دەپۋتاتتار تاريفتەر تەمەكىگە دە, قىزدىرىلاتىن تەمەكىدەن جاسالعان ونىمدەرگە دە بىردەي بولۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
تەمەكىگە جانە قىزدىرىلاتىن تەمەكىدەن جاسالعان بۇيىمدارعا اكتسيزدەر ءارتۇرلى ەسەپتەلەدى. تەمەكىگە اكتسيز 1 مىڭ داناعا ەسەپتەلسە, قىزدىرىلاتىن تەمەكىگە اكتسيز تەمەكىنىڭ كيلوگرامىنا ساناعاندا ەسەپتەلەدى. بۇل الەمدىك تاجىريبە, ستيكتەردىڭ قۇرامىندا تەمەكى شىلىمدارعا قاراعاندا ازىراق, سوندىقتان ولاردى دانالاپ سالىستىرۋ دۇرىس ەمەس دەپ ەسەپتەلىنەدى.
ءداستۇرلى شىلىمدارعا اكتسيزدىك مولشەرلەمەلەردى تەمەكى قىزدىرۋ بۇيىمدارىمەن تەڭەستىرۋ كەزىندە شىلىمداعى ءبىر گرامم تەمەكىنىڭ ورتاشا قۇنى شامامەن 14 تەڭگەگە تەڭ بولادى, ال تقب-عا ۇقساس كورسەتكىش 53 تەڭگەنى قۇرايدى. قۇن قانشا ەسە وسەتىنىن باستاپقى مەكتەپ ءبىلىمى بار ادام ءۇشىن دە ەسەپتەۋ قيىن بولمايدى.
مىسالى, لاتۆيادا تەمەكى قىزدىرۋ بۇيىمدارىنا اكتسيزدىك مولشەرلەمەلەردى ارتتىرۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. ناتيجەسىندە – الداعى ءۇش جىلدا ستيك باعاسىنىڭ كۇرت ءوسۋى, سونداي-اق تەمەكى شەگۋشىلەرگە زيانى از, ءتۇتىنسىز بالاما ۇسىنباعان جالعىز ءىرى شىلىم ءوندىرۋشىسىنىڭ ايقىن ارتىقشىلىعى.
نەلىكتەن قازاقستان الەمنىڭ باسقا ەلدەرى ەمەس, لاتۆيانىڭ ەرەكشە جولىمەن جۇرگىسى كەلەدى؟ تەمەكى ونىمدەرىنە سالىق سالۋداعى حالىقارالىق تاجىريبەنى قاراستىرايىق. ادەتتە, الەمدەگى تەمەكى قىزدىرۋ جۇيەلەرىنە اكتسيزدەر تەمەكىگە قاراعاندا تومەن. ماسەلەن, ەۋروپالىق وداقتا – 72%-عا, ەاەو-دا – 70%-عا, ال تمد-دا – ورتا ەسەپپەن 62%-عا تومەن.
اقش-تىڭ ازىق-ت ۇلىك جانە ءدارى-دارمەكتەردىڭ ساپاسىن سانيتارلىق قاداعالاۋ باسقارماسى ءوزىنىڭ سوڭعى ەسەپتەمەسىنىڭ بىرىندە «تەمەكىنى قىزدىرۋ جۇيەسى تەمەكىنى كۇيدىرمەي, قىزدىراتىندىقتان, تەمەكى تۇتىنىمەن سالىستىرعاندا زياندى جانە ىقتيمال زياندى حيميالىق زاتتاردىڭ ءوندىرىسى ايتارلىقتاي تومەندەيدى» دەپ اتاپ ءوتتى.
ەگەر تەمەكى نارىعىنىڭ ناقتى ويىنشىلارىنىڭ مۇددەلەرىن قولداۋ تۋرالى ايتاتىن بولساق, بيۋدجەتتى تقب ەسەبىنەن تولتىرۋ ماسەلەسى ەشقانداي سىنعا توتەپ بەرمەيتىنى تاڭقالارلىق ەمەس. تەمەكى قوسپاسىنىڭ كيلوگرامىنان جەكە اكتسيزدەرگە اۋىسقان جاعدايدا 2023 جىلى بيۋدجەت شىعىنى شامامەن 5 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى.
پارلامەنتشىلەر قوزعاعان تاعى ءبىر ماسەلە – بالالاردىڭ دەنساۋلىعى. مىسالى, قر پارلامەنتى ءماجىلىسى دەپۋتاتتارىنىڭ ءبىرى ءدال وسى اكتسيزدەر بالالاردىڭ ۆەيپتەر مەن ستيكتەردى ساتىپ الۋىنىڭ سەبەبى بولىپ تابىلادى دەگەن پىكىر ءبىلدىردى. بۇل رەتتە ساۋدا نۇكتەلەرىن, سونداي-اق كامەلەتكە تولماعاندارعا تەمەكى ونىمدەرىن ساتاتىن تۇلعالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن باقىلاۋ ماسەلەسى شەتتە قالىپ وتىر.
