1943 جىلى نەۆەل قالاسىنىڭ تۇبىندە قازا تابادى. ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ 300-دەن استام جاۋدى جايراتقان, ەرەن ەرلىك جاساعان تۇلعا. ول سوعىستا 100-دەربەس اتقىشتار بريگاداسى اتقىشتار باتالونى 2-بولىمشەسىنىڭ مەرگەنى بولا ءجۇرىپ, وسىنداي ەرلىكتەر كورسەتتى. ونىڭ قايتالانباس ەرلىگى جونىندە ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ «اۆتوپورترەت», «نەۆەل تۇبىندە», قاسىم ءشارىپوۆتىڭ «قاتارداعى قاھارمان», «قارۋلاستار», بالتاباي ادامباەۆتىڭ «ىبىرايىم باتىر» اتتى بەلگىلى شىعارمالارىندا كەڭىنەن سۋرەتتەلگەن. الايدا سۇرمەرگەن سۇلەيمەنوۆتىڭ ەرلىگى دەر كەزىندە باعالانعان جوق. كەزىندە بىرنەشە رەت كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعىنا ۇسىنىلسا دا, قىساستىق پەن ادىلەتسىزدىكتىڭ سالدارىنان بۇل جوعارى ماراپاتتى الا الماعان.
ەلىمىز ەگەمەندىك العان كەزەڭدە دە كوپشىلىك تاراپىنان ءبىرتۋار باتىرعا «حالىق قاھارمانى» اتاعىن بەرۋ تۋرالى باستاما كوتەرىلگەن. ءتىپتى قاسىم قايسەنوۆ, ءازىلحان نۇرشايىقوۆ سياقتى كورنەكتى تۇلعالار دا بۇل تۋرالى تالاي مارتە ايتىپتى. ال وتكەن جىلى «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ «وشپەس ەرلىك» اتتى ماقالاسى جاريالاندى. مۇندا ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆتىڭ ەرلىك ىستەرى جان-جاقتى باياندالعان. جالپى, باس باسىلىمدا ەلىمىزدەگى كورنەكتى قالام قايراتكەرلەرىنىڭ ەلەنبەي جۇرگەن ەرلەر تۋرالى كوپتەگەن ماقالالارى جاريالانىپ كەلەدى. ونىڭ ىشىندە سۇرمەرگەن سۇلەيمەنوۆ تۋرالى دا تانىمدىق دۇنيەلەر جەتەرلىك.
اقيقاتتىڭ اق تۋى قايتا كوتەرىلگەن جەڭىس كۇنى قارساڭىندا ەل پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆكە «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلگەنى تۋرالى ءسۇيىنشى حاباردى كوپشىلىك قۋانا قابىلدادى. باتىردىڭ تۋعان-تۋىسى مەن ۇرپاقتارى دا جاقسى جاڭالىقپەن قاۋىشتى. باتىردىڭ قارىنداسى ايتكۇل سۇلەيمەنوۆا بۇل كۇندى وتىز جىلعا جۋىق ۋاقىت كۇتكەنىن, ءۇمىتىنىڭ اقتالعانىن تەبىرەنە جەتكىزدى.
– ىبىرايىم اعا سوعىستىڭ الدىندا كورشى جامبىل اۋدانىندا تراكتورشى بولىپ جۇمىس ىستەگەن. سوعىس باستالعان 1941 جىلى اعامىز اسكەر قاتارىنا الىندى. ول كىسى جامبىل قالاسىنداعى بۇرىنعى بيلىكول كوشەسىندەگى №34 ۇيدە تۇردى. اتالعان كوشە قازىر ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆتىڭ اتىندا. اعانىڭ اسكەرگە كەتكەن كەزى ەسىمدە. التى جاستاعى بالا بولسام دا, ول كىسىنى ءبارىمىز قيماستىقپەن شىعارىپ سالعانىمىزدى بىلەمىن. جالپى, قان مايدانعا سۇلەيمەنوۆتەر اۋلەتىنەن بەس ەر ادام اتتانعان. سودان ۇشەۋى مۇلدە ءىز-ءتۇزسىز كەتكەن. ىبىرايىم اعادان قارا قاعاز كەلدى. 1945 جىلى ول كىسىنىڭ ءىنىسى ىسقاق قانا ءتىرى ورالدى. مەن ىبىرايىمنىڭ ۇلكەن اعاسى سۇيىندىكتىڭ قىزىمىن. جاسىم قازىر 86-عا كەلدى. ادىلدىكتىڭ تۋعان كۇنىن كورە الامىن با, جوق پا دەپ كوپ ويلايتىنمىن. جەڭىس كۇنىنىڭ ەلۋ جىلدىعىنان باستاپ ءتيىستى ورىندارعا حات جازا باستادىق. بىراق ناتيجە بولعان جوق. بيىل جەڭىس كۇنىنىڭ قارساڭىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ جارلىعىمەن ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆكە «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنا ءوز اتىمنان, سۇلەيمەنوۆتەر اۋلەتىنىڭ اتىنان العىس ايتىپ, ريزاشىلىق بىلدىرەمىن, – دەيدى ايتكۇل سۇلەيمەنوۆا.
