قوعام • 17 مامىر، 2022

ءبىز قانشالىقتى وزگەردىك؟

22 رەت كورسەتىلدى

تىرشىلىك تۇيتكىلدەرىنە قاتىستى وتكەن شاقتاعى ءتۇرلى كورىنىستەر دە ەستەن كەتپەس ەستەلىك رەتىندە جادىڭدا ساقتالىپ قالادى. سولاردىڭ كەيبىرەۋلەرىن قازىرگى ومىرىڭدە كەزدەسىپ قالاتىن جاعداياتتار سانادا قايتا جاڭعىرتاتىنى بار. ەكەۋىنىڭ ىشكى وزەگىندە، مازمۇنىندا ۇقساستىق بولعاندىقتان سولاي بولاتىن شىعار.

وسىدان ءبىراز بۇرىن ءبىر قالادا كوپشىلىكتىڭ كوزى ابدەن ۇيرەنگەن، ەشكىمدى تاڭعالدىرا قويمايتىن، قوعامىمىزدىڭ ەتى ۇيرەنىپ كەتكەن ءبىر جايت مەنى بۇدان جيىرما توعىز جىل بۇرىنعى مىنا ءبىر كورىنىستى كوز الدىما كەلتىردى.

جاي-جاپساردى ازداپ تۇسىندىرە كەتەيىن.

قازاق بالاسى توسىرقاپ بارىپ ىلە بىلەك سىبانا كىرىسىپ كەتكەن ساۋداگەرلىك قىزا باستاعان شاق. كوشەلەر تولى بازار. الىپساتارلار قاپتاعان. ىعى-جىعى حالىق قالالاردا ەرسىلى-قارسىلى سابىلادى. ءتىپتى، شال-شاۋقان، كەمپىر-سامپىرعا دەيىن بازارشى-ساتۋشى، ساۋ­داگەر، الىپساتار بولىپ العان. مىنە، وسى توپتاعىلار ءتارتىپ ساقشىلارى وزدەرىنىڭ جاستارىنىڭ ۇلكەندىگىن سىيلار دەگەن دامەمەن كوبىنە ارنايى رۇقسات ەتىلمەگەن جەرلەرگە جايعاسىپ، قولىنداعىسىن ساتۋعا قويادى. ارنايى ورىنعا بارىپ تۇرايىن دەسە ونىڭ سالىعى، جالداۋ اقىسى ەسەڭگىرەتىپ، ەسەك­كە تەرىس قاراتىپ مىنگىزىپ جىبەرەدى. سودان ولار اياقجولداردى جاعالاي نەمەسە ايالدامالاردى توڭىرەكتەپ ءجۇرىپ ساۋداسىن جاسايدى. بۇل ءىس-ارەكەت زاڭ بۇزۋعا جاتقىزىلادى. ولاردىڭ دوسى دا جاناشىرى دا ءتارتىپ ساقشىلارى، زاماناۋي تىلمەن ايتقاندا پوليتسەيلەر. وسى جاعدايات شال-شاۋقان، كەمپىر-سامپىرلار مەن پوليتسەيلەر اراسىن­داعى الىس-بەرىستى قىزدىرادى، بىتپەي­تىن قىزىق تا سۇرىقسىز «ەپوپەيانى» تۋدىرادى. ولاردىڭ پوليتسەيلەرمەن ءوزارا ديالوگتارى بىلاي ءوربيدى:

پوليتسەي:

– بۇل جەرگە تۇرۋعا بولمايدى.

ساتۋشى قاريا:

– ەندى قايدا بارىپ تۇرامىن؟ قايدا بارىپ كۇن كورەمىز؟

پوليتسەي:

– ساۋدا جاساۋعا رۇقسات بەرىلگەن جەردەن ورىن الىڭىز، ايتپەسە تابانىڭىزدى جالتىراتىڭىز.

ساتۋشى قاريا:

– بازاردا ورىن قىمبات. ونىڭ جالداۋ اقىسىن تولەۋدى قالتا كوتەرمەيدى... اينالايىن، سەنىڭ دە مەن سەكىلدى اتا-اناڭ بار شىعار، تيىسپەشى ماعان، – دەپ جالىنادى.

