ينۆەستوردىڭ نيەتى زور
جاسىراتىن نەسى بار, بالەنباي توننا كارتوپ جينادىق دەپ بوركىمىزدى اسپانعا اتقانىمىزبەن وڭىردە قايتا وڭدەۋ سالاسى اقساپ تۇر. پاۆلودارلىقتاردىڭ سۇرانىسىن ارتىعىمەن قامتاماسىز ەتەمىز دەپ الىپ, مامىر-ماۋسىم ايلارىندا جەرگىلىكتى دۇكەن سورەلەرىنەن پاۆلودارلىق كارتوپتى تاپپاي قالامىز. بار بولسا دا, باعاسى اسپانداپ كەتەتىنى شىندىق. تۇرعىندار قالتاعا سالماق سالسا, امالسىزدان مىسىردان جەتكىزىلگەن كارتوپتان ءدام تاتاتىنى راس.
قايتا وڭدەۋ سالاسىن بەكەردەن تىلگە تيەك ەتكەنىمىز جوق. «قولدا بار التىننىڭ قادىرى جوق» دەمەكشى, امەريكالىق كومپانيا پاۆلودارلىق بيلىك ۇيىمداستىرا الماي وتىرعان قايتا وڭدەۋ سالاسىندا ناپاقا تابۋعا ۇسىنىس ءبىلدىرىپتى. ارينە, جەرگىلىكتى باسشىلار مەيمانداردى قۋانا قارسى العانى انىق. جىلدىڭ سوڭىندا «قايتا وڭدەۋ سالاسىندا ءىرى جوبا جۇزەگە استى» دەپ ەسەپ بەرۋگە جاقسى ەمەس پە؟
«Champion Foods» كومپانياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى دجوناتان بۋرينگ وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆپەن كەزدەسىپ, جوبانىڭ جاي-جاپسارىن تالقىلادى. امەريكالىق كومپانيا پاۆلودارلىق كارتوپتى وڭدەۋگە جانە ەكسپورتتاۋعا مۇددەلى. وبلىس اكىمى بيزنەسمەنگە ەلىمىزدەگى كارتوپتىڭ ۇشتەن ءبىرى پاۆلودار وبلىسىندا وسىرىلەتىنىن ايتتى. ينۆەستور ودان حاباردار بولعان سوڭ كەلىپ وتىرعان شىعار. ايتپەسە, الىستان ات تەرلەتىپ كەلۋدىڭ نە قاجەتى بار؟
– پاۆلودارلىق كارتوپ – قازاقستاندا عانا ەمەس, ودان تىس جەرلەردە دە تانىمال برەند. ءبىزدىڭ وبلىس جىل سايىن 600 مىڭ تونناعا جۋىق ازىق-ت ۇلىك كارتوبىن وندىرەدى, بۇل – ءوڭىر قاجەتتىلىگىنەن 7 ەسە ارتىق. ءبىز كارتوپتى ساپالى ساقتاۋ ءۇشىن بارلىق جاعدايدى جاسايمىز. وڭىردەگى كارتوپ قويمالارىنىڭ قۋاتى 400 مىڭ توننادان اسادى. وبلىستا 4 تۇقىم ءوسىرۋ شارۋاشىلىعىنىڭ بولۋى جوعارى ساپانى قامتاماسىز ەتەدى. باستى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى – قايتا وڭدەۋ سالاسى, – دەگەن ايماق باسشىسى ىنتىماقتاستىقتىڭ العىشارتىن جاسادى.
ءوز كەزەگىندە «Kazakh Invest» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ اقش-تاعى وكىلى عالىمجان ماتاەۆ «Champion Foods» كومپانياسىنىڭ لۋيزيانا, تەحاس قالالارىندا, اقش-تىڭ پورتتى قالالارىندا, سونداي-اق قىتايدا, ءۇندىستاندا جانە پارسى شىعاناعى ەلدەرىندە ازىق-ت ۇلىكتىڭ الدىڭعى قاتارلى جەتكىزۋشىسى ەكەنىن حابارلادى. «قازىرگى ۋاقىتتا كومپانيانىڭ تاپسىرىس قورجىنى 2 ملرد دوللاردان اسادى. وسى كومپانيامەن بايلانىس ورناتۋداعى نەگىزگى ماقسات – قازاقستاننان اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى مەن كارتوپتى قايتا وڭدەۋدى جانە جۇيەلى ەكسپورتتاۋدى ۇيىمداستىرۋ», دەيدى ول.
دجوناتان بۋرينگ پاۆلودارلىق كارتوپتىڭ كليماتتىق جاعدايلارى مەن ساپالىق پارامەترلەرىنىڭ اقش-تىڭ كەيبىر شتاتتارمەن ۇقساستىعىن اتاپ ءوتىپ, جەرگىلىكتى ءونىمدى شەت ەلدەرگە ساۋدالاۋعا, ماركەتينگ باعىتىن رەتتەۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. العاشقى جۇزدەسۋدىڭ اڭگىمەسى وسىنداي. الداعى ۋاقىتتا قوس تاراپ بايلانىس ورناتا ما, ونى ۋاقىت كورسەتەر.
سۋارمالى القابى بار شارۋالار قور بولمايدى
وبلىستاعى كارتوپتىڭ ۇلەسى جايلى ءسوز قوزعالسا, نابەرەجنوە اۋىلىنداعى «انداس» شارۋا قوجالىعى ويعا ورالادى. بىلتىر مۇندا 1 100 گەكتارعا كارتوپ وتىرعىزىلعان-دى. بيىلعى مەجە دە سول شامالاس. مۇندا ءار گەكتاردان شامامەن 40-60 توننا, كەيدە 70 توننا ءونىم جينالاتىنىن ەسكەرسەك, شارۋاشىلىقتىڭ وبلىس بىلاي تۇرسىن, وزگە وڭىرلەردى ۇزاق ۋاقىت كارتوپپەن قامتۋعا مۇمكىندىگى زور.
ەگىس القابىنىنىڭ جاي-كۇيىن شارۋاشىلىق باسشىسىنان گورى اگرونوم جاقسى بىلەتىنى انىق. بۇل رەتتە, باس اگرونوم مۇحتار بەكسەيىتوۆتى اڭگىمەگە تارتتىق.
– ەگىس القابىنا جىلداعىداي كارتوپتىڭ «گالا» جانە «يمپالا» ءتۇرى وتىرعىزىلادى. سوڭعىسى – ەرتە پىسەتىن سورت. باستىسى, وسىمدىككە كۇتىم كەرەك. وسى رەتتە, جاز بويى 6-7 رەت وڭدەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. وسىمدىكتىڭ جاپىراقتارىن باقىلاپ, كەيدە قالاي ءوسىپ جاتقانىنا كوز جەتكىزۋ ءۇشىن قازىپ تا كورەمىز. مينەرالدى تىڭايتقىشتاردىڭ قولدانىلۋى ماڭىزدى. الدىڭعى جىلدارى زياندى قۇرتتار, ارامشوپتەر ارا-تۇرا كەزدەستى. تىڭايتقىشتار ارقىلى جاعداي تۇراقتالدى. ەرتە پىسەتىن كارتوپتىڭ مەرزىمى 60, 70, 90 كۇنگە ءدوپ كەلەدى. ءبىر گەكتاردان 40 توننا ءونىم جينالسا, ونىڭ ءوزى ورتاشا كورسەتكىش. 60-70 توننا ءونىم جينالسا – ەڭبەگىمىزدىڭ اقتالعانى. كارتوپ تولىعىمەن سۋارمالى القاپتا جاتىر. سۋارمالى جەردىڭ پايداسى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى عوي. قۋاڭشىلىق ورىن العان ۋاقىتتا تابيعاتقا تاۋەلدى بولمايسىز, – دەيدى م.بەكسەيىتوۆ.
باس اگرونوم كارتوپتىڭ «گالا» سۇرپى وتە ساپالى ءارى ءونىمدى ەكەنىن ايتتى. اۋىلدا ءبىر تۇپتەن 4-5 كارتوپ شىققاندا ءماز بولۋشى ەدىك. مۇندا ءبىر تۇپتەن 20-دان استام كارتوپ تۇينەگى جينالاتىنىن ەستىگەندە اڭ-تاڭ بولدىق. كوكتەمدە وتىرعىزىلعان 1 كارتوپتان ءىرى-ءىرى مول ءونىم الىنۋى قاراپايىم تۇرعىندار ءۇشىن تاڭسىق دۇنيە, ارينە. م.بەكسەيىتوۆ ءبىر تۇپتەن شامامەن 30 كارتوپ الىنسا, ءونىمنىڭ ساپاسى تومەندەيتىنىن ايتتى. ياعني كوپ جينالدى ەكەن دەپ قۋانۋعا بولمايدى.
شارۋالارعا ءونىمدى جيناي سالا ساتقان ءتيىمدى. قويماڭ بولسا, كوكونىستى ساقتاپ, نارىقتا سۇرانىس ارتقان كەزدە بوساتۋعا دا بولادى. بىراق تۇراقتاندىرۋ قورىمەن بايلانىس ورناتقىسى جوق. قور ۇسىنعان باعا وزگە ساتىپ الۋشىلاردان ارتىق ەمەس. ياعني قورمەن بايلانىس ورناتۋدىڭ ارتىقشىلىعى بايقالمايدى. كەلىسىمگە كەلسەڭ, ءونىمدى ءوز قويماڭدا ساقتاۋىڭ كەرەك. بۇل – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك, دەيدى شارۋاشىلىق وكىلدەرى. سەبەبى مەملەكەت قارجىسىن العاننان كەيىن ءونىمنىڭ ساپاسىن ءجىتى قاداعالاۋ قاجەت. وزگە دە تالاپتارى جەتەرلىك. ونى ايتىپ وتىرعانىمىز تەگىن ەمەس. «انداس» شارۋا قوجالىعى بۇل ىستە اۋزى كۇيگەندەردىڭ ءبىرى ەكەن. سودان بولار, قازىر رەسپۋبليكا بىلاي تۇرسىن, رەسەي, قىرعىزستاننان كەلگەن ساتىپ الۋشىلارمەن بايلانىس ورناتۋدا.
مۇندا كارتوپتان بولەك, 200 گەكتارعا ءسابىز ەگىلەدى. ەرتە پىسەتىن «اباكا» جانە «كاسكاد» گيبريدتى تۇرلەرى تامىر جايادى. ءاۋ باستا كاسىبى 50-60 گەكتار جەردەن باستالعان شارۋاشىلىقتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى, ىزدەنىسى, عىلىمعا دەن قويۋى, جاڭاشىلدىعى ماقتاۋعا تۇرارلىق. قازىر مۇندا تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسۋدا. ەندىگى جەردە وسىمدىك شارۋاشىلىعىمەن قاتار مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا نيەتتى.
