رەفەرەندۋم-2022 • 13 مامىر، 2022

قوعامدىق باقىلاۋ: جەرگىلىكتى بيۋروكراتيا الدىندا ءالسىزبىز

14215 رەت كورسەتىلدى

ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ اقپارات الاڭىندا «كونستيتۋتسيالىق رەفورما جانە قوعامدىق باقىلاۋ اياسىندا مەملەكەت باسشىسى تاپسىرمالارىنىڭ ورىندالۋى بويىنشا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ قورىتىندىسى» تاقىرىبى تالقىلاندى.

وسى ماقساتتا قۇرىلعان «ەل نامىسى» ارنايى مونيتورينگ توبىنىڭ توراعاسى رافاەل گاسانوۆ جانە توپ مۇشەلەرى اتقارىلعان جۇمىستاردى جاريالادى. قوعام بەلسەندىلەرى بىرقاتار كەلەڭسىز جاعدايدى انىقتاعانىمەن، رەسمي ورگان­داردىڭ ونى شەشۋگە ق ۇلىقسىز ەكەنىن العا تارتتى.

جيىن بارىسىندا ر.گا­سانوۆ التى ايدا اتقا­رىل­عان جۇمىستارعا توقتالدى. الدىمەن ول قوعامدىق با­قىلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. «مەملەكەت باسشىسى جولداۋدا مەملەكەتتىك ور­گانداردىڭ جانە كۆازي­مەم­لەكەتتىك سەكتوردىڭ حالىق الدىندا اشىق بولۋىن قامتاماسىز ەتەتىن قوعامدىق باقىلاۋ قاجەت ەكەنىن اي­رىقشا اتاپ ءوتتى. ق.توقاەۆ قو­عامدىق باقىلاۋ تۋرالى زاڭ قابىلداۋ قاجەت ەكەنىن ايت­قان ەدى. بۇگىندە زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنىمەن ءالى ناقتى شەشىم قابىلدانعان جوق»، دەدى ر.گاسانوۆ. سونىمەن قاتار بار­لىق دەڭگەيدەگى اكىمدەردىڭ جۇ­مىسىن اتاپ وتكەن ول وڭىر­لەر مەن كىشى قالالار باس­شى­لارىنىڭ حالىقپەن بايلانىسى بۇگىندە دۇرىس جولعا قويىلىپ كەلە جاتقانىن، الايدا شالعاي اۋىل-ايماق اكىمدەرىنىڭ ءالى دە كابينەتتەن شىقپاي جۇمىس ىستەۋ ءادىسىن ۇستانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.

مونيتورينگ توبىنىڭ مۇشەسى ديدار سماعۇلوۆ بولسا «ادىلدىك جولى» رەس­پۋب­­ليكالىق قوعامدىق بىر­لەس­­تىگىنىڭ مەملەكەتتىك تاپ­سى­رىستاردىڭ ورىندال­ۋىن باقىلايتىنىن ايتتى. ما­سەلەن، بىرلەستىك مەم­لە­كەت­تىك قىزمەتشىلەردىڭ جەكە كاسىپكەرلىك اشىپ، مەم­لەكەت­تىك تاپسىرىس بويىنشا بەل­گىلى قىزمەت كورسەتۋگە قار­جى الىپ وتىرعانىن انىق­تا­عان. «ادىلدىك جولى» مەكتەپ قۇ­رىلىسىنا بولىنگەن قار­ج­ىنىڭ قولدى بولعانىن انىقتادى. سونىڭ سالدارىنان جوسپارلانعان ءبىلىم ورداسى سالىنباعان نەمەسە ساپاسىز بوي كوتەرگەن. مۇنداي جاعدايلار ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن وبلىسىندا بولعان. سونداي-اق مۇعالىمدەردەن زاڭسىز اقشا تالاپ ەتكەن بىرقاتار مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ زاڭسىز ءىس-ارەكەتتەرى اشكەرەلەندى. بۇگىندە قوعامدىق باقىلاۋ­دىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن زاڭعا قايشى ارەكەتتەرگە قارسى 12 قىل­مىستىق ءىس قوزعالدى»، دەپ مالىمدەدى ول.

