ونەر • 14 ماۋسىم, 2022

بۇزىق پابلو

420 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

شىعارماشىلىق عۇمىرىن اڭىزعا اينالدىرعان پيكاسسونىڭ ءبىر وتباسىنىڭ داستارقان باسىنداعى كارتيناسى تۋرالى وتكەن نومىردە جازعان ەدىك. جالپى, پيكاسسونىڭ ءومىرى مەن ونەرى حاقىنداعى اڭگىمە تاۋسىلعان با؟.. قاۋزاي بەرسەڭ, مىڭ ءبىر تۇنگە جالعاسادى. سول پابلونىڭ مەكتەپتە اتى-شۋلى بۇزىق بولعانىن بىلەسىز بە؟.. ۇرىنعاننىڭ جاعاسىن جۇلاتىنىنان بولەك, ەكى ءسوزدىڭ باسىن قوسىپ, دۇرىس جازا الماپتى. جالپى, الەمگە ايدىك تالانتتى جاندار ونەردە جۇلدىزى جانعانىمەن, كۇندەلىكتى تىرشىلىكتە ء«تارتىپسىز», ومىرگە ەپسىز كەلەدى. ايتپەسە, «موپ-مومىن» پيكاسسونىڭ بىرەۋدى ۇرىپ نەسى بار...

بۇزىق پابلو

سويتكەن پابلونىڭ بولاشاعىنا الاڭداعان اكەسى حوسە (ول دا سۋرەتشى) بالاسىنا بۇزىقتىق جاساۋعا مۇمكىندىك بەرمەي, سۋرەت سالدىراتىن بولعان. مىنە, پيكاسسولىق ءداۋىردىڭ قاينار كوزى وسى تۇستان باستالادى. ەستە ساقتاۋ قابىلەتى مىقتى پابلو ءبىر كورگەن ادامنىڭ پورترەتىن بىردەن قاعاز­عا تۇسىرەتىن. حوسە دە ۇلىنىڭ تالانتى وزىنەن اسىپ تۇسە­تىنىن بايقاپ, سۋرەتشىلىككە باپتاي باستادى. تابيعاتىنان تالانتتى, ماقتاۋ سۇيگىش بالا دا اكە ءسوزىن ارمان ەتتى. ون ءۇش جاسىندا بارسە­لو­نا كوركەمسۋرەت اكادەمياسىنا, ون التى جاسىندا مادريدتەگى سان فەرناندو اكادەمياسىنا قابىلداندى.

پيكاسسونىڭ دوستارى دا ءوزى سەكىلدى كەدەي بولاتىن. ولار ءجيى باراتىن كافەنىڭ قوجايىنى سۋرەت ونەرىن جاقسى كورگەن سوڭ مەيىرىم تانىتىپ, كەيدە تەگىن تاماقتاندىراتىن. ال پابلوعا جۇلدىزى جانۋ ءۇشىن تەك پاريج جەتپەي تۇرعانداي كورىنەتىن. پاريجگە بارسا, ەلگە تانىلىپ, بايىپ كەتەتىندەي سەزىنەتىن. بارسەلونا كافەلەرىندە ءىشىپ وتىرىپ, پاريج تۋرالى ءجيى ايتاتىن. ءسويتىپ ءجۇرىپ پابلو پاريجگە دە جەتتى. ەڭسەنى باسقان ءبىر مۇڭنان ارىلعانداي ەركىن ءومىر ءسۇردى. تاپقان تابىسىن ايەلدەرگە شاشىپ, ءتىپتى كەيدە نان الۋعا اقشاسى بولمايتىن. پيكاسسونى پاريجدە ەشكىم مەنسىنگەن جوق. كارتينالارى دا وتپەدى.

دوسى كاساگەماستىڭ ولىمىنەن سوڭ پابلو تۇبەگەيلى وزگەردى: زياندى ادەتتەرىنەن باس تارتىپ, تاڭنان كەشكە دەيىن تەك سۋرەت سالا بەردى. كارتينا ساتۋمەن اينالىساتىن كوپەس ۆوللار سۋرەتشىنىڭ جولىن اشتى. پيكاسسونىڭ تۋىندىلارىن ۇناتقان ول كورمە ۇيىمداستىرىپ, ساتىپ جاقسى تابىس تاپتى.

سۋرەتشىنىڭ كۋبيزم ستيلىمەن كوپ جۇمىس ىستەگەنىن بىلەمىز. ول ەڭ العاش بۇل جانردا «اۆينون قىزدارىن» سالدى. مۇندا جالاڭاش جەڭىل ءجۇرىستى قىزداردى بەينەلەدى. جالاڭاش ايەلدى سالۋ جاڭالىق پا؟ ارينە, جوق. پيكاسسو ايەلدەرىنىڭ كەيبىرىنىڭ باسى جان-جانۋاردىڭ باسىنا ۇقسايتىن. سۋرەت ونەرىندەگى بۇل ەرەكشەلىكتى اركىم ارقالاي قابىلدادى. شىنىن ايتقاندا, كوبىسى شوشىدى.

ونەرتانۋشىلار پيكاسسو شىعارماشىلىعىن ءتۇرلى كەزەڭدەرگە بولەدى. اسىرەسە, كۋبيزم اعىمى­مەن سالعان سۋرەتتەرى جاقسى ساتىلىپ, سۋرەتشىنىڭ قالتاسىن قالىڭداتتى. ء«ۇش ايەل», «امبرۋاز ۆوللاردىڭ پورترەتى» كارتينالارى دا وسى تۇستا سالىنعان-تىن.

سۋرەتشى كوزى تىرىسىندە الەمدەگى ەڭ باي سۋرەتشى ەدى. ول ومىردەن وتكەندە بايلىعى 1 ميلليارد 100 ميلليوندى قۇراعان. ءبىر كەزدەردە نان الۋعا اقشا تاپپاعان پيكاسسو ءوزى قالاعان ومىرگە اقىرى جەتتى. ونەرى جەتكىزدى.

پابلونىڭ ومىردە مۋزالارى كوپ بولدى. ارينە, سۋرەتشىنىڭ بىرنەشە ماحاببات حيكاياسى ەشكىمگە جاڭالىق ەمەس. القيسسا.

ونىڭ ەسىمى – مارسەل ۋمبەر. لاقاپ اتى – ەۆا. پيكاسسو ەۆانى شىن ءسۇيدى, مۋزاسى سانادى دەسەدى. ءتىپتى ەۆا بەينەلەنگەن كارتيناسىن «جالاڭاش ايەل, ەۆا, مەن سەنى سۇيەم!» دەپ اتاعان. الايدا ەۆامەن سۋرەتشىنىڭ باقىتتى ءومىرى ۇزاققا سوزىلعان جوق. ەركە ەۆا اۋىر دەرتتەن كوز جۇمادى. ال ءبيشى ولگا حوحلوۆامەن باس قوسىپ, ۇلى دۇنيەگە كەلگەندە سۋرەتشى شىعارماشىلىعىندا ءبىر وزگەرىس بايقالدى. كارتينالارىندا كۇڭگىرت بوياۋ ازايىپ, جارىق پەن جىلىلىق كورىنەتىن.

ماريا ۆالتەر ەسىمدى بويجەتكەننىڭ دە پيكاسسو ومىرىنە قاتىسى بار. ماريا سۋرەتشىنىڭ كوپتەگەن كارتيناسىنىڭ «كەيىپكەرىنە» اينالدى. «اينا», «اينا الدىنداعى قىز» كارتينالارىنىڭ كەيىپكەرى – ءدال وسى ماريا. پيكاسسو قابىرىنىڭ جانىنا قويىلعان «قۇمىرا ۇستاعان ايەل» مۇسىنىندە بەينەلەنگەن ايەل دە – ماريا.

ماريادان كەيىن فرانتسۋازا («ايەل-گۇل» كارتيناسى فرانتسۋازاعا ارنالعان), ودان سوڭ جاكلين روك. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارىندا اۆتور نەگىزىنەن وسى جاكليننىڭ سۋرەتىن سالادى.

ءسوز باسىندا پابلو پيكاسسونى كۇندەلىكتى ومىردە ء«تارتىپسىز» دەپ «ايىپتاپ» ەدىك. سۋرەتشى مۋزالارىنىڭ سانىنا قاراپ, سول ويعا تاعى دا بەكي تۇسەسىڭ. جالپى, تۇراقسىزدىق, اسىرەسە, ونەر ادامدارىنا ءتان مىنەز دەپ جاتادى. ونىڭ اقيقات ەكەنىن الەم تاريحىندا تالاي تالانتتار دالەلدەدى. ءار مۋزا – ءساتتى كارتينانىڭ سەبەپشىسى. سۋرەتشى عاشىقتىعىنان قالار جالعىز ەستەلىك – مىڭ بوياۋ­لى كارتينا. قىز كەتكەن, سەزىم سونگەن.

سوڭعى جاڭالىقتار