مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى اياسىندا وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى بويىنشا ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىندا وبلىس اكىمى ومىرزاق شوكەەۆ ءتورت جىلدا ونەركاسىپ ءونىم كولەمى 1,6 ەسەگە ارتىپ, 707,8 ملرد تەڭگەگە جەتكەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل مەرزىمدە اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمى 1,7 ەسەگە ارتىپ, 906,5 ملرد تەڭگە بولعان, 823,8 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانىلۋعا بەرىلگەن, وبلىس بيۋدجەتىنىڭ كولەمى 1,7 ەسە ءوسىپ, 970,3 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. سونداي-اق وبلىس اكىمى ءوڭىردىڭ يندۋستريالىق ايماقتارىندا جالپى قۇنى 32 ملرد تەڭگە بولاتىن 44 جوبا ىسكە قوسىلىپ, ناتيجەسىندە 2 368 جۇمىس ورنى اشىلعانىن ايتىپ ءوتتى. «بيىل قۇنى 4,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 246 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋمەن 6 جوبانى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. قازىرگى تاڭدا 793 ملن تەڭگەگە 2 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 36 جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جالپى, ونەركاسىپ ءونىم كولەمىن 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن 751,3 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. قازىرگى كەزدە وندىرىستەگى بىرنەشە ءىرى جوبا قولعا الىندى. مىسالى, ورداباسى اۋدانىندا 2 ملن توننالىق مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى بار, بيىل كومىردەن جانار-جاعارماي شىعاراتىن زاۋىت قولدانىسقا بەرىلەدى, تۇلكىباس اۋدانىندا تسەمەنت وندىرەتىن زاۋىت, حيميالىق زاتتار شىعاراتىن زاۋىت اشىلادى. تۇركىستان توڭىرەگىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرىپ, وزبەكستاندىق ينۆەستورلارمەن كەلىسىپ, كۇندەلىكتى تۇتىناتىن تۇرمىستىق تەحنيكا جاساۋ بويىنشا زاۋىت سالۋ جوسپارلانعان. رەسەيلىك ينۆەستور كەلەس اۋدانىندا 500 گەكتار جەرگە ءىرى جىلىجاي سالادى. وندىرىستىك ورىندار بولماسا, ءوڭىر دامىمايدى. سوندىقتان وسىعان باسىمدىق بەرىلەدى», دەدى ومىرزاق ەستاي ۇلى. وڭىردە 150 مىڭعا جۋىق شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى جۇمىس ىستەيدى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» ارقىلى 42,9 ملرد تەڭگەگە 315 جوبا ماقۇلدانعان بولسا, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2025» باعدارلاماسى ارقىلى 2,2 ملرد تەڭگەگە قولداۋ كورسەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋ شارالارى ارقىلى وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 47%-عا ءوسىپ, 1,2 ترلن تەڭگە بولعان. ال اۋىل شارۋاشىلىعىندا 199,3 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. بيىل ەگىس كولەمى 851 مىڭ گەكتار بولىپ, وتكەن جىلدان 5 500 گەكتارعا ۇلعايدى. قوسىمشا 26 600 گەكتارعا جىلىجايلار سالىنىپ, الاڭى 1 494 گەكتارعا جەتكەن. مال مەن قۇس باسى جانە ونىمدىلىك ورتاشا 3-4%-عا ارتۋدا. ء«بىر القاپتان جىلىنا 2-3 ءونىم الۋ» جوباسى بويىنشا 8 400 گەكتارعا 3 مىڭ جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ, 145 500 توننا كوكونىس ءونىمى جينالدى. بيىل 3,1 ملن توننا كوكونىس, باقشا, كارتوپ ونىمدەرىن جيناۋ جوسپارلانىپ وتىر. تۇركىستان قالاسى اۋماعىندا ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋىن قالىپتاستىرۋ اياسىندا قۇنى 34,3 ملرد تەڭگە بولاتىن 5 سەرپىندى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار جۇزەگە اسىرىلۋدا. تۇراقتاندىرۋ قورىنىڭ ەسەبىندە قۇنى 327,6 ملن تەڭگە 3 615,8 توننا تاۋار بار. بۇعان قوسا قوسىمشا 1 ملرد تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ 12 ءتۇرىن الۋعا باعىتتالماق. سونداي-اق تۇراقتاندىرۋ قورىن تولىقتىرۋ ءۇشىن 136 توننا قانت ساتىپ الىنعان. جالپى, جىل قورىتىندىسىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى 1 ترلن تەڭگەگە, ءوسىم قارقىنى 104%-عا جەتكىزىلەتىن بولادى.
وبلىس اكىمى, سونداي-اق وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – جايىلىم تاپشىلىعىنا توقتالدى. وبلىس بويىنشا جالپى جايىلىم جەر كولەمى – 8 864,7 مىڭ گەكتار. «شارۋاشىلىق جۇرگىزۋشى كاسىپورىندار ءۇشىن جايىلىم جەر جەتكىلىكتى. نەگىزگى ماسەلە ەلدى مەكەندەردەگى جۇرتشىلىق شارۋاشىلىعىنداعى مال باسىنا قاجەتتى ورتاق جايىلىمنىڭ تاپشىلىعىندا بولىپ وتىر. وتكەن جىلدىڭ باسىندا جايىلىم تاپشىلىعى 7 164,7 مىڭ گەكتاردى قۇراعان. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا ءاربىر اۋىلدىق وكرۋگتەر بويىنشا تالداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, ناتيجەسىندە ەسەپتىك مەرزىمگە جايىلىم تاپشىلىعى 3 119,8 مىڭ گەكتار بولدى. وتكەن جىلى 133 ەلدى مەكەنگە 135,8 مىڭ گەكتار جايىلىم جەر ورتاق جايىلىمعا بەكىتىلىپ بەرىلدى. بيىل ەلدى مەكەندەردەگى ورتاق جايىلىم جەرلەرىن قوسىمشا 101,2 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتۋ جوسپارلانىپ, ەسەپتىك مەرزىمگە 149,8 مىڭ گەكتار ورتاق جايىلىممەن قامتاماسىز ەتىلدى. وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردى ورتاق جايىلىممەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى جوسپارىنا سايكەس كەزەڭ-كەزەڭىمەن ورتاق جايىلىمدى 2 896,2 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتۋ جوسپارلانۋدا», دەدى ءو.شوكەەۆ.