«ەل پرەزيدەنتى مەملە­كەت­تىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى قوعامدىق ءرولدىڭ ەرەكشە ءرولىن ايقىنداپ بەردى. سونىمەن قاتار ءبىز ءوزىمىزدىڭ قارجىلىق تاۋەلسىزدىگىمىزدى ساقتاپ قالدىق – مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىستاردى نەمەسە گرانتتاردى تاعايىنداۋلارعا قاتىسپاي، قاراجاتتى جەكە ۇيىمداردان الىپ وتىرعانىمىز بىزگە بارىنشا وبەكتيۆتى بولۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. كەز كەلگەن باعىت بويىنشا سەرىكتەستەر تاڭداۋعا مۇمكىندىگىمىز بار. پرەزيدەنت جولداۋىندا قو­عامدىق ۇيىمداردىڭ ەلدىڭ تۇ­راقتى جانە جان-جاقتى ىلگەرى­لەۋىنىڭ ماڭىزدى فاكتورى ەكەنىن اتاپ ءوتتى، سونداي-اق رەفورمالاردى دايىنداۋ مەن ىسكە اسىرۋعا قوعامدىق ۇيىمدار مەن بەلسەندىلەردى جان-جاقتى جۇمىلدىرۋدى تاپسىردى. «ەل نامىسى» ارنايى مونيتورينگ توبىنىڭ قۇرىلعانى، جۇمىس ىستەۋى پرەزيدەنتتىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى دەۋگە بولادى. مۇنداي توپتاردىڭ كوپ بولۋى جانە بەلسەندىلىگى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋدىڭ بەلگىسى»، دەدى د.سماعۇلوۆ.

مونيتورينگ توبىنىڭ تاعى ءبىر مۇشەسى اسەت ءاسسان­دي شىمكەنت قالاسى مەن تۇركى­ستان وبلىسىنىڭ مەملە­كەت­تىك ورگاندارى مەن كۆازي­مەم­لەكەتتىك سەكتوردىڭ قىز­مەتىنە باقىلاۋ جۇرگىزۋگە قاتىسادى. بۇل وڭىرلەردەگى قوعامدىق باقىلاۋ توبىندا 60 ادام بار. ونىڭ ايتۋىنشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيۋروكراتيادان ارىلۋ قاجەت دەگەن تاپسىرماسى وڭىرلەردە ءالى دە جۇزەگە اسىرىلا قويماعان. «جەرگىلىكتى بيۋروكراتيا الدىندا ءبىز ءالسىزبىز» دەدى ول.

قازىرگى تاڭدا ەل بويىنشا قوعامدىق باقىلاۋ تو­بى­نىڭ قۇرامىندا مىڭعا جۋىق ەرىكتى بار. ولار ءار سالادا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قوعام الدىندا اشىق بولۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ىقپالىن تيگىزىپ كەلەدى. «ارينە، ءبىزدى بار­­لىق اكىمدەر قۇشاق جايا قار­­سى الىپ جات­قان جوق، قيىن­­دىقتارعا قارا­ماستان جۇ­مى­سى­مىزدى جالعاس­تىرا­مىز»، دەيدى قوعامدىق باقىلاۋ مۇشەلەرى.

سوڭعى جاڭالىقتار

كيىكتەر كىمگە كەدەرگى؟

قازاقستان • كەشە

ەكى اۋىلعا گاز جەتتى

ايماقتار • كەشە

ينفلياتسيا يىلە مە؟

قوعام • كەشە

ءدارى مەن ءسوز ءدارۋى

مەديتسينا • كەشە

«التايداي جەر قايدا؟!»

ايماقتار • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار