باتىر بابامىزدىڭ 150 جىلدىعى بىلتىر ەل اۋماعىندا اتاپ ءوتىلدى. پاندەمياعا بايلانىستى ءتيىستى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ مۇمكىن بولماعانىمەن, ەسىمىن ۇلىقتاۋ, ماڭگىلىك ەستە قالدىرۋ ماقساتىندا ارنايى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. الايدا ءبىرتۋار تۇلعاعا لايىقتى قۇرمەت بەلگىسى رەتىندە ورداباسى اۋدانىندا سالىنۋى ءتيىس ارنايى كەشەن قۇرىلىسى اياقتالماي قالدى. ءومىرىنىڭ سوڭعى جىلدارى وتكەن, ماڭگىلىك مەكەنى ورداباسى اۋدانىنا قاراستى تەمىرلان اۋىلىندا بالۋاننىڭ اڭىزعا بەرگىسىز ەرلىكتەرىن ەل ەسىندە ساقتاۋ ءۇشىن بىلتىر قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى اتىنداعى مەموريالدىق كەشەننىڭ ىرگەتاسى قالانعان بولاتىن. الايدا قارجىلىق قيىندىقتارعا بايلانىستى اتالعان عيماراتتىڭ قۇرىلىسى توقتاپ قالعان ەدى. زاماناۋي سپورتتىق, تۋريستىك كەشەننىڭ اۋدان تۇرعىندارىنا, اسىرەسە, جاستارعا پايداسى مول ەكەندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىن قايتا قولعا الۋ ءۇشىن 2022 جىلعا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە تۇركىستان وبلىستىق ەكونوميكا باسقارماسى ارقىلى 511 ملن 988 مىڭ تەڭگەگە قارجى قاراۋعا ءوتىنىم ۇسىنىلعان بولاتىن. قاجىمۇقان اتىنداعى بۇل كەشەن ەلىمىزگە, تاريحى قايتا جاڭعىرعان حالقىمىزعا, ۇلتىمىزعا اۋاداي قاجەت دۇنيە. قازاق ۇلتىن التى قۇرلىققا تانىتقان, جاۋىرىنى جەر يىسكەمەگەن بالۋان قانداي دا بولسىن قۇرمەتكە لايىق! بىرەگەي ساۋلەتتىك جوبا قارجىلىق قولداۋ تاپقان جاعدايدا ۇلت سپورتىنا جاسالعان ەڭ ۇلكەن قامقورلىق بولار ەدى.
كەشەن قۇرىلىسى تۋرالى قىسقاشا ايتار بولساق, اتالعان مەموريالدىق كەشەن اۋماعى جالپى 5 گەكتار بولادى. مۇندا مۇراجاي, كىتاپحانا, كورمە زالى, قوناقۇي, اسحانا, كونفەرەنتسيا زالى, سپورت ورتالىعى, سپورتشىلار كيىم اۋىستىرىپ, جۋىنۋعا ارنالعان جانە باسقا دا قاجەتتى بولمەلەر جوسپارلانعان. امفيتەاتر تۇرىندە جاسالعان كەشەندە اۋىلدىق, اۋداندىق, وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيلەردە كۇرەستىڭ كاسىپقوي جانە وليمپيادالىق تۇرلەرى ەركىن كۇرەس, دزيۋدو, قازاقشا كۇرەس پەن سامبودان جارىستار وتكىزىلمەك. بۇل بىرىنشىدەن, اۋىل جاستارىنىڭ سپورتپەن اينالىسۋىنا, حالقىمىزدىڭ ءتول ونەرى – قازاق كۇرەسىن دامىتۋعا جول اشادى. اتالعان كەشەندە كۇرەستىڭ 4 تۇرىمەن جاتتىعاتىن ۇل-قىزداردىڭ بولاشاقتا قاجىمۇقان اتالارى سەكىلدى جاۋىرىنى جەرگە تيمەگەن داڭقتى بالۋان, الەم, وليمپيادا چەمپيونى اتانۋىنا مۇمكىندىك جاسالار ەدى. ەكىنشىدەن, حالىقارالىق اۆتوجولدىڭ بويىندا سالىناتىن زاماناۋي كەشەندە ءتۋريزمدى دامىتۋعا تابيعي جاعداي جاسالعان. وسىنداعى قوناقۇي, 48 ورىندىق اسحانا, 138 ورىندىق كونفەرەنتسيا زالى مەن 126 قوناققا لايىقتالعان شاعىن كورمە زالى, 30 وقىرمانعا ارنالعان كىتاپحانا تۋريستەر ءۇشىن تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتپەك. وسى كەشەندە ورداباسى اۋدانىنىڭ ازاماتتارى جۇمىسپەن قامتىلىپ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىسى تۇزەلەر ەدى. جوبادا كورسەتىلگەندەي كەشەن اۋماعى جاسىل-جەلەكپەن اباتتاندىرىلىپ, ورىندىقتار مەن جارىقشامدار ورناتىلادى. سونداي-اق عيمارات جانىندا بالالارعا ارنالعان ويىن الاڭشاسى مەن اۆتوتۇراق تا قاراستىرىلعان. ءبىر سوزبەن ايتار بولساق, بۇل