كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋىندا ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, اكادەميك ەرلان سىدىقوۆ اباي باستاعان قازاق اقىندارىنىڭ شىعارماشىلىعىنا ىقپالى تيگەن دۋلات باباتاي ۇلىنىڭ جىرلارى تاعىلىم مەن تاربيە مەكتەبى ەكەنىن جەتكىزدى.
«قازاقتىڭ دۇنيەتانىمىنا ءتان وتباسى تاربيەسى, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەر دۋلات باباتاي ۇلىنىڭ شىعارماشىلىعىندا كورىنىس تاپقان. اقىن ءسوز قۇدىرەتىنىڭ, كوركەم ويلاۋ جۇيەسىنىڭ جاڭاشا ۇلگىسىن پاش ەتتى. ءوز داۋىرىندە ۇلتتىڭ الەۋمەتتىك ءۇنىن جەتكىزىپ, ەلدىڭ بىرلىگىن جىرلادى. ال قازىرگىدەي الماعايىپ زاماندا ۇلت بىرلىگىنىڭ وزەكتىلىگى جوعارى ەكەنىن بارشاڭىز بىلەسىزدەر. سوندىقتان ءبىز بۇگىنگى شارانى دۋلات باباتاي ۇلىنىڭ ساف التىنداي جىرلارىن جاس ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ءۇشىن ۇيىمداستىرىپ وتىرمىز. ونىڭ ورىمدەي ءورىلىپ, تاسپاداي تارالعان كوركەم تۋىندىلارى قازاق ادەبيەتى تاريحىندا تەمىرقازىق جۇلدىزداي ماڭگى جارقىراپ, عاسىردان عاسىرعا جالعاسىن تابا بەرەدى, – دەدى ول.
ودان كەيىن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى باۋىرجان ومار ۇلى «دۋلات باباتاي ۇلى جانە زار زامان پوەزياسىنداعى وبرازدار جۇيەسى» اتتى بايانداماسىندا ايتۋلى اقىننىڭ ءسوز ورنەگىندەگى كوركەمدىك تۋرالى سالماقتى ءسوز ءوربىتتى.
«دۋلات ولەڭدەرىندە ءداۋىردى سيپاتتايتىن «كەر زامان», «ازعان زامان» تىركەستەرى قولدانىلسا, شورتانباي قاناي ۇلى كەيىن تۇتاس ءبىر اعىمدى ساناعا ءسىڭىردى. دۋلاتتىڭ: «وسىنداي زامان كەز بولدى, ەر دەگەنىڭ ەز بولدى», دەپ تۇيىندەگەن ويىن كەردەرى ابۋباكىر سول ۇلگى, سول مازمۇنمەن «زامانىڭ تۇگىل ەل ازدى, ەل ىشىندە ەر ازدى», دەپ جالعايدى. ءداۋىر احۋالى, زامان وزگەرىستەرى ادام ساناسىنا, مىنەز-قۇلقىنا اسەر ەتپەي قويمايدى. مىنە, وسى تۇستا زامانىنا لايىق ادامنىڭ پسيحولوگياسى قالىپتاسا باستادى. مۇنى زار زامان پوەزياسىنداعى وبرازدار گالەرەياسىنان كورەمىز», دەدى عالىم.
سونداي-اق كەلەلى جيىندا بەلگىلى عالىمدار شاكىر ىبىراەۆ پەن تۇرسىن جۇرتباي دا ازاتتىق جىرىنىڭ اقتاڭگەرىنىڭ شىعارماشىلىعى تۋرالى پاراساتتى وي قورىتسا, بەلگىلى اقىن نەسىپبەك ايت ۇلى ارقالى اقىننىڭ ادەبيەتىمىزدە ورنى بولەك ەكەندىگىن ەرەكشەلەپ ايتتى. سونىمەن بىرگە باسقا دا عالىمدار تالانتى تۇلعانىڭ تۋىندىلارىن جان-جاقتى ساراپتاعان بايانداما جاسادى.
مازمۇندى ءىس-شارا بارىسىندا اقىن مەرەيتويىنا بايلانىستى كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا جولداعان مەملەكەتتىك حاتشى ەرلان قاريننىڭ قۇتتىقتاۋ حاتى وقىلدى. سونداي-اق امەريكادا تۇراتىن كلاسسيك جازۋشى مۇحتار ماعاۋين دە كونفەرەنتسيا قاتىسۋشىلارىنا حات جولداپتى. وندا: «وسى رەتتە قازاقتىڭ ءۇش ۇلى اقىنىن ءبولىپ اتاۋ كەرەك. بۇلار: شورتانباي, دۋلات جانە مۇرات. بۇل ۇشەۋى دە سول زاماننىڭ وزىندە قازاق حالقىنىڭ جۇرەگىنەن وزدەرىنە لايىقتى ورىن العان ەدى. جاتتالدى, جالپى جۇرتتىڭ كوكەيىندە بەكىدى. مۇرات ءسال كەيىنىرەك باسپا بەتىنە شىقسا, دۋلات پەن شورتانباي سول ءحىح عاسىردىڭ وزىندە-اق كىتاپ بولىپ الدەنەشە قايتارا باسىلدى. اتاپ ايتايىق, تساريزم كەزىندە. ال ورىس وتارشىلدىعىنىڭ جاڭا كەزەڭى – كەڭەستىك قىزىل بيلىك تۇسىندا دۋلات پەن شورتانبايعا جانە مۇراتقا قاتاڭ تيىم سالىنعان ەدى. ءوز حالقىنا جاۋ, كەرتارتپا, زيانكەس دەپ جاريالاندى. ايتكەنمەن, حالىق رۋحىن مۇلدە جانىشتاپ, باسىپ ۇستاۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل ازاتكەر پوەزيا, ونىڭ ىشىندە دۋلات شىعارمالارى دا ءارتۇرلى جولمەن تام-تۇمداپ باسىلىپ, قادارىنشا زەرتتەلىپ جاتتى. ال قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كەزدە بۇرناعى بارلىق سوزگە كەڭىنەن ءورىس اشىلعان جانە كەڭىنەن زەرتتەلە باستادى» جازىلعان.
پلەنارلىق ماجىلىستەن كەيىن كونفەرەنتسيا جۇمىسى «دۋلات باباتاي ۇلى پوەزياسىنداعى ۇلتتىق مۇرات تاقىرىبى», «دۋلات باباتاي ۇلى تۇلعاسىنىڭ زەرتتەلۋى جانە جاڭا ىزدەنىستەر» اتتى ەكى سەكتسيا بويىنشا جالعاسىن تاپتى.
