بۇل ءۇردىس قازاق ادەبيەتىنىڭ سوناۋ جەتپىسىنشى جىلدارداعى جاقسى كەزەڭىندە دە سولاي بولدى ءھام بۇگىنگى حالىق ءۇشىن دە, بيلىك ءۇشىن دە بەلگىسىز ءبىر ورىندا قالعان ونەر تۇسىندا دا سولاي. اينالاڭا قاراساڭ, ءبارى اقىن, ءبارى جازۋشى: تەگىن جۇرگەن ەشكىم جوق. بىرەۋ بالا كۇنگى ارمانىنا جەتىپ, جازعان ولەڭى اسا ءساتتى شىقپاسا دا اندا-مۇندا جاريالاپ, ازعانتاي قارجىسىنا 500 دانامەن كىتاپ شىعارىپ اۋرەگە (وزىنە اۋرەشىلىك ەمەس, راحات) تۇسەدى. اگاراكي, تاۋەكەلشىل ءھام پىسىق «اقىن» بولسا, تاۋەلسىزدىك مەرەكەسى, ەلوردا كۇنى قارساڭىنداعى ءداستۇرلى مۇشايرالارعا دا قاتىسىپ, جۇلدىزى جانىپ جاتسا (بىزدە قازىر اقىنداردىڭ جۇلدىزى تەز جانادى), «اباي نە جازعان؟» دەپ سۇحبات بەرىپ, ەلدى شۋلاتادى.
ەرىنبەگەن ەندى بىرەۋ اتا-باباسىنىڭ ءومىرىن جازىپ (ياكي جازدىرىپ) كىتاپقا باسادى. بۇل ساناتتا ءوز رۋىنىڭ تاريحىن شىعاراتىندار دا بار. ەشكىم وقىمايتىن, بىراق ءجيى باسىلاتىن وسى كىتاپتاردىڭ ماقساتى نە دەيسىڭ. ارينە, كىم نە جازادى, قانداي كىتاپ شىعارادى – ءوزى بىلەدى. ەلىمىزدە – دەموكراتيا. دەگەنمەن مەرەيتويلىق ءھام رۋلىق كىتاپتار – ادەبيەت ەمەس. باسپالاردان كوركەم شىعارمالاردىڭ ورنىنا وسىنداي جەكە تۇلعالىق ءھام رۋلىق ماقساتتاعى كىتاپتاردىڭ جارىق كورۋى قىنجىلتادى. ايتا كەتەيىك, الەمدىك ستاتيستيكا بويىنشا كينويندۋستريا مەن كىتاپ ساۋداسىن سالىستىرساق, كىتاپ شىعارۋ الدەقايدا كوبىرەك پايدا اكەلەدى. بۇل تۇجىرىمدى ەستىپ-بىلگەنىمىزبەن ەلىمىزدەگى باسپا سالاسى مەن كىتاپ نارىعىنىڭ بۇگىنگى جاعدايى بەلگىلى. ماسەلەن, قازىرگى تاڭدا 300-گە جۋىق باسپا مەن 800-گە تارتا باسپاحانا جۇمىس ىستەيدى. سوندا دا قوعامدا كىتاپ ءوندىرىسىنىڭ ءيميدجى تومەن. وعان سەبەپ, كىتاپ باسىپ شىعارۋدا ناقتى جۇيە مەن ماركەتينگتىڭ جوقتىعى دەيمىز. سودان بولار, كىتاپ ساتۋدان تۇسەتىن تابىستىڭ تەك 25 پايىزى عانا وتاندىق ونىمگە تيەسىلى. ال باسپالاردان شىعاتىن كىتاپ ونىمدەرىنىڭ 80 پايىزىن وقۋلىقتار قۇرايدى. نارىقتاعى وزگە كىتاپتاردىڭ 80 پايىزى – رەسەيلىك ءونىم. وتاندىق كىتاپتار از تارالىممەن شىعاتىندىقتان, ساتىلىمدا كوپ كەزدەسپەيدى. القيسسا.
قازاق كەدەي بولسا دا ماقتانعاندى ۇناتاتىن حالىق ەمەس پە؟! «ارقىراعان اقىن», «توگىلىپ تۇر», «جازۋىندا بىردەڭە بار» دەگەن سوزدەر «حالتۋرششيك» اقىنداردىڭ شابىتىن اسىرىپ, تولقىتا تۇسەدى. ولەڭدى قۇراستىراتىنداردىڭ بار «اۋرەشىلىگى» وسى سەزىم ءۇشىن. بالكي, ءبىز ول كۇيدى تۇسىنبەيمىز. رەاليستىك كوزقاراسپەن قاراساڭ, كەشەگى شالقىعان كەڭەس وداعى ەمەس – ادەبيەتتە تۇك ابىروي جوق ۋاقىتتا «اقىن» اتانۋعا تالپىناتىندارعا تاڭعالاسىڭ. تۇپتەپ كەلگەندە, اقىنمىن دەپ ماقتانۋعا, ماداق ەستۋگە, كەيدە جاعىمپازدانۋعا ادەبيەتتەن ارتىق لايىق كاسىپ جوق سياقتى. مۇنى قازاقتىڭ قۋ ءىشى سەزەدى. اتاسىنىڭ ءومىرىن جازعاندار اتاسىمەن ماقتانادى, رۋىنىڭ شەجىرەسىن تۇزگەندەر رۋىمەن ماقتانادى, ماقتانباعانداردىڭ دا جاسىرىن ماقساتى بار.
