بۇل ەڭبەكتى سۋرەتشىنىڭ قولتاڭباسىن دارالاعان ۇزدىك تۋىندىلارىنىڭ قاتارىنا جاتقىزا الامىز. ويتكەنى قاراپايىم عانا كورىنىس ارقىلى اۆتور حالقىمىزدىڭ بولمىسىن, تانىم-تۇسىنىگىن, ۇلكەنگە دەگەن قۇرمەتىن, كىشىگە دەگەن ىزەتىن شەبەر جەتكىزگەن. مۇنداعى اجەنىڭ اق جاۋلىعىن – قازاق اجەلەرىنىڭ دارحان پەيىلى, كوڭىلىنىڭ اقتىعى, ۇرپاعىنا دەگەن قامقورلىعى, جاناشىرلىعى دەپ تۇسىنەمىز. سۋرەتتەگى بوياۋدىڭ ءتۇسى دە قانىق, اسىرەسە سارى ءتۇس ەرەكشە رەڭك بەرىپ تۇر. جىلۋلىق بار, كورگەن ادامعا شۋاق سىيلايدى. اجەسىنىڭ ارقاسىندا باسى جالتىراپ, ۇيىقتاپ جاتقان ءسابيدىڭ بەينەسى دە تىم ىستىق. مۇنداي سۋرەتتى قازاقتىڭ جان-دۇنيەسىن تەرەڭ تۇسىنگەن ادام عانا سالادى. باستىسى, كارتيناداعى كورەرمەندى تارتىپ تۇرعان كۇش –شىنايىلىق.
ايگۇل حاكىمجانوۆا – الماتىدا ومىرگە كەلگەن, بىلايشا ايتقاندا, قالادا تۋىپ-وسكەن جان. بىراق سوندا دا ونىڭ شىعارماشىلىعىندا قازاقتىڭ بايىرعى ءومىرى, سالت-ءداستۇرى, ەرتەگىلەر كەيىپكەرلەرى, اسىرەسە اۋىل كەلبەتى, وندا عۇمىر كەشكەن ادامداردىڭ تىرشىلىگى جاراسىمدى كورىنىس تاپقان. سۋرەتشىنىڭ شىعارماشىلىق جولعا كەلۋىنە دە اجەسى, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى ءماريام حاكىمجانوۆانىڭ تىكەلەي ىقپالى بولعان. ول كىسى – ۇلى اعارتۋشى ىبىراي ءالتىنساريننىڭ اتالاس تۋىسى. كوپتەگەن جىر جيناقتارىنىڭ اۆتورى. كورنەكتى اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى فاريزا وڭعارسىنوۆادان باستاپ ونى «اقىنداردىڭ اناسى» دەپ دارىپتەگەن. ومىردە ءتۇرلى زوبالاڭدى كورسە دە, ەشقاشان انالىق ىزەتىن, سيپاتىن جوعالتپاعان وسى ءبىر اسىل ادامنىڭ ۇيىندە حالقىمىزدىڭ كوپتەگەن زيالىلارى, ماسەلەن, جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ, اقىن عافۋ قايىربەكوۆ, سۋرەتشى ايشا عالىمباەۆا, ءانشى بيبىگۇل تولەگەنوۆا, اقىن فاريزا وڭعارسىنوۆا, قالامگەر ماعيرا قوجاحمەتوۆا, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مانشۇك مامەتوۆانىڭ اناسى ءامينا اپا جانە تاعى باسقا ەسىمىن ەل تانيتىن ازاماتتار قوناقتا بولىپ, ءدام تاتقان. سولاردى كوزىمەن كورىپ, ەستى اڭگىمەلەرىن بالا كۇنىنەن تىڭداعان ايگۇلدىڭ ونەر جولى دا ءساتتى باستالدى. ءبىر جاعىنان ولار تۇرعان ۇيدە اكادەميك الكەي مارعۇلان, ءبيشى شارا جيەنقۇلوۆا, جازۋشى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ جانە ايتۋلى قىلقالام شەبەرلەرى ەۆگەني سيدوركين مەن گۇلفايرۋس يسمايلوۆا تۇرعان. وسى تۇلعالاردى كۇندە كورىپ, سولارداي «ۇلكەن ونەر يەسى بولسام», دەگەن ارمان ونى بيىككە جەتەلەدى.
