ەلوردامىزدىڭ تورىنەن وسىدان تۋرا 15 جىل بۇرىن بوي كوتەرگەن جاستار تەاترى العاش شىمىلدىق تۇرگەن كۇنىنەن باستاپ-اق ونەر ولكەسىنەن ءوزىنىڭ ايشىقتى ورنىن الىپ, ساحنا سالاسىنداعى داڭعىل دا دارا جولىن ماڭايىنا مويىنداتقان بولاتىن. 2007 جىلدىڭ 5 شىلدەسىندە ۇلى قالامگەرلەر – ش.ايتماتوۆ پەن ءا.كەكىلباەۆ شىعارمالارىنىڭ جەلىسىندە قويىلعان «شىڭعىسحان» سپەكتاكلىمەن تۇساۋى كەسىلگەن تەاتردىڭ ءتاي-ءتاي باسىپ, بۇگىنگە دەيىن جەتكەن شىعارماشىلىق جەتىستىگى مەن ونەرىنىڭ ومىرشەڭ ءورىسى استانامىزبەن بىرگە دامىپ, داڭعىلدانىپ كەلەدى. ونىڭ ايقىن دالەلى – ىرگەسى قالانعاننان بەرگى 15 جىل ىشىندە تەاتر ۇجىمى حالىقارالىق دەڭگەيدەگى بىرنەشە فەستيۆالعا قاتىسىپ, بارلىعىنان دەرلىك باس جۇلدە – گران-پريمەن ەلگە ورالدى. سونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, ءبىر تۋعان قىرعىز ەلىمەن رۋحاني ءھام مادەني بايلانىس جىلجىعان جىلدارمەن بىرگە جاندانىپ, ونەردە ءوزىنىڭ وركەنيەتتى ءىزىن قالدىرىپ ۇلگەردى.
بۇگىندە ايىرقالپاقتى اعايىن استانالىق تەاتردىڭ شىعارماشىلىق تىنىسىمەن ءجىتى تانىس ءارى جاڭا قويىلىمدارىن ەلدەرىندە وتەتىن ءتۇرلى تەاتر فەستيۆالدارىندا كورىپ, سپەكتاكلدەرىنىڭ سۋرەتكەرلىك سالماعىن ساراپقا سالۋعا اسىق. سونىڭ ايقىن دالەلى بولسا كەرەك, جاستار تەاترى ۇجىمى وسى ۋاقىت ارالىعىندا قىرعىز ەلىندە وتكەن بىرنەشە فەستيۆالعا قاتىسىپ, ۇنەمى ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىنىپ كەلەدى. اتاپ ايتساق, 2008 جىلى ش.ايتماتوۆتىڭ تۋعانىنا 80 تولۋىنا وراي بىشكەك قالاسىندا وتكەن حالىقارالىق «ارت وردو» تەاتر فەستيۆالىندە ش.ايتماتوۆتىڭ شىعارمالارى نەگىزىندە جاسالعان «جان ازابى» سپەكتاكلى ءۇش بىردەي نوميناتسيا: «ەڭ ۇزدىك سپەكتاكل» – گران-پري, «جوعارعى دەڭگەيدەگى كوركەمدىك شەشىمى ءۇشىن» جانە «ۇزدىك سازدى بەزەندىرۋ» اتالىمدارىندا ماراپاتتالسا, 2017 جىلى ءدال وسى فەستيۆالدا ۋ.شەكسپيردىڭ «اساۋعا تۇساۋ» كومەدياسى ءۇشىن «ۇزدىك رەجيسسۋرا» جۇلدەسىن يەلەندى. سونداي-اق 2018 جىلى بىشكەك قالاسىندا وتكەن «ايتماتوۆ جانە تەاتر-2018» حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە ش.ايتماتوۆ, ءا.كەكىلباەۆتىڭ «شىڭعىسحان» ءاپساناسى «ۇزدىك قويىلىم» اتالىمىندا مويىندالىپ, 2019 جىلى وش قالاسىندا ۇيىمداستىرىلعان «ART-ORDO» VII حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە رەجيسسەر نۇرقانات جاقىپبايدىڭ شىڭعىس ايتماتوۆ, ورالحان بوكەي, روزا مۇقانوۆا شىعارمالارى نەگىزىندە قويىلعان «عاسىردان دا ۇزاق...» سپەكتاكلى گران-پري جۇلدەسىن قانجىعاسىنا بايلادى.
باۋىرلاس ەلدىڭ تەاتر الەمىن تاماشا تالانتىمەن مويىنداتىپ جۇرگەن جاسامپاز ۇجىمنىڭ ونەرىمەن جاقسى تانىس اعايىن بۇل جولى دا ەلوردالىق جاستار تەاترىن زور قوشەمەتپەن قارسى الدى. ولار ۇسىنعان ع.مۇسىرەپوۆتىڭ «قىز جىبەك» جانە ن.جاقىپبايدىڭ «جانارىمداعى جالعىز اۋەن» قويىلىمدارى قىرعىز اعايىننىڭ شەكسىز ءىلتيپاتىنا بولەندى.
