قوعام • 21 ماۋسىم, 2022

بۇرالقى يت: دوس پا, الدە قاس پا؟

733 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

«يت – ادامنىڭ دوسى» دەيتىن تۇسىنىك بار ەدى. قازىر ءدال وسىلاي دەۋدىڭ قيسىنى جوق. نەگە؟ ويتكەنى بۇرالقى يت سانى كوبەيدى. يت تە ءالى كەلەتىن ادامدى بىلەدى-اۋ دەيمىن. اسى­رەسە شاھار كوشەسىن شارلاعان ءتورت اياقتى حايۋان بالا­لارعا قاس جاۋىن كورگەندەي ءجيى شابۋىلدايتىن بولدى.

بۇرالقى يت: دوس پا, الدە قاس پا؟

ماسەلەن, بيىلعى 7 ما­مىر­­دا بۇرالقى يت تالاعان بەس جاسار قىز اۋرۋحاناعا جەت­­كىزىلدى. قالا تۇرعىنى اسەم بايجاننىڭ ايتۋىنشا, يت ونىڭ بالالارىنا دا, وزىنە دە بىرنەشە رەت شابۋىل جاساعان. «بىلتىر مەنى تا­لا­ماق بولدى. وسىعان بايلانىستى زووتەحنيكتەردىڭ ءار­تۇرلى توپتارىنا جازبا قال­دىرعان ەدىم. ولار مەنىڭ ءوزىمدى كىنالى ەتتى. ءدال وسى يت بەس جاسار جيەنىم سافيانى قاۋىپ الدى», دەپ جازدى ول Facebook پاراقشاسىندا.

وبلىستىق بالالار اۋرۋحا­ناسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى بۇل دەرەكتى راستادى. دارىگەر-تراۆ­ماتولوگتىڭ ايتۋىنشا, بۇرالقى يت بالانىڭ سول جاق بەتىن, جوعارى جانە تومەنگى ەرنىن بىرنەشە رەت تىستەگەن. دارىگەرلەر بالانىڭ بەتىندەگى جاراقاتىن تىگىپ, قۇتىرۋعا قارسى ۆاكتسينا سالعان.

بۇرالقى يت ماسەلەسى تۇر­­عىنداردى الاڭداتىپ وتىر. وسىعان وراي ءبىر توپ انا ­رەت­رو­ساياباققا جينالىپ, كو­­شە­دە جۇرگەن يتتەردى اتۋعا رۇقسات بەرۋ ماسەلەسىن كوتەر­دى. ماسە­لەن, قالا تۇرعىنى زۋحرا يليا­سوۆانىڭ ايتۋىنشا, №21 مەكتەپتىڭ جانىن­دا ۇنەمى 5-6 يت جۇرەدى. سونىڭ ءبىرى 5-سىنىپ وقۋشىسىن قا­ۋىپ العان. «مەنىڭ بالام يت قاپقان وقۋشىمەن بىرگە وقيدى. مەكتەپتىڭ جانىندا بىرنەشە يت بالالارعا ءۇرىپ, ۇرەي تۋعىزادى. بالالارىمىز ءۇشىن قورقا­مىز», دەيدى زۋحرا يلياسوۆا.

الايدا «دوبروە سەردتسە» قو­عامدىق قورىنىڭ جەتەك­شى­سى ۆەنەرا ماناسوۆا مەن ەرىكتى مامۋچار دجاباسوۆ يەسىز يت­تەردى اۋلاۋ, ستەريليزاتسيا­لاۋ, ۆاكتسيناتسيالاۋ ءىسىن جانۋارلاردى قورعاۋمەن اينالىساتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ەرىكتىلەر قوزعالىسىنا بەرۋدى سۇراپ ءجۇر. بۇعان نە سەبەپ؟

– بىزدە ءيتتىڭ زووپسيحولو­گياسىن انىقتايتىن كينولوگ ماماندار از. اتىراۋدا مۇ­نى­مەن ءوزىم اينالىسامىن. تاعى ءبىر ادام بار. جاقىندا قالادا بۇرالقى ءيتتى اۋلاۋعا بايلا­نىستى تەندەردى وزگە سەرىكتەس­تىك ۇتىپ الدى. قازىر ءار يتكە 19 مىڭ 500 تەڭگەدەن ەسەپتەلىپ وتىر. ال ۆەتەريناريالىق كلي­نيكادا ستەريليزاتسيانىڭ ءوزى 20 مىڭ تەڭگە تۇرادى. تەن­دەرلىك كونكۋرسقا ءبىز دە, «دوب­روە سەردتسە» قوعامدىق قورى دا قاتىسقان ەدىك. ءبىز ءيتتى اۋلاۋمەن اينالىساتىن, كۇتىم جۇرگىزەتىن مامانداردىڭ, جا­نار-جاعارماي ماتەريالدارى ءارى ستەريليزاتسيا اقىسىن, پيتومنيك شىعىنىن ەسكەرىپ, ءار يتكە 38 مىڭ تەڭگە ەسەپتەپ بەردىك. كەيىن بۇل سومانى 21 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تومەندەتتىك. بىراق ءبارىبىر تەندەردە ۇتىلىپ قالدىق. ءبىز يتكە ستەريليزاتسيا جاساۋ, ۆاكتسيناتسيالاۋ, كارانتين, چيپ, بيركا تاعۋ, پارازيتتەردى ۋلاۋ, كۇتىم جۇر­گىزۋدى ۇسىندىق. ءار يت ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى الۋعا دايىن بولعانبىز, – دەيدى مامۋچار دجاباسوۆ.

