كلۋب مۇشەلەرىمەن بىرگە قوعام قايراتكەرلەرى, ساياساتتانۋشىلار رەفەرەندۋمعا قاتىستى ماڭىزدى ماسەلەلەردى كوتەرىپ, جالپىحالىقتىق داۋىس بەرۋ ەلدىڭ ساياسي جۇيەسىنە قالاي اسەر ەتەتىنىن تالقىلاپ, وي جارىستىردى.
ءىس-شارانى «قازاقستاندىق قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتى» كەاق باسقارما توراعاسى قازىبەك مايگەلدينوۆ جۇرگىزدى. «رەفەرەندۋم ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋعا نەعۇرلىم كەڭ قاتىسۋىن كوزدەيتىن, حالىقتىڭ قولداۋىمەن ەلىمىزدىڭ جاڭا ساياسي جۇيەگە كوشۋىنە بارىنشا ىقپال ەتۋگە باعىتتالعان», دەدى ول ءوز سوزىندە.
جۋرناليست, Amanat پارتياسى ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى ماقسات تولىقباي جاڭا قازاقستان ۇرانىنىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەي تۇرعانىن, الايدا بۇل باستامانىڭ الدىمەن زاڭ, قۇجات جۇزىندە سويلەۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى.
«قوعام ناقتى قادامداردى كۇتەدى. سوندىقتان رەفەرەندۋم بيلىك ءۇشىن ەمەس, الدىمەن حالىق ءۇشىن كەرەك. رەفەرەندۋمعا بارعاندا اقپارات ءبىلىپ بارۋ ماڭىزدى. سەبەبى, كونستيتۋتسيانىڭ 33 بابىنا تولىقتىرۋلار ەنگىزىلمەك, بىراق ەرتەڭ داۋىس بەرەردە وسى وزگەرىستەردى قولدايسىڭ با دەگەن سۇراققا ء«يا» جانە «جوق» دەگەن ەكى جاۋاپ قانا بولادى. بۇگىندە رەفەرەندۋم بويىنشا تۇسىنىكتى تىلمەن جازىلعان قىسقاشا بەينەروليكتەر الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاقسى پىكىرلەر جيناۋدا. ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى بويىنشا الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ دە مۇمكىندىگىن پايدالانعان دۇرىس», دەپ رەفەرەندۋمنىڭ ءوتۋى قوعام ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ساياساتتانۋشى يسلام كۋراەۆ: «رەفەرەندۋمعا حالىق قاتىسۋ ءۇشىن, ولارعا ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋ كەرەك. ساراپشىلار قاۋىمداستىعى رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرۋگە شاقىرا وتىرىپ, حالىققا بۇل مۇمكىندىكتىڭ نە بەرەتىنى تۋرالى اشىپ ايتۋى قاجەت. سوندا حالىق رەفەرەندۋمعا بارادى. حالىققا قاراپايىم تىلمەن ءتۇسىندىرۋ وتە ماڭىزدى» دەدى.
ال ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى اكىمشىلىك باسقارۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى جانات چۋكەەۆ رەفەرەندۋم ەلىمىز ءۇشىن ىرگەلى وزگەرىستەرگە جول اشادى دەپ سانايدى. «كونستيتۋتسيالىق رەفورما – قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋدىڭ شىنايى قادامى. بۇل رەفەرەندۋم سۋپەرپرەزيدەنتتىك مودەلدەن پارلامەنتتىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ, حالىقتىڭ ەلدى باسقارۋعا قاتىسۋىن كەڭەيتۋ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ كونستيتۋتسيالىق تەتىكتەرىن كۇشەيتۋ سياقتى ىرگەلى وزگەرىستەرگە جول اشادى», دەدى ساراپشى. سونىمەن قاتار «قازاقستان حالقىنا» قوعامدىق قورىنىڭ رەسمي وكىلى, جۋرناليست ايگەرىم ەسەنالى «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ كورىنىسى رەفەرەندۋم ەكەندىگىن ايتتى.
«جاڭا قازاقستان دەگەنىمىز – ادىلەتتىلىك ەرەجەلەرى قالىپتاسقان قوعامى بار مەملەكەت. 2019 جىلى العاش ءسوز ەتكەن «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنىڭ ومىردەگى, پراكتيكالىق كورىنىستەرىنىڭ ءبىرى – رەفەرەندۋم. ءاربىر ازاماتتىڭ مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ, رەفورمالاردىڭ, دامۋ مەحانيزمدەرىنىڭ ءبىر بولشەگى, قوزعاۋشى كۇشى رەتىندە جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋدا ۇلەسى زور تاريحي پروتسەسس وڭ ناتيجەلەرگە باستايتىنىنا سەنەيىك», دەپ اتاپ ءوتتى قوردىڭ رەسمي وكىلى. «ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ساياسي رەفورمالارعا قاتىسۋى ءتيىس. رەفەرەندۋمنىڭ ماقساتى دا سول, مەملەكەت ازاماتتاردان قۇرالادى, رەفەرەندۋم حالىق ءۇنىن ەستۋ جولىنداعى ءتيىستى مەحانيزم», دەدى ەلباسى اكادەمياسى جوبالىق كەڭەسىنىڭ باسشىسى بولات بۇحارباي.
وتىرىسقا قاتىسۋشىلار رەفەرەندۋمدى وتكىزۋ يدەياسىن قولداپ, كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەر جوباسى ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ قۇرىلىمدىق قايتا قۇرۋلارىن قامتيتىنىن اتاپ ءوتتى. ءىس-شارا رەفەرەندۋمدى قوعامدىق قولداۋ رەسپۋبليكالىق شتابىنىڭ قولداۋىمەن وتكىزىلدى.
