كەشىككەن رەيستىڭ كەسىرى

جۋىردا ءماجىلىس دەپۋتاتى ەلنۇر بەيسەنباەۆ وسىنداي ماسەلە كوتەردى. راس, ەكى جىلداي الەككە سالعان پاندەميا اياقتالدى. جۇرت قالىپتى ومىرگە ورالدى. تيىسىنشە, جۇك جانە جولاۋشىلار تاسىمالى دا تولىقتاي قايتا جانداندى. پاندەميا ۋاقىتىندا ۇشاق­تار­دىڭ ۇشۋ جيىلىگى كەمىندە 1,5 ەسە ازايعانى ەسىمىزدە. قازىر ەلىمىزدەگى Air Astana, SCAT, Qazaq Air سەكىلدى ءىرى اۆياكومپانيالارعا تيەسىلى رەيستەردىڭ جيىلىگى قايتا قالپىنا كەلتىرىلدى. دەسە دە, اۆيارەيستەردىڭ كەشىگۋى مەن كەشىگۋ بارىسىنداعى كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىنا بايلانىستى حالىق اراسىندا نارازىلىق تولاستاماي تۇر. بۇعان ناقتى مىسالدى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنان تابۋ تۇك ەمەس.

ەلنۇر بەيسەنباەۆتىڭ مالىمە­تىنشە, 2020 جىلى 51 مىڭعا جۋىق رەيستىڭ 6 735-ءى كەشىكتىرىلگەن, ياعني شامامەن ءاربىر 8-ءشى رەيس كەشىگىپ ۇشقان. ال 2021 جىلى ۇشقان 68,7 مىڭنان استام رەيستىڭ 13 مىڭعا جۋىعى كەشىكتىرىلگەن. ياعني ءاربىر جۇيەلى رەيستىڭ بەسىنشىسى ۋاقىتىندا ۇشپاعاندىعى انىق­تالىپ وتىر. ياكي ۇشۋ رەيستەرى ايتارلىقتاي كوبەيمەسە دە, بورت­تاردىڭ كەشىگۋ سەبەپتەرى شامامەن ەكى ەسە كوبەيگەن.

– مۇنداي جاعدايدا اۋە كوم­پانيالارى جاۋاپتى «اۋا رايى­نىڭ قولايسىزدىعىمەن» بايلانىس­تى­رىپ قىسقا قايىرىپ, حالىق­تى سابىرعا شاقىراتىنى بار. ونىڭ ىشىندە SCAT, Qazaq Air اۋە­كومپانيالارىنىڭ ءاربىر ءتورتىنشى رەيسىنىڭ ۋاقىتى كەشىكتىرىلەدى. وتكەن جىلدىڭ قورتىندىسى بويىنشا, 12,8 مىڭ كەشىككەن رەيستىڭ 9 045-ءى بورتتىڭ كەشىگىپ كەلۋىمەن بايلانىستى بولعان. ەڭ قىزىعى, اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا بايلانىستى دەگەن تارماق بويىنشا نەبارى 912 رەيس كەشىككەن, – دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

ىشكى رەيستەردىڭ جيىلىگىن كو­بەيتۋ جانە حالىقتىڭ ۇشاقتى پاي­دالانۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماق­ساتىندا ۇكىمەت 2022 جىلى 24 باعىتتاعى رەيستەردى سۋبسي­ديالاۋعا 5,9 ملرد تەڭگە بولگەنى ءمالىم. ونىڭ ىشىندە 16 باعىت بو­يىنشا 5 ملرد تەڭگە SCAT, Qazaq Air كومپانيالارىنا بولىنگەن.