اسىل ەردىڭ سۇيەگى بۇل كۇندە رەسەيدىڭ نەۆەل قالاسىندا جاتىر. ەردىڭ ەسىمى ۇمىتىلماق ەمەس. بۇگىندە تاراز قالاسىنداعى نەگىزگى كوشەلەردىڭ بىرىنە ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆتىڭ اتى بەرىلگەن. تۋعان جەرى سارىسۋ اۋدانى, ۇيىم اۋىلىنداعى ورتا مەكتەپ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستاعى جەڭىستىڭ 50 جىلدىعىنان بەرى باتىر ەسىمىمەن اتالادى. سونداي-اق بۇگىنگى تاڭدا تاراز قالاسىندا اتاقتى جاۋىنگەر اتىندا №37 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. اتالعان ءبىلىم وشاعى ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ كوشەسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. باتىر اتىنداعى مەكتەپتەردە مەرگەننىڭ ومىرىنە قاتىستى ءتۇرلى دەرەكتەر ساقتالعان. سونىمەن قاتار سول كوشەنىڭ بويىنان باتىردىڭ كەۋدەمۇسىنى ورناتىلعان. بۇل جەردە ونىڭ ءۇيى بولعان ەكەن. جالپى العاندا, اۋليەاتا وڭىرىندە ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆتىڭ ەسىمى تيىسىنشە ۇلىقتالىپ كەلەدى. ۇرپاقتارى دا ۇلى باتىردى ۇمىت قالدىرعان ەمەس. كەزىندە اعاسى سۇيىندىك تە, قىزى الماكۇل دە نەۆەل قالاسىنا بارىپ, مارقۇمنىڭ زيراتىنا قۇران باعىشتاپتى. اتالعان قالادا سۇلەيمەنوۆ اتىنداعى كوشە بار ەكەن. سونداي-اق, الاڭدا ەسكەرتكىش-تاقتاسى تۇر. الايدا ودان بەرى دە تالاي ۋاقىت ءوتتى. بۇل كۇندە باتىردىڭ اعاسى سۇيىندىك تە, قىزى الماكۇل دە دۇنيە سالعان. ال, سۇيىندىكتىڭ ۇرپاعى قازىر تاراز قالاسىندا تۇرادى.
مەرگەن ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆتىڭ جانقيارلىق ەرلىگى جونىندە تالاي دۇنيە جاريالاندى. وتكەن جىلى جامبىلدىق زيالى قاۋىم وكىلدەرى دە باتىرعا «حالىق قاھارمانى» اتاعى بەرىلسە دەپ, ەلدىك باستاماعا ءۇن قوسقان بولاتىن. ء«بىز قاي كەزدە دە مىقتىلاردىڭ وشپەس ەرلىگى مەن بولمىس-ءبىتىمىن ۇمىتپاۋعا, ولاردىڭ رۋحىن ارداقتاۋعا ءتيىسپىز. قازاق دالاسى باتىرلارعا ەشقاشان كەندە بولعان ەمەس. ولار وتانىمىزدى قورعاۋدا ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتتى. ىبىرايىم سۇلەيمەنوۆ سياقتى ەلىن سۇيگەن ەرلەردىڭ ەسىمى ماڭگى جاساۋعا ءتيىس», دەيدى ارداگەر جۋرناليست, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى باتتال جاڭاباي ۇلى. شىنىندا دا, باتىر ەسىمى ماڭگى جاسايتىنى ءسوزسىز.
جامبىل وبلىسى