بۇعان پوليتسەي كونسىن بە، ول دا ءوز ءۋاجىن ايتادى. وسى كەلىسپەۋشىلىكتەن كەلىپ پوليتسەيلەر تاراپىنان قوقان-لوقى جاسالادى. ساتۋشىنىڭ كور-ءجورى لاق­تىرىلىپ، تۇرعان ورنىنان قۋىلادى. الايدا ساتۋشى قاريالار كوپ. ونىڭ قايسىبىرىن قۋالاي بەرسىن، پوليتسەيلەر دە شارشايدى، ىعىرى شىعادى. اكەسىندەي، شەشەسىندەي ادامدارمەن ايقاسا بەرۋ ولارعا دا وڭاي دەيسىڭ بە؟ كۇندەلىكتى كۇن كورىس تالابى قويسىن با، ساتۋشى قاريالار كوشەنىڭ كەز كەلگەن تۇسىندا ساۋداسىن جۇرگىزۋدى جالعاس­تىرا بەرەدى. ال ەندى نە ىستەۋ كەرەك؟ شە­شىم بار: ەندى ەكى جاق «بارماق باستى، كوز قىستىعا» كوشەدى. تاراپتارعا دا ءتيىمدىسى سول. ءوزارا كەلىسىم جۇرگىزىلەدى. ورتاق شەشىمگە كەلەدى. ساتۋشىلاردىڭ مىندەتى – پوليتسەيلەرگە الگى كەلىسىم نەگىزىندە كۇنىنە بەلگىلەنگەن تەڭگەسىن تولەپ تۇرۋ. پوليتسەيلەردىڭ مىندەتى – كوشەدەگى ساۋداگەرلەردى كورسە دە كور­مەگەن بولۋ. كەلىسىمگە كونبەگەنگە كۇن جوق. ءبىتتى.

سول كەزدەگى جالپى جاعدايدىڭ شەت جاعاسىن ازدى-كوپتى تۇسىندىرگەندەي بولدىم. ال ەندى الگى جوعارىدا ايتىپ وتكەن، وسىدان جيىرما توعىز جىل بۇرىنعى سول ءبىر كورىنىسكە توقتالايىن.

قىس مەزگىلى. جاسى شامامەن جەتپىستەن اسقان ءبىر كەمپىر بۇرسەڭدەپ ايالداما جانىندا پىستە جانە ءتاتتى-ءپاتتى، ساعىز ساتىپ تۇر. وعان ءبىر پوليتسەي كەلىپ، بۇل ارادا ساۋدا جاساۋعا بولمايتىنىن ەسكەرتىپ، تەز زاتتارىن جيناپ اكەتۋدى تالاپ ەتتى. كەمپىر ونىڭ ايتقانىنا كونە قويعان جوق. جوباسى، جاڭاعى كەلىسىمگە قاتىسپاعانداردىڭ ءبىرى بولار. ەكى جاق شارپىسىپ قالدى. پوليتسەي تۇك وندىرە الماسىن بىلگەن بولار، كەمپىردىڭ جانىندا از كەم ويلانىپ تۇردى دا، يەسىنىڭ رۇقساتىنسىز سىرت كيىمىنىڭ ەكى قالتاسىنا پىستەنى ۋىستاپ سالا باستادى. كەمپىر وعان قوي دەمەدى. بەرگەن پارام بولسىن دەگەن شىعار. اناۋ قالتاسىنا پىستەنى پىسپەلەپ تىعا بەردى، تىعا بەردى. قالتاسى ءداۋ قورجىن بولماسا دا، تويىمسىز پالە ەكەن، زورعا تولدى. قالتاسى تولعانشا ساتۋشى كەمپىردىڭ جانى شىعىپ كەتە جازداپ تۇردى. قايتسىن، پۇلداماق دۇنيەسى عوي. سودان، پوليتسەي اسىقپاي شىرەنە باسىپ، شىرت تۇكىرە كەتە باردى. مەن پوليتسەيدىڭ سوڭىنان قاراپ تۇردىم، پىستە تولا قامپيعان ەكى قالتاسى ەسەككە ارتىلعان قورجىننان اۋمايدى عوي، اۋمايدى.

بۇل وسىدان 29 جىلداي بۇرىنعى كورىنىس ەدى. سودان بەرگى ارالىقتا رەتتەلگەن ساۋدا نۇكتەلەرىن ەمەس، قوعامدى ايتامىن، قانشالىقتى وزگەردى، قانشالىقتى ىلگەرىلەدى ەكەن، ا؟

سوڭعى جاڭالىقتار

اۋەزوۆ جانە تۇركى الەمى

رۋحانيات • كەشە

يدەولوگيا

رۋحانيات • كەشە

مەيىرىم مەن قاتىگەزدىك

رۋحانيات • كەشە

ەسكى مەن جاڭا اراسى

رۋحانيات • كەشە

بي پاديشاسى

رۋحانيات • كەشە

ساپا قايتسە جاقسارادى؟

قازاقستان • كەشە

قايىرىمدىلىقتىڭ ۇلگىسى

قازاقستان • كەشە

ساق ءداۋىرىنىڭ تاسى

تانىم • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار