ىسكەرلىك فورۋم ءىرى جوبالارعا باستايدى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى كارىم ءماسىموۆ 19 مامىردا جۇمىس ساپارىمەن بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ استاناسى مينسك قالاسىنا كەلدى. سول كۇنى قازاقستان ۇكىمە­تىنىڭ باسشىسى بەلورۋسسيانىڭ جوعارى تەحنولوگيالار پاركىندە (جتپ) بولدى. مينسك قالاسىندا قونىس تەپكەن پارك بەلارۋس رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ ارنايى دەكرەتىمەن 2005 جىلدىڭ 22 قىركۇيەگىندە قۇرىلعان ەكەن. 2020 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەيتىن جتپ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى ماقساتى وتاندىق ەكونوميكا سالالارى­نىڭ الەمدىك رىنوكتا باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ەلدە جاڭا جوعارى تەحنولوگيالار نە­گىزىن جاساۋ بولىپ تابىلادى. سول سياقتى زاماناۋي تەحنولوگيا­لار­دى وندىرىسكە كەڭىنەن ەنگىزۋ ار­قىلى ەكسپورتقا شىعارىلاتىن تاۋارلار تاسقىنىن ارتتىرىپ, بۇل سالاعا وتاندىق جانە شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋ پارك جۇ­مىسىنىڭ باستى باعىتتارىنىڭ بىرىنەن سانالادى. جتپ شەڭبەرىندە جۇمىس ءىس­تەيتىن رەزيدەنتتەر 15 جىل مەر­زىمگە تابىس سالىعىنان, قوسىمشا قۇن سالىعىنان, سونىمەن بىرگە رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەرگە تولەنەتىن بارلىق سالىق تۇرلەرىنەن بوساتىلادى. پارك اكىمشىلىگىنىڭ ديرەكتورى ۆالەري تسەپكالونىڭ ايتۋىنشا, بەلارۋس جتپ-سى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە قۇقىقتىق ار­تىقشىلىقتار تۇرعىسىنان ال­عاندا باتىس ەۋروپا مەملەكەت­تە­رى, رەسەي, قىتاي جانە باسقا الەمنىڭ بىرقاتار ەلدەرىندەگى وسى تەكتەس جتپ-لاردىڭ جاعدايىنان كوش ىلگەرى تۇرعان كورىنەدى. بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا ءتىر­كەلگەن زاڭدى جانە جەكە تۇلعالار جتپ رەزيدەنتى بولا الادى. قازىر مۇندا 84 رەزيدەنت جاڭا جانە جوعارى تەحنولوگيالار سالاسىندا بىرنەشە ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدا. ونىڭ بارى­سىن­دا 8000 ادام جۇمىسپەن قام­تى­لىپ وتىر. جتپ جۇمىس ىستەي باستاعان ۋاقىتتان بەرى بۇل ەلدىڭ ەكسپورتقا شىعاراتىن كومپيۋ­تەرلىك باعدارلامالارى ون ەسە ارتقان ەكەن. مينسك قالاسىنداعى پارك شەڭبەرىندە بۇگىندە الەمگە تانىمال بريتش تەلەكوم, لون­دون قور بيرجاسى, گازپروم جانە باسقا كومپانيالار جۇمىس ىستەۋدە. تەك ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا جوعارى تەحنولوگيالار پاركى 98,1 ملرد. ءرۋبلدىڭ ءونىمىن شىعارىپ, قىزمەت تۇرلەرىن كورسەتكەن, 243 جاڭا جۇمىس ورنىن اشقان. قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ باس­شى­سى جتپ جۇمىسىمەن جان-جاقتى تانىسا كەلىپ, پارك جەتەكشى­لەرى­مەن ءوزارا تاجىريبە ءبولىسۋ ءجو­نىندە پىكىر الماستى. پارك قىز­مەتىمەن تانىسىپ شىققاننان كەيىن قازاقستان پرەمەر-مي­نيسترى قازاقستاندىق جانە جەر­گىلىكتى باق وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, جۋرناليستەر قويعان بىرقاتار سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى. ول ءوز سوزىندە بەلارۋستىك ارىپتەستەرمەن اقپاراتتىق جۇيەنى اۆتومات­تان­دىرۋ, تۇرعىندارعا “جالعىز تە­رەزە” قاعيداتى بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ, ەلەكتروندىق ۇكىمەت جۇيەسىن دامىتۋ سالالارى بوي­ىن­شا كەڭىنەن تاجىريبە الماسۋ ءما­سەلەسىندە بىرقاتار كەلىسىمدەر جا­سا­لاتىندىعىن اتاپ كورسەتتى. سو­نى­مەن بىرگە جەرگىلىكتى جۋر­نا­ليس­تەردىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنداعى وقيعالارعا بايلانىستى قويعان سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرە كەلىپ, بۇل ەلگە قازاقستان تاراپىنان قوماق­تى گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتىلىپ جاتقانىن, قىرعىزستاننىڭ ۋا­قىت­شا ۇكىمەتىنىڭ سۇراۋى بويىنشا قازاقستان پرەزيدەنتى 20 ما­مىر­دان باستاپ ەكى ەل اراسىنداعى ءۇش وتكىزۋ بەكەتى بويىنشا شەكارانى اشۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىپ, ۇكى­مەت شەشىم قابىلداعانىن ءمالىم ەتتى. كەشە قازاقستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كارىم ءماسىموۆ بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى سەرگەي سيدورسكيمەن كە­ڭەيتىلگەن ەكىجاقتى كەزدەسۋ ءوت­كىزدى. كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونو­مي­كالىق بايلانىستى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى تۋرالى جان-جاقتى پىكىر الماستى. ەكىجاقتى كەزدەسۋدە سويلەگەن سوزىندە كارىم ءماسىموۆ مينسك قا­لاسىندا وتكەلى وتىرعان قازاق­ستان-بەلارۋس ىسكەرلىك فورۋمىنا قازاقستاننان  140-تان استام كا­سىپ­كەرلەر مەن بيزنەس قاۋىمداس­تى­عىنىڭ وكىلدەرى كەلىپ وتىرعان­دىعىن ايتىپ, بۇل فورۋم ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستارعا جاڭا سەرپىن بەرەتىندىگىن اتاپ كورسەتتى. ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت باسشىلارى مينسك قالاسىندا تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان قازاقستان-بە­لارۋس ىسكەرلىك فورۋمىنىڭ پلە­نارلىق وتىرىسىنا قاتىستى. وتى­رىستا قازاقستان جانە بەلارۋس ەلدەرىنىڭ ۇكىمەت باسشىلارى كا­رىم ءماسىموۆ پەن سەرگەي سي­دورسكي ءسوز سويلەدى. ەكى ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى, ينۆەس­تيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى جانە قازاقستان مەن بەلارۋس رەس­پۋبليكالارىنىڭ ءوزارا ەكونو­مي­كالىق ىنتىماقتاستىعىن ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى قازاقستان تاراپى­نان يندۋستريا جانە جاڭا تەح­نولوگيالار ۆيتسە-ءمينيسترى ا.راۋ, بەلارۋس تاراپىنان ەكونوميكا ءمينيسترى ن.سنوپكا بايانداما جاسادى. ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا-ەكو­نوميكالىق بايلانىستىڭ سەرپىندى قارقىن الۋىنا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وتكەن جىلدىڭ قا­راشا ايىندا بەلارۋس رەسپۋب­ليكاسىنا جاساعان رەسمي ساپارى­نىڭ تىڭ قۋات بەرگەندىگى انىق. سول ساپار شەڭبەرىندە قازاقستان-بەلارۋس ەكىجاقتى ىنتىماقتاس­تى­عىنىڭ 2010-2011 جىلدارعا ار­نالعان “جول كارتاسى” بەكىتىلگەن بولاتىن. وندا وسى مەرزىم ىشىندە وندىرىستىك كووپەراتسيا سالاسىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن كەشەندى جو­بالاردىڭ كەستەسى جاسالىندى. بۇل جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ بارى­سىن­دا قازاقستان اۋماعىندا بىرنەشە جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستىك كاسىپورىندار قۇ­رىلماق. 2009 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى وندىرىستىك كووپەراتسيا جاقسى جە­تىستىكتەرگە جەتتى. ماسەلەن, ەلى­مىزدە 2008 جىلى 40 بەلارۋستىك تراكتور شىعارىلسا, 2009 جىلى 380 تراكتور بولدى. 2008 جىلى 52 كومباين شىعارىلسا, وتكەن جىلى بۇل كورسەتكىش 200-گە جەتكەن. ءوت­كەن جىلى ەلىمىزدە بەلارۋستىك تراك­تور تىركەمەلەرىن, ليفتىلەر, جيھاز جانە ءسۇت ونىمدەرىن شىعا­راتىن جاڭا بىرلەسكەن كاسىپورىن­دار اشىلدى. تاراپتار وتكەن جىلى الەمدىك داعدارىس قيىندىقتارىنا قارا­ماس­تان ءوزارا ساۋدا اينالىمىنىڭ ءوسۋ ديناميكاسىن ساقتاپ قالدى. 2009 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا اينالىمى 388 ملن. اقش دوللارىن قۇرادى. وتكەن جىلى قازاقستانعا بەلارۋس ەلىنەن اۋىل شارۋاشىلىعى ماشينەلەرىن, كىر جۋاتىن ماشينەلەر, ءدارى-دارمەك جانە باسقا تاۋارلار جەتكىزىلۋ كولەمى ەداۋىر ۇلعايدى. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ەكى ەلدىڭ ساۋدا اينالىمى 107 ملن. دوللارعا جەتىپ, وتكەن جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 40 پايىزعا ارتتى. فورۋمنىڭ جالپى وتىرى­سىنان كەيىن كارىم ءماسىموۆ پەن سەرگەي سيدورسكي باق وكىل­دەرىمەن كەزدەستى. ولار ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق ىن­تىماقتاستىق بيىلعى جىلدىڭ باسىنان ساپالى ءارى جوعارى قارقىن العانىن اتاپ كورسەتىپ, قول جەتكەن وسى ءۇردىستى الداعى ۋاقىتتا دا دامىتاتىن­دىقتارىنا سەنىم ءبىلدىردى. وعان 2010 جىلدىڭ العاشقى توقسانىندا قازاق­ستاننىڭ  ىشكى جالپى ءونىمى ءوسىمىنىڭ 7,6 پايىزعا, بەلارۋس ەلىندە بۇل كورسەتكىش 6 پايىزعا جەتىپ وتىرعاندىعى باستى تۇعىر بولماق. ساپالى قارقىنمەن دامىپ كەلە جاتقان ەكىجاقتى ساۋدا-ەكو­نوميكالىق بايلانىستى تومەن­دەتپەۋ ماقساتىندا  قىر­كۇيەك ايىندا ءدال وسىنداي كەڭ كولەمدەگى وتىرىس استانا قالا­سىندا وتكى­زىلەتىن بولدى. سول كۇنى تۇستەن كەيىن قازاق­ستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كارىم ءماسىموۆ جۇمىس ساپارىمەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ استاناسى ءماس­كەۋ قالاسىنا كەلدى. جىلقىباي جاعىپار ۇلى.