«بالا كۇنىمدە ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ اۋلاسى وتە قىزىق بولاتىن. ونداعىداي كوڭىلدى ورتانى مەن ەش جەردەن كەزدەستىرگەن ەمەسپىن. جازعى دەمالىستا جىل سايىن اجەم اعام ەكەۋمىزدى اۋىلداعى تۋعان-تۋىستاردىڭ ۇيىنە جىبەرەدى. سوندا ايلاپ دەمالامىز. اۋىلدىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن كورەمىز. سوندىقتان مەنىڭ بويىما اۋىلدىڭ رۋحى كىشكەنتاي كۇنىمنەن دارىدى», دەپ ەسكە الادى سۋرەتشى.
ونىڭ باقىتتى بالالىق شاققا ارناعان تۋىندىلارى سىرشىلدىعىمەن, كوركەمدىگىمەن, ستيلدىك ەرەكشەلىگىمەن بولەكتەنىپ تۇرادى. جالپى, ونىڭ شىعارماشىلىعىنان قازاقى بولمىسقا, سالت-داستۇرگە, ادەپ-عۇرىپقا دەگەن ادالدىقتى كورەسىز. ول قايراتتى قىلقالامىمەن سەزىم نازىكتىگى رۋح كۇشىمەن ارالاساتىن پوەتيكالىق, سيقىرلى بەينەلەر جاساپ, ءتۇسى مەن فورماسى بولەك كەڭىستىك الەمىن اسەم بەدەرلەيدى.
«سۋرەتشى شىعارماشىلىعىندا حالىق ەرتەگىلەرىنىڭ تاڭعاجايىپتىعى مەن ونىڭ ءوزىنىڭ جان جىلۋى, كونە اڭىزداردىڭ قۇپيالىعى مەن ونىڭ جان سەزىمىنىڭ سۇلۋلىعى ورىلە بىتكەن. ول ءوزىنىڭ ءاربىر جۇمىسىندا كوپشىلىگى – جۇماق دەسە, كەيبىرى – بالالىق شاق دەپ ايتاتىن باقىت پەن ۇيلەسىمنىڭ عايىپ بولعان الەمىنە قايتا ورالىپ وتىرادى. ءاربىر جۇمىس تەك شەبەر ستيليستيكالىق شەشىم تاۋىپ قانا قويماي, ەرەكشە كوڭىل-كۇيگە, سۇيىسپەنشىلىك پەن مەيىرىمگە تولىق», دەيدى ونەرتانۋشى عاليا ءالي.
قىلقالام شەبەرىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ول ادام جانىنىڭ جىلۋىن ءدال, انىق بەرەتىن پاستەل تەحنيكاسىمەن شەبەر جۇمىس ىستەيدى. پاستەل تەحنيكاسى XVI عاسىردا يتاليادا پايدا بولعان. ول كەزدە تۇستەردىڭ اۋقىمى اق, قارا جانە تەرراكوتامەن شەكتەلگەن. بۇل ءادىس تانىمالدىلىققا ون سەگىزىنشى عاسىردا, پورترەتتىك بۋم باستالعان كەزدە يە بولدى. وسى تەحنيكا جەڭىل, ءتۇرلى-ءتۇستى, نازىك كارتينالار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ونىڭ كومەگىمەن سىرتقى كورىنىستىڭ تەرەڭدىگىن دە, تەرىنىڭ نازىكتىگىن دە, ەرىننىڭ شىرىندىلىعىن دا وڭاي جەتكىزۋگە بولادى. الايدا XIX عاسىردىڭ سوڭىندا سۋرەتشىلەر پەيزاج جاساۋ ءۇشىن پاستەلدەردى ءجيى قولدانا باستادى. پاستەلدىڭ ەكى ءتۇرى بار: قۇرعاق جانە مايلى. قۇرعاق پاستەلدى سۋرەتشىلەر كوپ قولدانادى. ال مايلى پاستەلدەر وتە نازىك كەلەدى. ول تىعىز قاباتتا ورنالاسقاندىقتان تۇستەردىڭ ارالاسۋى مەن تۇزەتىلۋىنە جول بەرمەيدى.
ءبىز شاعىن ماقالامىزدا سۋرەتشىنىڭ ءبىر كارتيناسى تۋرالى عانا وي تولعادىق. ايتپەسە تالانتتى قىلقالام شەبەرىنىڭ حالىق ەرتەگىلەرى مەن اڭگىمەلەرىنە سالعان يلليۋستراتسيالارى, گرافيكالىق ەسكيزدەرى, جەكە كومپوزيتسيالارى جايىندا دا ءبىر-ءبىر ماقالا جازۋعا بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سۋرەتشىنىڭ «اجەم» كارتيناسى اجەسىنىڭ باۋىرىندا وسكەن ءاربىر بالانىڭ اجەسىنە جەتكىزە الماعان ساعىنىشىن, ايتا الماعان ارمان-مۇڭىن كەستەلى كوركەمدەۋىمەن قۇندى.