وبلىس بويىنشا 2020-2025 جىلدارى 323,3 ملرد تەڭگەگە, 4 823 جاڭا جۇمىس ورنىمەن, 34 ينۆەستيتسيالىق جوبا ەنگىزىلگەن. وبلىس قۇرىلعاننان بەرى قۇرىلىس سالاسى ەداۋىر دامىپ, ناتيجەسىندە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن 2,3 ەسەگە ارتىپ, 322,9 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. بيىلدىڭ قورىتىندىسىمەن قۇرىلىس جۇمىستارى 329,3 ملرد تەڭگە مولشەرىندە جوسپارلانۋدا. جىل باسىنان پايدا-
لانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ءۇيدىڭ جالپى الاڭى 191,5 مىڭ شارشى مەتر بولىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە 17,7%-عا ارتتى. سونداي-اق وبلىس اكىمى تۇرعىنداردى ساپالى اۋىز سۋمەن, تابيعي گازبەن قامتۋ باعىتىندا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا كەڭىنەن توقتالدى.
تۇركىستان قالاسىندا تۋريزم سالاسىن دامىتۋ ونىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ ءارى تۋريستەرگە تارتىمدى ەتۋ – بۇگىنگى باستى تالاپتىڭ ءبىرى. بۇل ورايدا تۋريزم سالاسىنا بىلتىر 102 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. وڭىردە تۇركىستان, كەنتاۋ قالالارى مەن وتىرار, ورداباسى, بايدىبەك اۋداندارى باعىتىندا تاريحي-تانىمدىق تۋريزم, سارىاعاش كۋرورتى اۋماعىندا ەمدىك-ساۋىقتىرۋ ءتۋريزمى, تۇلكىباس, تولەبي, قازىعۇرت اۋداندارىندا ەكولوگيالىق تۋريزم تۇرلەرى قارقىندى دامىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى رەتىندە ءتۋريزمدى دامىتۋداعى الار ورنى ەرەكشە «قاسقاسۋ تۋريستىك-رەكرەاتسيالىق كەشەنى» جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. سونداي-اق وبلىس اكىمى 2022 جىلدىڭ 5 ايىنىڭ قورىتىندىسىمەن تۇركىستان قالاسىنا بىركۇندىك كەلۋشىلەر سانى بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا 29 574 ادامعا ارتىپ, 296 919 بولعانىن ايتىپ ءوتتى. ءتورت جىلدا قالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 8 ەسەگە ارتىپ, جالپى 793,2 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. ونىڭ 50%-عا جۋىعى, ياعني 389,4 ملرد تەڭگە – جەكە ينۆەستيتسيالار. تۇركىستان قالاسىن دامىتۋدىڭ 2-كەزەڭىندە ينۆەستيتسيالاردىڭ كولەمى 1,3 ترلن تەڭگە, ونىڭ 1 ترلن تەڭگەسى نەمەسە 77%-ى جەكە ينۆەستيتسيالار بولىپ تابىلادى. ياعني بيۋدجەتتەن باعىتتالعان 1 تەڭگەگە جەكە ينۆەستيتسيالاردىڭ 3 تەڭگەسى تيەسىلى.
ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسى بارىسىندا وبلىس اكىمى كەنتاۋ قالاسىنىڭ تۇركىستانمەن قاتار داميتىنىن جەتكىزدى. مەكتەپ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى دە جۋرناليستەر سۇراعىنا ارقاۋ بولدى. بۇل ورايدا وبلىس اكىمى 2021-2025 جىلدار ارالىعىندا وڭىردە 200-گە جۋىق مەكتەپ بوي كوتەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. بيىل 59 مەكتەپتىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە 20 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى قارالدى. ال وبلىس ورتالىعى تۇركىستان قالاسىندا 2025 جىلعا دەيىن 10-نان استام مەكتەپ سالىنادى دەپ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق وبلىس اكىمى ەل گازەتى «ەگەمەندە» كوتەرىلگەن قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى اتىنداعى مەموريالدىق كەشەننىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى پىكىرىن ءبىلدىردى. وڭىردەگى اقساقالدار باستاماسىمەن قولعا الىنىپ, ىرگەتاسى قالانعان كەشەننىڭ قۇرىلىسى ۇكىمەتتەن قارجى بولىنبەگەنىنە بايلانىستى توقتاپ تۇر. دەگەنمەن ءو.شوكەەۆ باستالعان ءىس بيىل بولماسا كەلەسى جىلى جالعاسىن تاۋىپ, اياقتاۋ ماقساتىندا جۇمىس جۇرگىزىلەتىنىن, مەموريالدىق كەشەننىڭ جاس ۇرپاق ءۇشىن تاربيەلىك ماڭىزى زور ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسى مەن ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ باستى ماقسات ەكەنىن مالىمدەگەن ومىرزاق شوكەەۆتىڭ دەرەگىنشە, جاڭا كەشەندى جوسپاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 2025 جىلى جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمى 3,6 ترلن تەڭگەگە جەتكىزىلەدى, ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا باعىتتالعان جۇمىستار جالعاسادى.
