ءىس-شارا مودەراتورى, ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ مۇشەسى ديحان قامزابەك ۇلى كىرىسپە سوزىندە ەلىمىزدە بۇگىنگى كۇنى تاريحي جادىنى ساقتاۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى-پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى مارات ءازىلحانوۆ تاريحتاعى اقتاڭداق بەتتەرگە اسسامبلەيا وكىلدەرىنىڭ قوسىپ جاتقان ۇلەسى تۋرالى ايتتى.
زەرتتەۋشىلەر, عالىمدار باس قوسقان كەزدەسۋدە قازىرگى تاڭدا تاريحشىلاردىڭ قولىندا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارى تۋرالى قۇندى دەرەكتەر بار ەكەنى ايتىلدى. ماسەلەن, ۋنيۆەرسيتەت پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ارايلىم مۇساعاليەۆا سولتۇستىك قازاقستانعا جەر اۋدارىلعاندار تۋرالى باياندادى.
رەپرەسسياعا الدىمەن باي-شونجارلاردىڭ ۇشىراعانى تاريحتان بەلگىلى. وسى ورايدا «كسرو-نىڭ شارۋالارعا قارسى رەپرەسسيا ساياساتىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرى تۋرالى» مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەركىن ءابىلدىڭ زەردەلەۋ جۇمىسى بايلاردىڭ قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراۋى تاقىرىبىنداعى دەرەكتەر قاتارىنا قوسىلدى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ «ەل تاريحى» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەرلان سايلاۋباي كوتەرىلىسشىلەر قوزعالىسىنا قاتىستى قۇجاتتاردى قاراستىرۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. ول اشارشىلىق تاقىرىبىنا ارنالعان كوپ تومدىق كىتاپتارعا ساراپتاما جاساعان. جينالعاندارعا ب.ابدىعالي ۇلىنىڭ قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن كەڭەستىك جاڭعىرتۋ كەزەڭىندەگى قۇجاتتار جيناقتالعان «اشارشىلىق» دەپ اتالاتىن ەڭبەگى تانىستىرىلدى. «جيناقتاعى دەرەككوزدەر قازاق اۋىلدارىن كۇشتەپ ۇجىمداستىرۋعا بايلانىستى قايعىلى وقيعالاردى, بايلار مەن كۋلاكتاردى تاپ رەتىندە تاركىلەۋ جانە جويۋ ساياساتىن اشىپ كورسەتەدى.
سونداي-اق ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ الدىن الا جۇمىسىنىڭ بىرقاتار ناتيجەسى جاريالانسا, باسقوسۋ ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ «ساياسي قۋعىن-سۇرگىن اۋقىمىن زەرتتەۋ كريتەريلەرى: وتاندىق جانە شەتەلدىك تاجىريبە» جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەرىمەن اياقتالدى.