زاماناۋي كەشەن جاھاندانۋ كەزەڭىندە وسكەلەڭ ۇرپاقتى جامان ادەتتەردەن ساقتاندىرىپ, بۇقارالىق سپورتپەن اينالىسۋىنا قىزمەت ەتپەك. كەلىپ-كەتۋشى تۋريستەر ارقىلى ۇلتىمىزدىڭ جاۋىنگەرلىك ونەرىن الەمگە تانىتۋعا مۇمكىندىك بولادى. كەشەن قۇرىلىسىن جانداندىرۋ ماسەلەسى پارلامەنتتە دە كوتەرىلگەن بولاتىن. وبلىستىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ىرگەتاسى قالانعان كۇيىندە توقتاپ قالعان سپورتتىق كەشەننىڭ قۇرىلىسىن قايتا باستاۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتى دارحان مىڭباي ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنە دەپۋتاتتىق ساۋال جولداعان-دى. «بۇكىل عۇمىرىن قازاق سپورتىنا ارناعان, قازاقتى الەمگە تانىتقان قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلىن بىزدىكىلەر ءجىتى بىلە مە ەكەن؟ تاني ما ەكەن؟ ول ەكونوميست, بيزنەسمەن بولمادى. قوردى دا باسقارمادى. الايدا جالعىز ءوزى ءبىر ۇشاققا قارجى جيناپ, وتانعا ۇلەس قوستى. سول كىسىگە ارنالعان كەشەنگە ءبارىمىز قوسىلىپ, 511 ملن تەڭگە تابا الماۋىمىز – ەلدىگىمىزگە, ارۋاق سىيلاعان سالتىمىزعا سىن ەمەس پە؟ بىلتىر 150 جىلدىعىنا بىتىرەمىز دەگەن كەشەن قۇرىلىسى توقتاپ تۇر. ونىڭ ۇستىنە بالۋان اتىنداعى كەشەن قازاق سپورتىنىڭ تاريحىنا ارنالۋى كەرەك ەدى. باتىس قىتاي – باتىس ەۋروپا كۇرە جولىندا ءوزىنىڭ زيراتى تۇر», دەدى دەپۋتاتتىق ساۋالىندا دارحان مىڭباي.
ءيا, كەشەن قۇرىلىسى بىلتىر اتاقتى بالۋاننىڭ 150 جىلدىعىنا وراي اياقتالۋى ءتيىس بولاتىن. الايدا قۇرىلىس قارجىنىڭ جوقتىعىنان ءالى توقتاپ تۇر. وعان قوسا بۇل جوبا «اۋىل – ەل بەسىگى», «رۋحاني جاڭعىرۋ» سىندى باعدارلامالارعا دا ەنبەي قالعان. اۋدان تۇرعىنى, اۋىل بەلسەندىسى ازىرەتوسپان سادۋاقاسوۆ قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى اتىنداعى مەموريالدىق, سپورتتىق كەشەن قۇرىلىسىنا «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى ارقىلى ءوتىنىم بەرىلگەن 511 ملن 988 مىڭ تەڭگە قارجىنىڭ قىسقارتىلعانىنا قارسىلىق ءبىلدىرىپ, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى مەن قارجى مينيسترلىگىنە رەسمي حات جولداعان. الايدا اۋىل تۇرعىنى ۇكىمەت ۇيىنەن ماردىمدى جاۋاپ الا الماعانىن ايتادى. «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتى رەتىندە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسى ارقىلى بالۋان بابامىزدىڭ اتىنداعى كەشەنگە ءوتىنىم بەرىلگەن 511 ملن 988 مىڭ تەڭگە قارجىنىڭ قىسقارتىلعانىنا قارسى ەكەنىمدى ايتىپ وتەيىن. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنداعى ۇستانىمدار ورەسكەل بۇزىلعان. قازاقتىڭ التىن بەسىگى – اۋىل. بۇل مەموريالدىق كەشەننىڭ ەڭ باستاپقى اۆتورلارى – اۋىل حالقى. جەرگىلىكتى تۇرعىندارىنىڭ تالاپ-تىلەگى نەگىزىندە بالۋان اتامىزعا سالىناتىن كەشەن ءۇشىن باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي اۆتوجولى بويىنان 5 گەكتار جەر بولىنگەن. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن اتالعان كەشەنگە بيىلعا قارالعان قارجىنى حالىقتىڭ تالابىن ەسكەرمەستەن بولدىرمەي تاستاعان. ەسەسىنە, مينيسترلىك PROTENGE تەلەگرامم كانالىنىڭ پىكىرىنە جۇگىنىپ, اۋىل حالقىنا پايدالى جوباعا كەدەرگى كەلتىرۋدە. وسى ورايدا تەلەگرامم كانالدىڭ ويى تۇتاس قوعامنىڭ, ونىڭ ىشىندە مىڭداعان ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ پىكىرى بولىپ سانالمايتىنىن ەسكە سالامىن. ەكىنشىدەن, مەموريالدىق-سپورتتىق كەشەنگە ءوتىنىم بەرىلگەن قاراجاتتى قىسقارتۋ ارقىلى ۇلتتىڭ ءتۇپ تامىرى – اۋىلداعى قانشاما جاسوسپىرىمدەردىڭ سپورتقا, ۇلتتىق ونەرگە (قازاق كۇرەسىنە) دەگەن قۇشتارلىعى شەكتەلدى. سەبەبى ورداباسى اۋدانىنا قاراستى 10 اۋىلدىق وكرۋگ پەن 50-دەن استام ەلدى مەكەندەگى 368 سپورتشى, ءجاسوسپىرىم وقۋشىلارعا زاماناۋي سپورتتىق كەشەن اۋاداي قاجەت. ەگەر نىسان قۇرىلىسى ىسكە اسقان جاعدايدا سپورتزالدا ەركىن كۇرەس, دزيۋدو, قازاق كۇرەس, سامبو, بەلبەۋ كۇرەس, بوكس, قول كۇرەس, ۇستەل تەننيسى, اۋىر اتلەتيكا, گرەپپلينگ, اسكەري سامبو, پانكراتيون, كاراتە-دو, ارالاس جەكپە-جەك سپورتتىق سەكتسيالارىندا جاستارىمىز سپورتپەن تۇراقتى شۇعىلدانىپ, 12 جاتتىقتىرۋشى بولاشاق چەمپيونداردى جاتتىقتىراتىن ەدى. ۇشىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە ەلدەگى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن تومەندەتۋ تۋرالى ءجيى ايتىپ كەلەدى. مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعىنا سىزات تۇسىرەتىن «قاڭتار وقيعاسى» كەزىندە جۇمىسسىز جۇرگەن جاستارىمىز الاڭعا شىعىپ, ارانداپ قالا جازدادى. ەندى وسى ەلدىگىمىزگە سىن بولعان ماسەلەنىڭ سەبەبى ەمەس, سالدارىمەن اينالىساتىن ءسات تۋدى. قاجىمۇقان اتامىزدىڭ اتىنداعى سپورتتىق كەشەن پايدالانۋعا بەرىلگەن جاعدايدا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ, جاستاردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا ۇلكەن سەپ بولماق. ورتاشا ەسەپپەن كەشەننىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىنا 100-200 شاقتى ازامات تارتىلىپ, نىسان ەل يگىلىگىنە بەرىلگەن جاعدايدا كەشەندە 80 شاقتى جەرگىلىكتى تۇرعىن تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلار ەدى. تورتىنشىدەن, اتالعان كەشەن الەم سپورتىنىڭ اڭىزعا اينالعان تۇلعاسى – قاجىمۇقان اتامىز ارقىلى ءتۋريزمدى دامىتۋعا ۇلكەن مۇمكىندىك بەرمەك. زاماناۋي ۇلگىدە بوي كوتەرەتىن نىساندا مۇراجاي, كىتاپحانا, كورمە زالى, اسحانا, كونفەرەنتسيا زالى ۇلى جىبەك جولى بويىنداعى تاشكەنت – تۇركىستان تۋريستىك مارشۋتىندا قوناقتارعا ءۇزىلىسسىز قىزمەت كورسەتەر ەدى», دەلىنگەن قوعام بەلسەندىسىنىڭ حاتىندا.
دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, قۇرىلىسى توقتاپ تۇرعان جوبانىڭ جالپى قۇنى – 1 ملرد 375 ملن تەڭگە. بىلتىر رەسپۋبليكادان 30 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, مەردىگەر كومپانيا جۇمىستى ارتىعىمەن ورىنداپتى. سوڭعى كەزدەرى سپورت سالاسىنداعى ۇزاق جىلدار ەڭبەك ەتكەن ارداگەرلەر مەن زيالى قاۋىم, باق وكىلدەرى تاراپىنان «وسى كەشەندى دەمەۋشىلەر ەسەبىنەن نەگە تۇرعىزباسقا؟», دەگەن پىكىر ايتىلا باستادى. سونداي-اق «قازاقستان بارىسى» سەكىلدى مەگا جوبالاردىڭ نەمەسە سپورتتىق بايگەلەردى قاجىمۇقان مۇڭايتپاس ۇلى اتىمەن وتكىزىپ, ۇلتىم دەگەن اتىمتاي جومارت كاسىپكەرلەردى سپورتتىق كەشەننىڭ كىرپىشىن قالاۋعا جۇمىلدىرسا دەگەن ۇسىنىس بىلدىرۋشىلەر دە بار. بۇل ءبىر جاعىنان ۇكىمەتتەن جاعىمدى حاباردان ءۇمىتى ۇزىلە باستاعان, جاقسى ءىستىڭ جالعاسىن تاپقانىن قالايتىنداردىڭ امالىن اڭعارتادى. دەگەنمەن, كوپشىلىك كۇش اتاسى – قاجىمۇقانعا لايىقتى قۇرمەت كورسەتىلەتىنىنەن ءالى دە ءۇمىتتى.
تۇركىستان وبلىسى