– قازاقستاننىڭ باس شاھارىنان كەلگەن جاستار تەاترىنىڭ ونەرى ءبىز ءۇشىن تاڭسىق ەمەس. ءاردايىم ەلىمىزدە وتەتىن تەاتر فەستيۆالدارىندا كورىپ كوزايىم بولىپ, ونەرىنە ۇنەمى ءتانتى بولىپ ءجۇرمىز. جاستار تەاترى مەن قىرعىز ەلىن بايلانىستىراتىن ۇلى تۇلعا بار, ول – شىڭعىس ايتماتوۆ. ەڭ العاش جاس تەاتردىڭ تۇساۋىن كەسكەن ۇلى قالامگەرىمىزدىڭ «شىڭعىس حاننىڭ اق بۇلتى» شىعارماسى بولسا, كەيىن دە جازۋشى قالامىنان تۋعان قايتالانباس تۋىندىلار تەاتر رەپەرتۋارىنىڭ تورىنەن ورىن الدى. جاستار تەاترىنىڭ بىشكەك قالاسىنا جاساعان بۇل ونەر ساپارى ەكى ەل استاناسى عانا ەمەس, تۇتاس ۇلت اراسىنداعى بايلانىستى ودان ءارى نىعايتىپ, جانداندىرا تۇسەدى دەپ سەنەمىن. «قازاق, قىرعىز ءبىر – تۋعان» دەپ جاتامىز. سول تۋىستىعىمىز, اعايىندىعىمىز ماڭگى جاساي بەرسىن!» دەدى گاسترولدىڭ اشىلۋىندا اقجارما تىلەگىن جولداعان قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, ۇلت جاناشىرى, قىرعىز ۇلتتىق تەلە-راديو كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى قايرات يماناليەۆ.
ەكى كۇنگە سوزىلعان ونەر ساپارىن ءساتتى اياقتاعان تەاتر ۇجىمىنىڭ ونەرىنە ءتانتى كورەرمەن ىقىلاسىمەن بىرگە قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسمي بيلىك وكىلدەرى دە قازاقستاندىق جاستار تەاترى ۇجىمىن ارنايى سىيلىقتارمەن ماراپاتتادى. اتاپ ايتساق, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ شەشىمىمەن تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, حالىقارالىق ش.ايتماتوۆ اتىنداعى سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى نۇرقانات جاقىپباي «قىرعىز رەسپۋبليكاسى مادەنيەتىنىڭ مىقتىسى» توسبەلگىسىن كەۋدەسىنە تاقسا, جازۋشى, دراماتۋرگ, قىرعىز رەسپۋبليكاسى تەاتر قايراتكەرلەرى وداعىنىڭ پرەزيدەنتى جانىش وسمون ۇلى قۇلمامبەتوۆ وداق اتىنان جاستار تەاترى ۇجىمىن «الەمدىك تەاتر ونەرىنە قوسقان ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» اتالىمىنداعى «شابىت» ۇلتتىق تەاتر سىيلىعىمەن ماراپاتتادى.
قىرعىز ەلىندە تابىستى باستالعان ونەر ساپارى ءارى قاراي تۇركيانىڭ كونيا قالاسىندا وتكەن تۇركى تىلدەس ەلدەردىڭ «مىڭ تىنىس – ءبىر داۋىس» حالىقارالىق فەستيۆالىنە ۇلاستى. ايتۋلى فەستيۆالدىڭ اشىلۋىندا «جانارىمداعى جالعىز اۋەن» مۋزىكالىق سپەكتاكلىمەن ونەر كورسەتكەن ۇجىم, فەستيۆالدىڭ نەگىزگى باعدارلاماسىنا ۋ.شەكسپيردىڭ «اساۋعا تۇساۋ» كومەدياسىن ۇسىندى. الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن جينالعان كورەرمەندەر مەن تەاتر ماماندارىن ءتانتى ەتكەن ايتۋلى قويىلىم فەستيۆالعا قاتىسقان ۇزدىك سپەكتاكلدەر قاتارىنا ەنىپ, ساحنا ساراپشىلارىنىڭ جوعارى باعاسىن الدى.
ونەر ۇلتتىڭ جانى ءارى ايناسى دەسەك, تاۋەلسىزدىك تۇساۋىن كەسكەن تالانتتى تەاتر ۇجىمىنىڭ تۇركى الەمى تورىندەگى تۇعىرلى ورنى مەن اسقاق ابىرويى كۇللى قازاق ونەرىنىڭ مەرەيى ءھام مارتەبەسى ەكەنى انىق.
