«بىرىنشىدەن, بۇل 1 ملن-نان استام بيۋدجەت سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ, كۆازيمەملەكەتتىك سەكتوردىڭ, وندىرىستىك پەرسونالدىڭ ەڭبەكاقىسىن كوتەرۋ. مەملەكەتتەن قولداۋ الاتىن بيزنەسكە ناقتى مىندەتتەمەلەردى بەلگىلەۋ ارقىلى ونداعى 2,8 ملن قىزمەتكەرلەر جالاقىسىن ارتتىرۋ قاراستىرىلعان. ەكىنشىدەن, باعدارلاما اياسىندا ەكونوميكانىڭ ءتۇرلى سالاسىندا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ەسەبىنەن 2025 جىلعا دەيىن 2 ملن-نان اسا جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى, ونىڭ ىشىندە ءوندىرىس سالاسىندا – 950 مىڭ, ينفراقۇرىلىم سالاسىندا – 583 مىڭ, اۋىل شارۋاشىلىعى بويىنشا – 458 مىڭ, تۋريستىك سالا بويىنشا – 59 مىڭ. بۇل ناقتى مۇمكىندىكتەر, ۇلتتىق جوبالاردا كورسەتىلگەن. ودان ءارى ولاردى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بولادى دەپ ويلايمىز», دەدى ە.توعجانوۆ.
ۆيتسە-پرەمەردىڭ مالىمدەۋىنشە, ۇكىمەت ءبىرىنشى كەزەكتە اۋىلدىق جەرلەردە جۇمىس ورىندارىن ۇيىمداستىرۋ ءۇشىن جاعداي جاساپ, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردىڭ كىرىستەرىن ەداۋىر ارتتىرۋدى كوزدەيدى. ماسەلەن, اقمولا وبلىسىنىڭ قارابۇلاق اۋىلىندا «ار-اي» اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك كووپەراتيۆى ستەپنوگورسك قالاسىن كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتەدى. جامبىل وبلىسى قورداي اۋدانىندا 17 جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتى بىرىكتىرەتىن «ەكوچيكەن» اكك ءبىر جىلدىڭ ىشىندە قۇس ەتىن ءوندىرۋدى 147 توننادان 336 تونناعا دەيىن ارتتىردى.
«اۋىل – تابىس كوزى» جوباسى شەڭبەرىندە ءۇي شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ بىرلەستىكتەرىن قولداۋ كوزدەلەدى. اۋىل اكىمدەرىنىڭ رەيتينگىندە وسى كووپەراتيۆتەردى قولداۋى ەسكەرىلىپ, نازارعا الىناتىن بولادى», دەدى ە.توعجانوۆ.
ۇكىمەت الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا دا نيەتتى.
قازاقستاندا مۇگەدەكتىك دارەجەسى بار 400 مىڭنان استام ەڭبەككە قابىلەتتى ازاماتتار بار, ولاردىڭ 20 مىڭى عانا جۇمىسپەن قامتىلعان. الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ – بۇل ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامداردى, زەينەتكەرلىك جاستاعى ادامداردى جۇمىسپەن قامتۋعا تارتۋ جانە تابىستارىنىڭ ءوسۋ مۇمكىندىگى.
ەلىمىزدە 300-گە جۋىق الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك كاسىپورىندارى جۇمىس ىستەيدى. ولاردىڭ سانىن 1 مىڭعا جەتكىزۋ مىندەتى تۇر. بۇل ءۇشىن زاڭناماعا تۇزەتۋلەر قابىلداندى, سالىق جەڭىلدىكتەرى, پرەفەرەنتسيالار كوزدەلگەن.
ە.توعجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭدەۋ ونەركاسىبىن جاڭعىرتۋ يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ەڭسەرۋمەن قاتار حالىقتىڭ تابىسىنا دا اسەر ەتە الادى. وسىعان وراي 50 ءىرى كاسىپورىننىڭ اينالاسىندا شوب بەلدەۋلەرى قۇرىلادى. بۇل بيزنەس وكىلدەرىنە كاسىپكەرلىك قىزمەتتەن تۇسەتىن تابىستى ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. مىسالى, قىزىلوردا وبلىسىنداعى ءبىر عانا شىنى زاۋىتى اينالاسىندا شىنى تالشىق, اۆتوموبيل اينەكتەرى, شىنى كادەسىيلار, شىنى ىدىستار, شىنى ءجۇن, سمارتفوندارعا ارنالعان ۋلترا جۇقا اينەكتەر وندىرەتىن 8 شاعىن زاۋىتتان تۇراتىن شوب بەلدەۋىن قۇرادى. جۇمىس ىستەپ تۇرعان كاسىپورىندار مەن جاڭا جوبالارعا دا وسىنداي ءتاسىل قولدانىلادى.
