رۋحانيات • 11 مامىر، 2022

تاعزىم ەتۋدىڭ قازاقى جولى

45 رەت كورسەتىلدى

ەرلىك ۇمىتىلماۋى ءارى قۇرمەتتەلۋى ءتيىس. وتكەن شاعىمىز، تاريحىمىز، اتا-بابالارىمىزدىڭ ءومىر جولى ەرلىك ىستەرگە تولى. ءبىز ولارمەن ماقتانىپ جانە ۇلگى تۇتۋدى ازاماتتىق پارىز، بيىك مىندەت سانايمىز. دەگەنمەن وسىناۋ يگى امالدىڭ، ىزەتتىلىك يىرىمدەرىنىڭ وزىندىك ءجون-جوسىعى، ۇلتىمىزعا ءتان قاعيدالارى مەن ۋاقىت تالابىنا ساي ادەپتەن وزدىرمايتىن جولى بار. مىنە، ءدال وسى ۇلتىمىز قۇپتايتىن ۇلى جولدى ۇستانۋدا كەجەگەمىز كەرى تارتىپ، قوعامدىق كوڭىل كۇيگە تەرىس اسەرىن تيگىزىپ جاتاتىن كەيبىر كورىنىستەرگە ەرىك بەرىپ قويىپ جۇرگەنىمىز وكىنىشتى. مۇنداي جاعدايلار قوعامدىق كەلىسىمگە سىنا قاعا­تىنىن ءتۇسىنۋىمىز كەرەك-اق.

قاي مەملەكەتتى الىپ قاراساڭىز دا ءوزى­نىڭ شەجىرە-تاريحىن، تاعدىر-تالايىن زەرتتەپ ونى ۇلتتىق يدەولوگياسىنا تىرەك ەتۋدى كوزدەيدى. قازاقستان دا وسى ۇردىستەن شەت قالا المايدى. ول دا ءوزىنىڭ يدەولوگيالىق باعىتتاعى قام-قارەكەتىن جاساۋعا ءتيىس. بۇل ءۇشىن ونى ەشكىم كىنالاي المايدى. ءبىز دە وتكەن شاعىمىزدى ۇلتتىق يدەولوگيا بيىگىنەن قاراستىرىپ، ونىڭ ورەسكەل بۇرمالانعان تۇستارىن قالپىنا كەلتىرۋدە ايانىپ جاتقانىمىز جوق. تاريحىمىزدى ۇلت­تىق يدەولوگيامىزدىڭ وزەگىنە اينالدىرۋ جولىندا اتقارىلعان جۇمىستار قوماقتى. الايدا وسى باعىتتا كوڭىلگە كىربىڭ ۇيالاتاتىن، حالقىمىزدىڭ كوڭىلىنە قاياۋ تۇسىرەتىن جاع­داياتتاردان تولىق ارىلىپ كەتتىك دەپ ايتا المايمىز. اسىرەسە جالپى العاندا بولما­شى نارسە بولىپ كورىنگەنىمەن، وزەگىندە وزگەنىڭ بۇكىر پيعىلى بۇركەنىپ جاتقانى انىق اڭعارىلاتىن كەيبىر كورىنىستەر قوعامنىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋدىرىپ جۇرگەنى بەلگىلى. سولاردىڭ ءبىرى رەتىندە كەشەگى ورتاق تاريحي وقيعالاردى جەلەۋ ەتىپ العا تارتاتىن، حالىقتىڭ كوڭىلىنە، تاريحي جادى مەن ساناسىنا تىكەلەي كەرى اسەر ەتەتىن جوبالاردى اتاپ وتۋگە بولادى. ماسەلەن، «گەورگي لەنتاسىنىڭ» ەلىمىزدە ەركىن تاراتىلۋى، ونى حالقىمىزدىڭ ءبىر بولىگى وتكەن تاريحىمىزدىڭ جارقىن بەلگىسى رەتىندە قابىلداۋى، سونداي-اق «ماڭگىلىك پولكتىڭ» ەلىمىزدە اياعىن الشاڭ باسۋى ويلاندىرماي قويمايدى. بۇل جاعداي تىكەلەي قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە قاتىستى ەكەنىن تەرەڭ تۇسىنەتىن جاماعاتتىڭ قاتارى قالىڭ. ال وسىناۋ توپتىڭ مۇددەسى ءالسىز ەسكەرىلۋدە. وسىلاي جالعاسا بەرسە، مۇنىڭ سوڭى قوعامدىق كەلىسىمگە سىزات ءتۇسىرۋى ابدەن مۇمكىن.

مامىر ايىنىڭ العاشقى ون كۇنىندە قارا-قىزعىلتسارى ءتۇستى «گەورگي لەنتالارى» قوعامىمىزدا سانگە اينالادى، كوزدى دە، كوڭىلدى دە جاۋلاپ الادى. وسىلايشا، ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا نۇكتە قويىلعان كۇندەر وزگە تاراپتىڭ يدەولوگيالىق تۇرعىدا قىسىم جاسايتىن قۇرالىنا اينالىپ بارا جاتقانىن سەزىنبەي قويمايسىڭ، سويتەسىڭ دە ءارى-ءسارى كۇي كەشەسىڭ.

رەسەي پاتشايىمى ەليزاۆەتا تۇسىنان باس­تاۋ العان «گەورگي لەنتاسى» كەڭەستىك كەڭىس­تىك­تە دە از «قىزمەت» ەتكەن جوق. 2000 جىلى رەسەي «گەورگي داڭقىن» اسكەري وردەن رەتىندە قايتا جاڭعىرتسا، ىلە وسى ەلدە 2005 جىلدان باستاپ، ياعني جەڭىستىڭ 60 جىلدىعىنا وراي «گەورگي لەنتالارىن» 9 مامىر كۇنى قار­ساڭىندا كەڭ اۋقىمدا تەگىن تاراتۋ جولعا قويىل­دى. اكتسيادان قازاقستاندىق قوعام «قارىق» بولدى.

شىن مانىندە ءبىزدىڭ قوعام العاشقىدا وتار­لاۋ­شى پاتشالىق رەسەيدىڭ بەلگىسىن ۇلىقتاپ جۇرگەنىن بىلمەدى. كەيىن ونىڭ شىعۋ تاريحىن بىلگەن سوڭ كوپشىلىك ودان تەرىس اينالدى.

ءيا، ءبىز وزگەنىڭ قۇرمەت تۇتاتىن بەلگىلەرىنە قارسىلىعىمىز جوق. بىراق ولاردى ۇلىقتاۋ، ناسيحاتتاۋ ءوز ايماقتارىندا جۇزەگە اسىرىلۋى­ كەرەك. ويتكەنى ءاربىر مەملەكەتتىڭ وزىنە ءتان بەلگىلەرى، ءوز ۇستانىمدارىنا، ۇلتتىق يدەو­لو­گياسىنا سايكەس كەلەتىن نىشاندارى بار. ول باسقا ەلدەرگە ءتان بەلگىلەردىڭ كولەڭكەسىندە قالماۋعا ءتيىس. قازىرگى تاڭدا «گەورگي لەنتاسىن» سانالى تۇردە تاعاتىن وتانداستارىمىز بارشىلىق. ولار وزدەرىنىڭ بۇل ارەكەتتەرىن 1941-1945 جىلدار ارالىعىنداعى سوعىستا قازا تاپقاندار مەن وسى سوعىستىڭ ارداگەرلەرىنە كورسەتكەن قۇرمەتىم دەپ اقتايدى. ال ەكىنشى بىرەۋلەر «گەورگي لەنتاسىن» كەڭەستىك زاماندى اڭسايتىندىقتان تاعادى. ۇشىنشىلەرى – الگى لەنتانى جاي عانا قىزىق كورىپ تاعاتىندار. نەگىزىندە «گەورگي لەنتاسىنا» قۇرمەتپەن قاراۋ بۇگىنگى قازاق قوعامىنا لايىقتى ەمەس. ويتكەنى بۇل – ازاتتىق، تاۋەلسىزدىك ءۇشىن جانىن بەرگەن اتا-بابالارىمىزدى قۇرمەتتەمەۋ بەلگىسى. ۇلتتىق يدەولوگيامىزعا، شىنايى قالاۋىمىزعا وزگەنىڭ پاسىق پيعىلىنىڭ كو­لەڭ­­كە­سىن تۇسىرمەۋىمىز كەرەك.

قۇدايعا شۇكىر، ەلدىگىمىزدەن مولىنان حابار بەرەتىن كورىكتى دە مازمۇندى نىشاندارىمىز، بەلگىلەرىمىز بار. بۇل جاعىنان كەلگەندە ەشكىمنەن كەم ەمەسپىز. مىنە، وسىنداي دۇنيەلەرىمىزدى كەڭىنەن ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. سوندا جات يدەولوگيا جاسقانىپ، ەسىگىمىزدەن قاراي المايدى.

قورىتا ايتقاندا، وتكەندى ۇلىقتاۋدا، باتىر بابالارىمىزدىڭ ارۋاعىنا تاعزىم ەتۋدە ءوزىمىزدىڭ جولىمىز بار. ءبىزدى وسى جول اداس­تىرمايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇقساس جاڭالىقتار