وبلىستىق اۋىل شارۋا­شى­لىعى باسقارماسى ۆەتە­ري­ناريالىق مونيتورينگ جانە ەسەپتىلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسى نۇركەن بوياروۆتىڭ ايتۋىن­شا, بيىل 2 ناۋرىزدا بۇ­رال­قى يتتەردى اۋلاۋ, جويۋ جۇ­مىسى توقتاتىلعان. بۇ­عان «جا­نۋارلارعا جاۋاپ­كەر­شى­لىك­پەن قاراۋ تۋرالى» زاڭ­­نىڭ كۇشىنە ەنۋى سەبەپ بولعانى داۋسىز.

– بۇل ماسەلە وزەكتى كۇيىن­دە قالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى اتىراۋ قالاسى مەن بارلىق اۋىلدىق وكرۋگتە قاڭ­عى­باس يتتەردى اۋلاۋ جۇ­­مى­سى ۇيىمداستىرىلادى. مەم­­­لە­كەتتىك ساتىپ الۋ كون­كۋر­سىن­دا انىقتالعان مەر­دىگەر مەكە­مە بارلىق جۇمىستى اتقا­را­دى. بۇرالقى يتتەردى تىرى­لەي اۋ­لانىپ, ارنايى پا­نا­جاي­عا جەت­كىزىلەدى. يت­تەردى تاماق­تان­دىرۋ, ەكپە جۇمىس­تارى كون­­كۋرستان ۇتقان مەكە­مەنىڭ مىن­دەتىنە كىرەدى, – دەيدى نۇركەن بوياروۆ.

اتىراۋ قالالىق ۆەتەري­نارلىق ستانساسىنىڭ باسشىسى ساتىبالدى ورازعاليەۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قاباعان يتتەرگە چيپتەۋ, زالالسىنداندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلمەيدى. مەردىگەر مەكەمەدە ءيتتىڭ قابا­عان ەكەنىن انىقتايتىن كينولوگ بولادى. ادامدارعا زيان كەلتىرۋى مۇمكىن بۇرالقى يتتەر دارىلىك جولمەن جانسىزداندىرىلادى. بىلتىر وڭىردە 17 مىڭ­نان استام يت اتىلعان.

بۇرالقى يتتەرگە قاتىستى ءبىر دەرەكتى ايتپاسقا بولمايدى. اتىراۋ قالالىق پروكۋراتۋراسى بۇرىنعى جىلدارى ۆەتەريناريالىق ورگاندار يت اتىلعانى جونىندە جال­عان قۇجاتتار ۇسىنعانىن انىق­تاپ وتىر. جالعان قۇجات ارقىلى كاسىپكەرگە بيۋدجەتتەن قاراجاتىن اۋدارۋ دەرەگىنە بايلانىستى ءتيىستى قاداعالاۋ اكتىسى ەنگىزىلگەن. بيۋدجەتكە كەلتىرىلگەن زالال تولىقتاي وتەلىپ, جاۋاپتى تۇلعالار قاتاڭ تارتىپتىك جاۋاپقا تارتىلعان.

– سوڭعى كەزدە اتىراۋ قا­لا­سىندا بۇرالقى يتتەردىڭ ادام­­دارعا, اسىرەسە, كامەلەتكە تولماعان جاسوسپىرىمدەرگە شابۋىلۋى جيىلەدى. جىل باسىنان بەرى 112 ادامدى يت قاپقانى تۋرالى دەرەك تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە كامەلەتكە تولماعان 70 ءجاسوسپىرىم بار. وسىعان بايلانىستى قالا پروكۋراتۋراسى ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ تاراپىنان بۇرالقى يتتەردى اۋلاۋ باعىتىنداعى جۇمىستىڭ تيىمسىزدىگىنە, «جانۋارلارعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ تۋرالى» زاڭىنىڭ ءتيىستى ورىندالماۋىنا بايلانىستى ۇسىنىس ەنگىزدى. سونىڭ ناتيجەسىندە پروكۋراتۋرا, پوليتسيا جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قىزمەتكەرلەرىنەن ارنايى موبيلدىك توپ قۇرىلىپ, كەشەندى شارالار جوسپارى بەكىتىلدى, – دەپ حابارلادى قالالىق پروكۋراتۋرادان.

بىراق قابىلدانعان شارا­لارعا قاراماستان, ادامداردى يت قاۋىپ الۋ دەرەگى ءالى دە تى­يىلعان جوق. سول سەبەپ­تەن, پرو­­كۋراتۋرا اتا-انا­لار­عا با­لا­­لارىن قوعامدىق ورىن­دار­­دا ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ قا­جەت­تىگىن ەسكەرتىپ وتىر.

 

اتىراۋ وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار