قوعام • 19 ماۋسىم, 2022

اسكەري شابۋىلدى توقتاتۋعا شاقىردى

722 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلوردادا سيريا جونىندەگى استانا پروتسەسىنىڭ 18-ءشى كەزدەسۋى ءوتتى. كەزدەسۋ ەكى كۇنگە سوزىلىپ, ناتيجەسىندە, كەپىلگەر-مەملەكەتتەر – رەسەي, تۇركيا جانە يران بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى. اتالعان ەلدەرمەن قاتار, ءىس-شاراعا سيريا ۇكىمەتى مەن سيريالىق وپپوزيتسيا وكىلدەرى قاتىستى.

اسكەري شابۋىلدى توقتاتۋعا شاقىردى

كەپىلگەر ەلدەر جابىق كەلىسسوز جۇرگىزدى. ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز ورتا­لىعى حابارلاعانداي, تاراپتار سيريا­داعى جاعدايدى, ونىڭ ىشىندە گۋمانيتارلىق جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋال, جەنەۆاداعى سيريالىق كونستيتۋتسيالىق كوميتەت جۇمىسىنىڭ جاندانۋ پەرسپەكتيۆالارى, تاراپتار اراسىنداعى سەنىمدى نىعايتۋ, كەپىلگە الىنعانداردى بوساتۋ جانە ءىز-ءتۇزسىز جوعالعانداردى ىزدەۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاعان. كەلىسسوز قورىتىندىسى بويىنشا يران, رەسەي جانە تۇركيا بىرلەسكەن مالىمدەمە جاسادى. وندا تاراپتار سيريا اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ ەگەمەندىگىنە, بىرلىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىنا, سونداي-اق بۇۇ جار­عىسىنىڭ ماقساتتارى مەن قاعيداتتارىنا وزدەرىنىڭ تۇراقتى تۇردە بەرىلگەندىكتەرىن قۋاتتادى جانە بۇل پرينتسيپتەر جالپىعا بىردەي ساقتالۋى جانە قۇرمەتتەلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

سونىمەن قاتار كەپىلگەر-ەلدەر سيريانىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىنداعى لاڭكەستىك ارەكەتتىڭ بارلىق ءتۇرىن ايىپتادى. «دايش, «دجابحات ان-نۋسرا» جانە ء«ال-كايدا» نەمەسە دايش-پەن بايلانىستى بارلىق تۇلعانى, توپتى, كاسىپورىن مەن ۇيىمدى جانە بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى وسىنداي دەپ تانىعان باسقا دا لاڭكەستىك توپتاردى تۇپكىلىكتى جويۋ ماقساتىندا ودان ءارى ىنتىماقتاستىقتىڭ قاجەت­تىگىن قۋاتتادى. يدليب دەەسكا­لاتسيا ايماعىندا (IDZ) جانە ودان تىس جەرلەردە بەيبىت تۇرعىندارعا قاۋىپ توندىرەتىن, بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى مويىنداعان «حايات تاحرير اش-شام» توبىنىڭ جانە ونىمەن بايلانىسى بار باسقا دا تەررو­ريستىك ۇيىمداردىڭ بولۋى مەن لاڭكەستىك ارەكەتى ءبىزدى الاڭداتىپ وتىر. وسىعان وراي ءبىز يدليب دەەس­كالاتسيا ايماعىنداعى جاعدايدى ءجىتى قاراستىرىپ, گۋمانيتارلىق جاعدايدى تۇراقتى قالىپقا كەلتى­رۋ ءۇشىن ودان ءارى كۇش سالۋعا كەلىستىك. يدليب بويىنشا بارلىق قولدا­نىستاعى كەلىسىمدەردى تولىق ورىنداۋ ارقىلى «جەردەگى» تىنىشتىقتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتتىك», دەپ كورسەتتى مالىمدەمەسىندە تاراپتار.

