اقىننىڭ ادەبي ورتاسىندا ەكى تاتيانا بولدى. تاتيانا كۋزوۆلەۆا مەن تاتيانا فرولوۆسكايا. ەكەۋى دە فاريزانىڭ ولەڭدەرىن اۋدارعان. دەسەك تە اقىننىڭ فرولوۆسكايامەن ۇزاق جىلدار بويى جاقسى ارالاسقانىن ءھام ونىڭ كۇيەۋى ەدۋارد جىلقىباەۆ ەكەنىن ەسكەرسەك, شاقىرۋ قاعازى ءدال وسى تاتياناعا ارنالعانىن بىلەمىز.
ولەڭ اۋدارماسىنا كەلگەندە اسىرە تالعامپاز فاريزانىڭ كوڭىلى تۇسكەن فرولوۆسكايا دا اقىن. ول وڭعارسىنوۆانىڭ شىعارمالارىنان بولەك ماحامبەتتى دە ورىس تىلىنە ءتارءجىمالادى. اۋدارماشى سۇحباتتارىندا: «فاريزا مەنىڭ قازاق ادەبيەتىنىڭ الەمىنە ەنۋىمە سەبەپشى بولدى. ەكەۋمىز قىرىق جىلعا تاياۋ بىرگە جۇمىس ىستەدىك. ول ماعان ماحامبەتتىڭ ولەڭدەرىن جيناقتاپ بەردى. ونى ورىس تىلىندە سويلەتتىك. فاريزاداي ادام ەندى تۋا ما, بىلمەدىم. بىلەتىنىم, قازىر ماعان ەكەۋمىزدىڭ شىعارماشىلىق بايلانىسىمىز, ورتاق اڭگىمەمىز جەتپەيدى», دەپ ەسكە الادى.
ال تاتيانانىڭ جولداسى ەدۋارد جىلقىباەۆ «كازپراۆدا» گازەتىندە جيىرما بەس جىل قىزمەت ەتكەن قارىمدى قالامگەر, جۋرناليست. جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەلىگىندەگى لاقاپ اتى – «كونستانتين كەشين».
سونىمەن الماتىنىڭ جۇزدەگەن بۋكينيسىندەگى مىڭداعان كىتاپتىڭ اراسىنا فاريزانىڭ شاقىرۋ قاعازى قالاي تۇسكەنىن بىلمەككە تاتيانا فرولوۆسكايانىڭ قىزى ستەفانيا ەدۋاردوۆنامەن اڭگىمەلەستىك. ونىڭ ايتۋىنشا, وتباسىلىق كىتاپحانادا 6 000-نان اسا كىتاپ بولعان.
«ۇيدە كىتاپتى نەگىزىنەن اكەم جينايتىن. بىلتىر كىتاپتاردى ىرىكتەگەندە كوبىسىن اتا-انام تۇرعان ساياجايعا اكەلدىك. ال ءبىر بولىگىن, شامامەن, 1 000 دانا كىتاپتى بۋكينيستكە وتكىزدىك. ءبىز فاريزا اپايمەن ون جىلداي كورشى بولىپ تۇردىق. انام مەن فاريزا وڭعارسىنوۆا شىعارماشىلىقتا وتە جاقسى ءتىل تابىستى», دەدى س.ەدۋاردوۆنا.
ال فاريزا بۇل كەزدە قايتا اشىلعان «پيونەر» (قازىرگى «اق جەلكەن») جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولاتىن. سوندىقتان تۋعان كۇنگە تاتيانا مەن ەدۋاردتان بولەك جۋرنال ۇجىمىنداعى ارىپتەستەرى دە كەلگەنى انىق. اتاپ ايتساق, اشىربەك كوپىشەۆ, مەرەكە قۇلكەنوۆ, مەيىرحان اقداۋلەت. سونداي-اق جەرلەستەرى زەينوللا قابدولوۆ, زەينوللا سەرىكقاليەۆ پەن شەرحان مۇرتازا, اسقار سۇلەيمەنوۆ, تولەن ابدىك تە تۋعان كۇنگە بارۋى ابدەن مۇمكىن.
