يسپانيا سۋداعى تىرشىلىك يەلەرىنىڭ كوبەيۋىنە جانە ەمىن-ەركىن قونىس اۋدارۋىنا كەدەرگى بولعان وزەن-كولىنەن 108 بوگەتتى الىپ تاستادى. سونىڭ ىشىندە ەۋروپاداعى ەڭ بيىك 13 مەترلىك انلارينوس بوگەتى جويىلدى. «ساندىق كورسەتكىش جاعىنان ەۋروپا ەلدەرى اراسىنان يسپانيا كوش باستاپ تۇر», دەيدى دۇنيەجۇزىلىك بالىق كوشى-قون قورىنىڭ جوبا مەنەدجەرى, بوگەتتى جويۋ تۋرالى ەۋروپا ۇيىمىنىڭ مۇشەسى پاو فەرناندەس گارريدو.
ەكولوگ عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ەۋروپا وزەندەرىندەگى توسقاۋىلداردىڭ باسىم بولىگى ءبىر عاسىر بۇرىن سالىنعان. ولاردىڭ كەم دەگەندە 150 مىڭى بۇگىندە ەسكىرگەن, ەكونوميكالىق ماقساتقا پايدالانۋعا جارامسىز. ونداي بوگەتتەرمەن باسقا دا وزەندەردەگى كەدەرگىلەر بالىقتاردىڭ كوشۋ جولدارىن جاۋىپ تاستايدى. بۇل كوبىنەسە الابۇعا, بەكىرە, فورەل جانە جىلانبالىق سەكىلدى بالىق تۇرلەرىنىڭ ازايۋىنا اكەلىپ سوعادى. وزەن-كولدەردىڭ اعىسى نەگىزى ەركىن بولۋى كەرەك. سول كەزدە بالىقتار قورەكتەرىن ەش قيىندىقسىز تاۋىپ, كوبەيەدى. «بوگەتتەردى بۇزۋ – ناعىز قاجەتتىلىك», دەيدى فەرناندەس گارريدو. «بىزدە مىڭداعان قاراۋسىز قالعان قورشاۋ بار, بۇعان نازار اۋدارىپ جاتقان ەشكىم جوق. الايدا ونىڭ قاۋپى جوعارى ەكەنىن ەسكەرۋ كەرەك. بوگەتتەر سۋدىڭ ساپاسى مەن جەراستى سۋلارىنىڭ دەڭگەيىنە اسەر ەتەدى, كانالدار مەن جاعالاۋلاردى توزدىرادى جانە جاعاجايلاردى جوق قىلادى, قونىس اۋداراتىن بالىقتار پوپۋلياتسياسىنىڭ ازايۋىنا جانە ءتىپتى جويىلۋىنا اكەلەدى», دەپ ءتۇسىندىردى ول.
«ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە قاراساق, ەۋروپا وزەن-كولدەرىندەگى قونىس اۋدارۋ ارقىلى كوبەيەتىن بالىقتار سوڭعى 50 جىل ىشىندە 93 پايىزعا ازايعان. مۇنىڭ باستى سەبەبى بوگەتتەردىڭ ۇرىق شاشۋعا كەدەرگى بولۋى», دەيدى ەكولوگتەر. وزەندەردەگى بوگەتتەردىڭ پايداسىنان گورى زيانىن ەسكەرگەن ءۇش ەل – پورتۋگاليا, چەرنوگوريا جانە سلوۆاكيا بۇل ىسكە وتكەن جىلى كىرىسىپ كەتكەن. سونداي-اق فينليانديا حيتولانجوكي وزەنىندە ورنالاسقان ءۇش بوگەتتىڭ ءبىرى سۋ ەلەكتر توعانىن بۇزدى. بۇل ءوز كەزەگىندە قازىردە تەڭىزگە ەركىن شىعا الماي وتىرعان اقسەركە بالىعىنىڭ ۋىلدىرىق شاشاتىن جەرلەرىنە ورالۋىنا مۇمكىندىك بەرمەك. «بۇل ءىس – سۋ ەلەكتر توعانىنىڭ قاجەت ەمەستىگىن جانە ەنەرگيانى باسقا كوزدەردەن الۋعا بولاتىنىن كورسەتەتىن تاماشا مىسال. وسىلايشا حيتولانجوكي وزەنى 120 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە العاش رەت بوگەتتەردەن تولىعىمەن بوساتىلادى», دەدى فەرناندەس گارريدو. عالىمنىڭ ايتۋىنشا بۇگىندە ءىستىڭ ناتيجەسىن كورىپ, قولداپ وتىرعان يسپانيا, فرانتسيا, دانيا, فينليانديا جانە ۇلىبريتانيا ەلدەرى عانا. يتاليا, پورتۋگاليا, گرەكيا, سونداي-اق شىعىس ەۋروپانىڭ بارلىق ەلى بۇل باستامانى ءالى دە بولسا مويىنداماي وتىر. «تۇششى سۋداعى بالىق پوپۋلياتسياسىنىڭ كۇرت ازايۋىنا بايلانىستى وزەندەردى قالپىنا كەلتىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن جۇمىس ءارى مىندەت. ءبىز بيىل 2021 جىلداعى كورسەتكىشتەن اسىپ تۇسەمىز دەپ ويلايمىن. ويتكەنى ەۋروپاداعى وزەن كەدەرگىلەرىن جويۋعا كومەكتەسۋ ءۇشىن الداعى التى جىلدا 42,5 ميلليون ەۋرو ينۆەستيتسيالايتىن جاڭا Open Rivers باعدارلاماسى ازىرلەنىپ, قارجى بولىنۋدە», دەدى فەرناندەس گارريدو. ء«بىز بارلىق ەلدىڭ ۇكىمەتتەرىن وسى يگى ءىس-شاراعا قوسىلۋعا شاقىرامىز, ءاربىر ەلدىڭ اعىسى ەركىن, تۇنىق, ءمولدىر سۋى بار وزەن-كولدەرى بولۋى ءتيىس. سوندىقتان بۇرىن-سوڭدى وزەندەردى سالىنعان بوگەتتەر مەن وزگە ءوندىرىس نىساندارىنان بوساتۋ ماڭىزدى. بۇل ەلدىڭ ەكولوگيالىق ماسەلەسىن شەشۋدىڭ ءبىر جولى بولىپ سانالادى», دەيدى يسپان عالىمى.
