القالى جيىندى جۇرگىزگەن «Egemen Qazaqstan» رەسپۋبليكالىق گازەتى» جشس باسقارما توراعاسى دارحان قىدىرالى جازۋشىنىڭ اتالعان باسىلىمدا ايشىقتى ءىزى قالعانىن اتاپ ءوتتى.
«جۇماگۇل اپاي, ەڭ الدىمەن, ءسوزىنىڭ شۇرايىمەن قازاق ادەبيەتىنىڭ قورجىنىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسقان جازۋشى. ءور مىنەزدى, بەكزات بولمىستى ءجۋرناليستىڭ قارىمدى قالامگەرگە اينالۋى جازۋداعى وراسان ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسى, ارينە. بۇدان بولەك ۇزاق جىلدار بويى گازەتىمىزدە باس رەداكتوردىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ىستەدى. تاعدىردىڭ تالاي سىناعىنان سىنباي ءوتىپ, تاعى ءبىر جاڭا كىتابىمەن بۇگىن ارامىزعا – ءوزى ەڭبەك ەتكەن قاراشاڭىراعىنا كەلىپ وتىر. جۇماگۇل اپايدىڭ ەڭبەك جولى بۇگىندە قالام ۇستاپ جۇرگەن بارشا جۋرناليستەرگە ۇلگى بولارى انىق», دەدى د.قىدىرالى.
سونداي-اق ءماجىلىس دەپۋتاتى, بەلگىلى قالامگەر, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ اۆتوردىڭ ادەبي ورتاسىنا توقتالىپ, وتكەن جىلدارداعى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىستى. «جالپى, باعا دەگەن سول باعانى بەرگەن ادامنىڭ باعاسىنا, سالماعىنا بايلانىستى. بىرەۋدىڭ «جامان ەمەس» دەگەنى, بىرەۋدىڭ «جاقسى» دەگەنىنەن ارتىق بولۋى مۇمكىن. ياعني ادامىنا بايلانىستى. وسى تۇرعىدان قاراعاندا, قازاقتىڭ نەبىر جاقسى مەن جايساڭى وسى جۇماگۇل سولتيەۆانى جاقسى كوردى. قالاعاڭ (قالتاي مۇحامەتجانوۆ) جاقسى كورۋشى ەدى, اناۋ-مىناۋعا كوڭىلى تولمايتىن اسقار سۇلەيمەنوۆ جاقسى كورۋشى ەدى. زەينوللا سەرىكقاليەۆ, فاريزالار دا جاقىن تۇتاتىن. وتكەندە ساعات اشىمباەۆتىڭ 75 جىلدىق جيىنىندا ءسوز سويلەگەندە ەسكە ءتۇسىپ وتىر. سوندا ەڭ العاش جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ 1970 جىلى جازدا ابيتۋريەنت كەزدە كورىپپىن. ورالحان, ساعات, كادىربەك, جۇماگۇل, جاقاۋ, انەس ءبارى ءبىر بولمەدە وتىرادى. سودان بەرى ەلۋ ەكى جىل ءوتىپتى. ونىڭ ىشىندە كوپ جىل بىرگە قىزمەت ەتتىك. جۇماگۇلدىڭ رەداكتسيالاۋ ونەرى, ياعني حات قورىتۋى ەرەكشە. ماتەريالعا جانىن سالىپ, شيماي-شاتپاقتى قىپ-قىزىل قىلىپ وڭدەپ, جوندەۋ دەگەن دە ۇلكەن ەڭبەك. قازىر ءوزى حاتتى قورىتۋ, اۆتوردىڭ ويىن دامىتۋ, جەتىلدىرۋ, ءوز ويىڭدى اۆتورعا قۇيۋ دەگەن قالىپ بارادى», دەدى ول.
اۆتوردىڭ زامانداسى, جۋرناليست سايراش ابىشەۆا ونىڭ ومىردەگى بولمىسى مەن جازۋداعى مىنەزى ءبىر ەكەندىگىن ايتتى.
ال مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ورازكۇل اسانعازى ۇلت رۋحانياتى جولىنداعى يگى ىستەردە جۋرناليستيكانىڭ ماڭىزى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتىپ: «كەز كەلگەن جۇمىستى ىستەۋدە, ۇلتتى جۇمىلدىرۋدا جۋرناليستەردىڭ ءرولى ۇلكەن. ەلگە تانىلۋدا, ويىمىزدىڭ جۇزەگە اسۋىنا ۇلەس قوسقان ۇجىم وسى ەل گازەتى – «ەگەمەن قازاقستان». اسىرەسە, جۇماگۇلدىڭ جۋرناليستىك قالامىنىڭ ەڭبەگى زور. مىنا كىتاپتىڭ ىشىندە «ايەل ماحابباتى» پەساسىن وقىعانمىن. اتىراۋعا بارعاندا تەاتردا وسى سپەكتاكل قويىلىپ, سونداعى حالىقتىڭ قوشەمەتى ەرەكشە ەسىمدە قالىپتى. ونداعى زىليحا دەگەن جاس ايەل وبرازىنا قاراپ, كىتاپ تۇساۋكەسەرىنىڭ ءدال بۇگىنگى – 31 مامىر – اشارشىلىق جانە قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنىنە ساي كەلگەنى دە تەگىن ەمەس-اۋ دەيسىڭ», دەدى.
جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ سوناۋ «لەنينشىل جاس» گازەتىندەگى جىلدارىنان ەستەلىك ايتقان پۋبليتسيست جانبولات اۋپباەۆ: «1969 جىلى ونجىلدىق مەكتەپتى ءبىتىرىپ, الماتىعا قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنە جۋرفاكقا وقۋعا تۇسكەن سوڭ «لەنينشىل جاس» گازەتىنە باردىق. جۇماگۇل اپايدى العاش سوندا كوردىم. ول كەزدە باسىلىمداردا جاقسى ءداستۇر بولدى: كادردى وزدەرى دايىنداپ الاتىن. ياعني وقۋداعى جازۋعا ەبى بار جاستاردى تارتىپ, ءتورت جىل بويى تاربيەلەپ, وقۋ بىتىرگەن سوڭ جۇمىسقا الاتىن. سونداي كەزەڭدە العاش كورگەن اعا بۋىن ارىپتەستەرىمىزدىڭ ءبىرى وسى – جۇماگۇل اپكەمىز بولدى. «پولك بالاسى» بولىپ ءجۇرىپ, گازەتكە قابىلدانعانىمدا ەرەكشە قۋانعان دا وسى جۇماگۇل اپاي ەدى. ەكەۋىمىز ءبىراز ۋاقىت ءبىر بولىمدە ەڭبەك ەتتىك, جاقسى سىيلاس بولدىق, تۇسىنىستىك. كەيىن مەن «قازاقستان كوممۋنيسى» گازەتىنە اۋىسىپ كەتتىم. اراعا كوپ جىل سالىپ, جۇماگۇل اپاي ەكەۋمىزدىڭ جولىمىزدى «ەگەمەن قازاقستان» قايتا ءتۇيىستىردى. سول باياعى بۇرقىراتىپ جازاتىن جۇماگۇل سولتيەۆا... جالپى, گازەتتە نەشە ءتۇرلى اۆتورلار بولادى. بىرەۋلەر جوق جەردەن شۋ ىزدەپ كەلەدى, بىرەۋلەر ماقالاسىن قورىتقاندا ءار ءسوزىم التىن ەدى دەپ ايقاسىپ وتىرادى. وسىنداي جاعدايلاردا جۇماگۇل اپاي تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن تابا بىلەتىن», دەدى.
اۆتور پەسالارىن ساحنالاپ جۇرگەن رەجيسسەر ءساليما تاسەمەنوۆا «جىندى كوبەلەك» پەساسىنىڭ مازمۇندىق ەرەكشەلىگىنە توقتالدى.
«جۇماگۇل اپايدىڭ جازۋىندا جانە تاقىرىپ اشۋىندا ەرەكشە ءتاسىل بار. سونداي-اق ول قازاق دراماتۋرگياسىنا ميستيكالىق دراما جانرىن الىپ كەلدى. اۆتوردىڭ «جىندى كوبەلەك» اتتى پەساسىن ارقالىق تەاترىندا قويدىم. العاش ساحنالاعان كەزدە كورۋشىلەردىڭ اسەرى تاڭعالدىردى. سوندا ءبارىن جازۋشىنىڭ ءتىلى مەن ءستيلى باۋراپ العان. رەجيسسەر رەتىندە ايتارىم, اۆتوردىڭ ءار ءسوزىنىڭ استارىندا ءبىر الەم جاتادى, ءار ويى قيالعا جەتەلەيدى. «جىندى كوبەلەك» – دايىن قويىلىم. شەشىمى دە بولەك, اكتەرلەردىڭ ويىنى دا وزگەشە بولدى. نەگىزى, كوركەم شىعارمادا مازمۇن ءوز كەزەڭدەرىمەن اۋىسىپ وتىرادى: وقيعانىڭ باسى, شارىقتاۋ شەگى, شەشىمى سىندى. ال جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ پەسا قۇرۋ ءادىسى بولەك. ءبىر تاقىرىپتى اشا وتىرىپ, ەكىنشى ءبىر تاقىرىپقا كوپىر سالىپ بەرەدى», دەدى رەجيسسەر.
جازۋشى ايگۇل كەمەلباەۆا جۇماگۇل سولتيەۆانىڭ «ىڭعايسىز اڭگىمە» اتتى شىعارماسى جەلىسىمەن فيلم جوباسى باستالىپ, بۇگىندە توقتاپ تۇرعانىن ايتتى. سونداي-اق ول اۆتوردىڭ ەكى اڭگىمەسى اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلعانى تۋرالى جاقسى جاڭالىقپەن ءبولىستى.
ايتا كەتەيىك, جاڭا جيناق ءۇش بولىمنەن تۇرادى: العاشقى بولىمىنە جازۋشىنىڭ پەسالارى, ەكىنشى بولىمگە حيكاياتتار مەن اڭگىمەلەرى, ال ءۇشىنشى بولىمگە ەل مەن جەر كيەسى, ءومىرى ونەگەلى ادامدار مەن رۋحاني جاڭعىرۋلار جايلى تولعانىستارى توپتاستىرىلعان.