فاريزانىڭ مەرەيلى كۇنگى قۋانىشىنا ءابىش قالاي بارماي قالسىن... «اسىرەسە فاريزانى كورگەندە بەتى كولدەنەڭىنەن جايىلىپ, تىشقان كورگەن مىسىقتاي ءتىسى قىشىپ سالا بەرەتىن» ءابىشتىڭ اقىنعا دەگەن اق-ادال كوڭىلىن وقىرمان جاقسى بىلەدى. ەكى تالانتتىڭ كىرشىكسىز دوستىعى تۋرالى جازۋشى انەس ساراي دا جازعان ەدى. «انشەيىندە باسىنان ءسوز اسىرمايتىن فاريزا ءابىشتىڭ شىمشىمالارىنا مەن كورگەندە ەشقاشان كەيىس قاباق تانىتقان ەمەس. فاريزا ءتۇر-بولمىسى, سويلەگەن ءسوزى مەن تۋراسىن ءتىلىپ تۇسەتىن مىنەزىمەن ءابىشتىڭ شەشەسى ايساۋلەگە وتە ۇقساس ەدى. بىرگە تۋعان قانالاس قارىنداستاي ابىشكە شىر-پىر بولىپ, ويلانباستان وتقا تۇسۋگە ءازىر ەدى قاشاندا. ولار ءبىر-ءبىرىن الىستان تانىپ, جاقىن سىيلاستى. ەشكىمگە ەشتەڭەنى كەشپەگەندە, ابىشكە ءبارىن كەشىرەتىن. بولمىس ءبىتىمى, مىنەز ءپىشىمى اڭعال-سالقامداۋ ونى تالاي قاتەردەن قورعاپ قالعان دا شىعار-اۋ. ول ەكەۋى تاۋەلسىزدىكتىڭ ۋلى-شۋلى, كۇندە اۋدارىسپاق مازاسىز كەزىندە لاپىلداعان قىزىل وتتىڭ اراسىندا ءجۇردى».
وسى ەستەلىك-ەسسەنى جازىپ وتىرعان انەس سارايدىڭ دا شاقىرۋ قاعازىن الماعانىنا كىم سەنەدى؟..
تۋعان كۇنگە جينالعان قوناقتاردى «تۇگەندەپ» وتىرىپ, سول جىلى «لەنينشىل جاس» گازەتىندە ەڭبەك ەتكەن ءھام فاريزا تۋرالى «تەكتى ونەردىڭ تۇمارى» اتتى كىتاپ جازعان اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى وتەگەن ورالباەۆقا حابارلاسىپ كوردىك.
«فاريزا اپانىڭ قىرىق جاسىنداعى تۋعان كۇنىندە بولعان جوقپىن. دەگەنمەن مەرەيتويىنا وراي كومسومولدىڭ ورتالىق كوميتەتىندە, رەداكتسيالاردا وتكەن كەزدەسۋلەرىنە جاس جۋرناليست رەتىندە قاتىستىم. ال تۋعان كۇنىنە سول ۋاقىتتا «پيونەردە» قىزمەت ەتكەن مەرەكە قۇلكەنوۆ, سايلاۋباي جۇباتىروۆ, كۇلاش احمەتوۆا, بەيسەنباي سۇلەيمەنوۆتەر باردى. فاريزا اپا ەلۋگە تولعاندا بەس ءجۇز ادامعا داستارقان جايدى. سوندا تويىن ءوزىم جۇرگىزدىم. فاريزا اپامەن 1976 جىلدان باستاپ ارالاستىم, قىرىق جىلداي قاسىندا ءجۇردىم», دەپ ەسكە الدى وتەگەن اعا.
ال اقىننىڭ زامانداسى ماعيرا قوجاحمەتوۆا تويعا نەگە بارماعانىن ايتىپ بەردى.
«مەن ءوزىم تۋعان كۇن تويلاعاندى اسا ۇناتپايمىن. سول كەزدە دە فاريزا اپايعا «تويدىڭ نە قاجەتى بار؟» دەپ ايتقانىمدا ول كىسى ءسال رەنجىگەندەي بولدى. ءسويتىپ مەن تويدان بۇرىن ەرتە قايتىپ كەتتىم. بىراق فاريزا اپايدىڭ قىرىق جاسىن اتاپ وتۋگە ەرەكشە دايىندالعانى ەسىمدە. تۋعان كۇنگە ءابدىلدا تاجىباەۆتان باستاپ قازاق زيالىلارىنىڭ كوبىسى قاتىستى. سول كەزدەگى جاستار مەرەكە قۇلكەنوۆ, مەيىرحان اقداۋلەت, اشىربەك كوپىشەۆ, ءمادي ايىمبەتوۆ تويدىڭ باسى-قاسىندا ءجۇردى. جالپى, اپايدىڭ اتىن ەل تانىپ, اتاعى دۇرىلدەي باستاعان كەز وسى قىرىق جاسىنان باستالدى».