ودان قالسا ەشكىم وقىماسا دا وزگە تىلگە اۋدارىلۋعا اسىرە قۇشتار اۆتورلاردىڭ دا قاتارى كوپ. ولار قازاقستاننىڭ ءوزىن شىرامىتىپ ارەڭ تانيتىن الپاۋىت ەلدەر ءبىزدىڭ ادەبيەتكە قىزىعاتىنىنا شىن سەنەتىن تىم اڭعال, ياكي وقىسا دا, وقىماسا دا ءبارىبىر – اۋدارىلسا بولدى. ءتىپتى ادەبي ورتادا جۇرگەن كەي اۆتورلار بۇل جۇمىسپەن جوسپارلى تۇردە اينالىسادى. ءسويتىپ, اعىلشىن, يسپان, قىتاي, ت.ب. تىلدەرگە اۋدارىلادى. جورىساق, بۇل دا جازۋشىلىق ماقتاننىڭ ءبىر ءتۇرى. شەت تىلىندەگى جاپ-جاڭا مۇقاباعا قاراپ وتىرىپ, ءسۇيسىنۋ ءھام اينالاسىنا ماقتانۋ, مارقايۋ, تۇساۋكەسەرىن وتكىزۋ, شاپان كيۋ, ورامال تاعۋ.
تۇرسىنجان شاپاي «ماقتانعا ماداق» اتتى ماقالاسىندا: «الىپ – انادان تۋادى» دەيدى. ءسوز بولعانىڭا! الىپ اياق استىنان تۋادى! قارايسىز: ءبىر كۇنى تەلەديدار ەكرانىن تولتىرىپ بىرەۋ وتىر... ءانشى, ادەبيەتشى, يا ساياساتشى, تاريحشى, ايتپەسە, بىردەڭەتانۋشى – ايتەۋىر بىرەۋ. ايتپەسە, اناۋ دا ءوزى, مىناۋ دا ءوزى – ءداۋىرىمىزدىڭ ۇيرەنشىكتى ديلەتانتى. قىسقاسى, ەشكىم ەمەس. جاي وتىرعان جوق, ءوزىن ماقتاتىپ وتىر. جۇرگىزۋشى دە ماقتايدى, ءوزى دە ماقتاننىڭ وتىنا مايدى قۇيا ءتۇسىپ, قۇيا ءتۇسىپ مازدايدى... ەرتەڭىندە قارايسىز – گازەتتەر سول بىرەۋ تۋرالى جاپا-تارماعاي جارىسا جازادى. راديونى تىڭدايسىز – سول بىرەۋ. جالپاق جۇرتتىڭ اۋزىندا – جانە سول. سويلەپ جاتىر, سويلەپ وتىر, سويلەپ تۇر... سويلەپ ءجۇر...» دەپ جازادى. راسىندا دا, ءبىر ماقتاعان, ماقتالعان ادامدى ولەڭىن وقىماستان اقىن ساناپ كەتەتىنىمىز بار. بۇل مىنەز دە وقىرماندى توبىرعا اينالدىرادى. ال ەشكىمنىڭ اۋزىنا ىلىكپەگەن ەسىمدەرگە ءبىرتۇرلى سامارقاۋ قارايمىز. ءدال وسى تۇستا اباي ايتادى: ء«ناپسىسىن تىيىپ, بويىن توقتاتقان كىسىنىڭ جامان اتانىپ, ءناپسىسى بيلەپ, ماقتانعا ەرىپ پالە شىعارعان كىسى مىقتى اتاناتۇعىنى نەسى؟»
جالپى, ومىردە دە, ادەبيەتتە دە ادىلەتسىزدىك كوپ قوي. ماسەلەن, ءبىر قۇدايعا سەنەتىن كەز كەلگەن ءدىنشىل مۇسىلمان ادەبيەتتىڭ دە ءدىن سياقتى تازا ەكەنىنە سەنبەۋى مۇمكىن. سودان سوڭ دا اسىل ونەردىڭ تالاپتارىن ۇستانا قويمايدى, جەكە مۇددەلەرى ءۇشىن, ىشكى سەزىمدەرى ءۇشىن قولدانادى. قىزىق.
P.S. قولى قالت ەتسە, اقىنداردى كەلەكە قىلادى دەپ سوكپەڭىزدەر. ءارى-بەرىدەن سوڭ بۇل سوزىمىزگە شىن اقىنداردىڭ جۇرەكتەرى اۋىرماسىن.