– اتالعان كومپانيالاردىڭ قانداي ساپالى قىزمەتتەرى ءۇشىن وسىنشاما قارجى ءبولىنۋى ءتيىس؟! بىلە بىلسەڭىزدەر, رەيستىڭ كەشىگۋىن حابارلايتىن سمس-حابارلاما­نى ارنايى قىزمەت رەتىندە اقى­لى پايدالانامىز. بۇل – ءبىر. ال قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ «اۋە كەڭىستىگىن پايدالانۋ جانە اۆيا­تسيا قىزمەتى تۋرالى» زاڭىنىڭ باپ­تارىنا سايكەس, اۆياكومپا­نيا­نىڭ كىناسىنەن رەيستەردى كە­شىكتىرۋ نەمەسە ولاردىڭ بولماۋى كەزىندە ۇسىنۋعا مىندەتتى ىس­تىق تاماق, قوناق ۇيگە ورنا­لاس­تىرۋ, كولىك ترانسفەرتى سياق­تى قىزمەتتەرىن ىشكى رەيستەردە ساپالى ۇيىمداستىرعانىن ەستى­مەدىك, كورمەدىك. تەك, باق-تىڭ ارا­لاسۋىنىڭ ناتيجەسىندە قوعام­دىق رەزونانس تۋعاندا عانا تۇتى­نۋشىلار قاجەتتى قىزمەتتەرىنە قول جەتكىزىپ جاتادى, – دەدى ە.بەيسەنباەۆ.

دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, اۋە كوم­پانيالارىنىڭ ونلاين تىركەۋ قىزمەتىن كورسەتۋدەگى ارناۋلى اقى­لى ورىنداردىڭ باعاسىنا قا­تىستى شاعىمدار دا جيىلەپ كەلەدى.

– بىرىنشىدەن, لوۋكوستەردەگى تەگىن ورىنداردىڭ ءوزى اۆتوماتتى تۇردە تاڭدالادى. ەكىنشىدەن, Air Astana كومپانياسىنىڭ ەكونوم ساناتتاعى اقىلى ورىندارى 15 مىڭ, ال لوۋكەستەر سانالاتىن Fly Arystan كومپانياسىندا 6,5 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. وسى رەتتە, ىڭعايلىلىق ءۇشىن بيلەت قۇنى­نىڭ جارتىسىن تولەۋ قانشالىقتى ادىلەتتى؟! بۇل ىشكى رەيستەردەگى ىڭ­عايلى ورىننىڭ قۇنى, ال وزگە ەلدەن ۇشاتىن ۋاقىتتا ارناۋلى ورىننىڭ باعاسى ەكى ەسە ارتادى. مىسالى, تۇركيادان Air Astana ۇلتتىق اۋە كومپانياسىنىڭ اقى­لى ورىن قىزمەتى 25 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. لوگيكا قايدا؟ – دەيدى دەپۋتات.

سونداي-اق ۋاقىتىندا مەملە­كەتتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن اشىل­عان Fly Arystan كومپانياسىنان ءبىر جۇتىم سۋدى 500 تەڭگەگە ساتىپ الاسىڭ. دەپۋتات وسىنىڭ ءوزى دۇرىس ەمەس دەگەن پىكىردى العا تارتتى.

– ۇلتتىق اۋە كومپانياسى­نىڭ لوۋكوستەرى قىستىڭ كۇنى قار سات­قان, ءدارى ىشۋگە سۋ ساتقان ەرتەگىدەگى شىقبەرمەس شىعايبايداي كورى­نە­دى. الەمدە سۋدى ۇسىنۋ ما­دە­­نيەتى جاپپاي قالىپتاسىپ كەلە جاتىر. بۇيرەكتەن سيراق شى­عارماي, التى قۇرلىقتىڭ سۋى تاۋ­سىلسا دا, ءبىر كەسە سۋدى تەگىن بەرۋدى ۇيىمداستىرۋعا بولادى عوي! وعان قوسا, لوۋكەستەردىڭ سايا­ساتىنا كەرەعار بولاتىن سوڭعى بيلەتتەر قالعان ۋاقىتتا, ونىڭ قۇنىن 5-6 ەسە كوتەرىپ ساتۋدى رەت­كە كەلتىرەتىن ۋاقىت جەتكەن سياق­تى. قىسقاسى, جىل وتكەن سايىن وتاندىق اۋەيندۋستريانىڭ احۋالىن ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي رەتتەۋ قاجەت. انە-مىنە دەگەنشە جازعى دەمالىس باستالادى. ەلدەگى ساپار بايلانىسىن ۋاقىتىندا ساپالى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەيس­تەردىڭ كەشىگۋ جيىلىگىن رەتتەۋ ما­ڭىزدى. اينالدىرعان ءۇش اۋە كوم­پانياسىنىڭ جۇمىسىن ءبىر ىزگە تۇسىرەتىن ۋاقىت الدەقاشان جەتتى, – دەيدى ە.بەيسەنباەۆ.