سونىمەن ايتىلعان بولجامدار مەن دەرەكتەردى ءبىر جيىپ قويىپ, ءمان-جايدى اقىننىڭ ءسىڭىلىسى الماگۇل وڭعارسىنوۆادان سۇراپ كوردىك. 1979 جىلدى ەمىس-ەمىس ەسىنە تۇسىرگەن الماگۇل اپاي وتباسىلىق ارحيۆتەگى البومدى اقتارىپ, تۋعان كۇندەگى سۋرەتتەردى كورسەتتى.
«فاريزا اپاي تۋعان كۇنىن ارقاشان ءدال سول كۇنى تويلايتىن. 25 جەلتوقساننان ەرتە, نە كەش اتاپ وتكەن ەمەس. قىرىق جاسقا تولعان تۋعان كۇنىندەگى فوتوسۋرەتتەردى قاراپ وتىرىپ, سول جىلداردى ەرىكسىز ەسكە الاسىڭ. 1979 جىلعى تۋعان كۇنگە ءابدىلدا تاجىباەۆ – اپامىزبەن, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ – اجار اپايمەن, كاكىمجان قازىباەۆ, زەينوللا قابدولوۆ – ساۋلە اپايمەن, تاحاۋي احتانوۆ, شەرحان مۇرتازا, تولەن ابدىك, تۋىسقان اعامىز بوقاي قوجىروۆ – سۆەتا اپامىزبەن, ايان نىسانالين, نۇرلان ورازالين, سماعۇل ەلۋباي, انەس ساراي, التىنشاش جاعانوۆا, كارىباي احمەتبەكوۆ – ورىنكۇل اپايمەن, دومبىراشى ءازيدوللا ەسقاليەۆ, مەڭدەكەش ساتىبالديەۆتىڭ جۇبايى رۋزيا اپاي, حابيدوللا سىزدىقوۆ, ءماريام حاكىمجانوۆالار قاتىستى. ءوزىنىڭ «پيونەر» جۋرنالىنداعى ۇجىمى – ورىنباسارى اشىربەك كوپىشەۆ, ءمادي ايىمبەتوۆ, بەيبىت قويشىباەۆ, مەرەكە قۇلكەنوۆ, گۇلسىم مۇقىشەۆالار دا كەلدى. ارينە, بۇل قاتاردا شاقىرۋ قاعازى ارنالعان اۋدارماشى تاتيانا فرولوۆسكايا مەن كينوسىنشى ەدۋارد جىلقىباەۆ تا بار. ويلاپ وتىرسام, فاريزا اپايدىڭ قىرىق جاسىندا دا اينالاسىندا جاقسى-جايساڭ تۇلعالار كوپ بولىپتى», دەيدى الماگۇل وڭعارسىنوۆا.
وقىرمان, ەڭ الدىمەن اقىندى ەمەس, ولەڭىن جاقسى كورەدى. كوڭىلدى تەربەپ, جۇرەكتى قوزعاعان سول ولەڭ اقىننىڭ تالانتىنا, مىنەزىنە, بولمىسىنا عاشىق ەتەدى. وسى ورايدا كەي وقىرمان «قالامگەردىڭ جازۋى مەن بولمىسىن بولەك قاراۋ كەرەك» دەر. شىن ونەردە جازۋشى ءوزىن جاسىرىپ قالۋى مۇمكىن بە؟.. جاقسى جازۋ مەن جاقسى ادامنىڭ اراسى الىس بولماسا كەرەك-ءتى. فاريزانىڭ ولەڭدەرى دە ءوزى سياقتى: نازىك, ءمولدىر, شىنايى, قايراتتى. سول ءۇشىن دە اقىنعا تابىنۋشىلار كوپ, ولەڭىن وقۋشىلار كوپ. سول ءۇشىن دە الدەبىر عاجايىپپەن مىڭداعان كىتاپ اراسىنان تابىلعان الاقانداي شاقىرۋ قاعازى – فاريزانىڭ كوزىندەي كورىنەدى.
كەيدە قازىر فاريزا دا ۇمىتىلىپ بارادى دەپ ۋايىم جەيمىز. الايدا, «شاشى اعارعان قىزدى» كىم, قالاي ۇمىتسىن؟.. فاريزانى ۇمىتقان كۇنى باسىمىزعا تاس تۇسەر...
