ساۋدا نۇكتەلەرىنە تاراتىلماق. كەزدەسۋ كەزىندە سامارا وبلىسى ءوزىن ەتپەن ەلۋ پايىزعا عانا قامتىپ وتىرعانى ايتىلدى. سونىڭ وزىندە دە بۇل تەك سيىر ەتى عانا. جىلقى ەتى وندىرىستە مۇلدەم كەزدەسپەيدى. قوي ەتى دە وتە تاپشى. سوندىقتان دا شەكارالاس ءوڭىر وكىلدەرى ونىڭ ەكەۋىنە دە ءوز تاراپتارىنان سۇرانىس جوعارى ەكەنىن مالىمدەدى. ەگەر باتىس قازاقستان وبلىسىنان ساماراعا قوي جانە جىلقى ەتتەرىن تىكەلەي جەتكىزۋ مۇمكىندىكتەرى شەشىلسە, مۇنداي ساپالى دا ارزان ەتتى كوبىرەك ساتىپ الار ەدىك. سىزدەردە مۇنداي مۇمكىندىكتەر مول دەپ سانايمىز, – دەيدى سامارا وبلىستىق ۇكىمەتىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ازىق-ت ۇلىك ءمينيسترى ۆيكتور التەرگوت. مۇنداي باسى اشىق ساۋالعا باتىسقازاقستاندىق دەلەگاتسيا جەتەكشىسى ارمان وتەعۇلوۆ تاراپىنان دا ناقتى جاۋاپتار بەرىلدى. ونىڭ باستى تۇيىنىنە كەلسەك – ەت ونىمدەرىن دەلدالدارسىز تىكەلەي ەكسپورتقا شىعارۋ شەكارالاس وڭىرلەردىڭ قاي-قايسىسىنا دا ءتيىمدى بولماق. بۇل رەتتە كورشىلەر تىلەگى تولىقتاي قاناعاتتاندىرىلماق. مىنە, حالىقارالىق ينتەگراتسيا مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىك شەڭبەرىندە شەكارالاس ايماقتار اراسىندا ەت ەكسپورتى مەن يمپورتى ۇلەسىن كوتەرۋ جونىندە بۇگىنگى كۇنى قولعا الىنعان ءىس-شارالار كەشەنىنىڭ ءبىر مىسالى وسىنداي. تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان». ورال – ساراتوۆ – سامارا – ورال.دەرەك پەن دايەك
2013-2020 جىلدارعا ارنالعان «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا 3 ترلن. 122,2 ملرد. تەڭگەنىڭ قارجىسى جۇمسالماق. * * * كەدەن وداعى اياسىندا ەلىمىزگە ءار جىل سايىن اكەلىنەتىن 300 كومباينعا جەڭىلدىكتى سالىق ستاۆكاسى قولدانىلماق.