سونداي-اق كەپىلگەر-ەلدەر حا­لىق­­ارالىق قۇقىق پەن حالىق­ارا­لىق گۋمانيتارلىق قۇقىققا, سيريا مەن كورشىلەس ەلدەردىڭ ەگەمەندىگىنە قايشى كەلەتىن, ايماق­تاعى تۇراقتىلىق پەن قاۋىپ­سىزدىككە قاۋىپ توندىرەتىن ءيزرايلدىڭ سيريادا جالعاسىپ جاتقان اسكەري شابۋىلدارىن ايىپتاپ, ولاردى توقتاتۋعا شاقىردى. مالىمدەمەدە ءيزرايلدىڭ سيريا اۋماعىنداعى اگرەسسيانى بۇركەمەلەۋ رەتىندە ازاماتتىق ۇشاقتاردى پايدالانۋى حالىقارالىق ەرەجەلەردى ورەسكەل بۇزۋ جانە بەيبىت تۇرعىنداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ توندىرەتىنى ايتىلعان.

كەلىسسوزدەر الداعى ۋاقىتتا دا قازاقستاندا جالعاسادى. «استانا پروتسەسىنىڭ 19-كەزدەسۋى وسى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ەلوردادا وتەدى», دەپ مالىمدەدى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمي­نيسترىنىڭ ورىنباسارى ءادىل تۇرسىنوۆ.

استانا پروتسەسىنىڭ 18-كەزدەسۋىنە رف پرەزيدەنتىنىڭ سيريا جو­نىندەگى ارنايى وكىلى الەكساندر لاۆرەنتەۆ, تۇركيا دەلەگاتسياسى ءسىم كوپجاقتى دەپارتامەنتىنىڭ باس ديرەكتورى سەلدجۋك ۋنال, يران دەلەگاتسياسى ءسىم ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى اعا كومەكشىسى الي اسگار حادجي قاتىستى. سونداي-اق بۇۇ باس حاتشىسىنىڭ سيريا جونىندەگى ارنايى وكىلى كەڭسەسىنىڭ ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى باس قىزمەتكەرى روبەرت دانن, يوردانيا دەلەگاتسياسى, بۇۇ بوسقىندار ىستەرى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارى باسقارماسىنىڭ جانە حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى باقىلاۋشىلار رەتىندە كەلدى.

نۇر-سۇلتانداعى كەلىسسوزدەردىڭ جۇرگىزىلۋى حالىقارالىق قوعام­داستىق تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ وتىر. ويتكەنى «استانا پروتسەسى العاش رەت سيريا ۇكىمەتى مەن قارۋلى وپپوزيتسيا وكىلدەرىن ءبىر-بىرىمەن بەتپە-بەت وتىرعىزىپ, تىلدەستىردى. بۇگىندە ەل ۇيىمداستىرعان ءىس-شارا سيرياداعى قاقتىعىستاردى تولىقتاي توقتاتىپ تاستاماسا دا, كەلىسسوزدەر ارقىلى ۋشىققان جاعدايدى ءبىرشاما جەڭىلدەتتى», دەيدى ساراپشىلار. «بىزگە استانا پروتسەسىنىڭ قاي ەلدە, قاي جەردە وتەتىنى ماڭىزدى ەمەس, ماسەلەن استانا پروتسەسىنىڭ بىرقاتار راۋندى ەل اۋماعىندا وتكەن جوق. سوچي, انكارادا ۇيىمداستىرىلدى. بۇل جەردە بىزگە ماڭىزدىسى ىدىراپ, كەرەگەسى سوگىلگەن سيرياعا كومەك بەرۋ, ونداعى قاقتىعىستاردى اۋىزدىقتاپ, حالقىنا بولاشاقتا بەيبىت ءومىر سىيلاۋ جولىنداعى ماسەلەلەردى شەشۋگە تۇرتكى بولۋ», دەدى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سانات كوشكىنباەۆ.

سوڭعى جاڭالىقتار