«ەكىنشىدەن, سۇرانىسقا يە وندىرىستىك تاۋارلاردىڭ 19 ءتۇرى بويىنشا جاڭا وندىرىستەردى وقشاۋلاۋ. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە مۇناي باعىتىنا قاتىستى. وسى سالاداعى 4 زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋى قۇبىرلار, سورعىلار, ىدىستار, بوتەلكە ونىمدەرى, گەوتەكستيلدەر, توڭازىتقىشتار مەن كونديتسيونەرلەر ءوندىرىسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني ءبىز جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك الدىق», دەپ اتاپ ءوتتى سپيكەر.
سونداي-اق ۇكىمەت 2025 جىلعا دەيىن حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىندا كرەاتيۆتى يندۋستريانى دامىتۋدى كوزدەيدى. وسى رەتتە ە.توعجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, الەمدەگى شىعارماشىلىق يندۋستريالاردى كاپيتالداندىرۋ بۇگىندە شامامەن 2,3 ترلن دوللاردى قۇرايدى. ماسەلەن اقش-تا يندۋستريا اياسىندا 30 ملن-نان استام جۇمىس ورنى قۇرىلدى. «كرەاتيۆتى يندۋستريالار بىرتىندەپ دامىعان جانە دامۋشى ەلدەردە ەكونوميكانىڭ درايۆەرلەرىنە اينالۋدا. 2016 جىلى كورەيالىق كرەاتيۆتى يندۋستريالاردىڭ ەكسپورتى 6 ملرد دوللاردان استى. بۇگىنگى تاڭدا جاستار مادەنيەت, كينو, شىعارماشىلىق, IT تەحنولوگيالار سالاسىنداعى وتاندىق كرەاتيۆتى جوبالارعا قاتىسادى. ولاردىڭ الدىندا قازاقستاندىق مادەنيەتتى, بىرەگەيلىكتى, ونەردى دارىپتەۋ مىندەتى تۇر», دەدى ول.
ە.توعجانوۆ قازاقستاندا كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى دامىتۋداعى العاشقى جەدەل شارالار ىسكە قوسىلعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل – كرەاتيۆتى يندۋستريالاردى قولداۋدىڭ مەملەكەتتىك ەمەس قورىن تىركەۋ, شىعارماشىلىق ءوسۋ ءۇشىن قولجەتىمدى ينفراقۇرىلىمدى انىقتاۋ, تاعى باسقالار. ء«اربىر قالانىڭ «جەرگىلىكتى بىرەگەيلىگىن» ەسكەرە وتىرىپ قالىپتاستىرىلعان ءوز باعىتى بولادى. قازاقفيلمنىڭ جانە باسقا دا مادەنيەت وبەكتىلەرىنىڭ قولدا بار بازاسى شىعارماشىلىق ۇجىمداردىڭ سول الاڭداردا دامۋعا مۇمكىندىگى بولۋى ءۇشىن پايدالانىلاتىن بولادى», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونداي-اق وڭدەۋ ونەركاسىبىندە 115 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلاتىن 690 جوبا ىسكە اسىرىلادى. وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ ارقىلى حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ بلوگى كەلەسى اپتادا سالالىق مينيسترلىكتەردىڭ قاتىسۋىمەن «سامۇرىق-قازىنا» الاڭىندا ەگجەي-تەگجەيلى تانىستىرىلادى.
ەلىمىزدە يمپورتتالاتىن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن 100% وتاندىق تاۋارلارمەن الماستىرۋ ىسكە اسىرىلادى.
«قازىرگى كەزدە ازىق-ت ۇلىك بويىنشا 80% دەڭگەيىندە ءوزىمىزدى ءوزىمىز قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىندىگى بار. ونىمدەردىڭ 20%-ىن عانا سىرتتان اكەلۋگە ءماجبۇرمىز. ەندى 2025 جىلعا دەيىن ءونىمنىڭ التى ءتۇرىن تولىقتاي جابۋعا مۇمكىندىك بولادى. تەك قانت قانا 80% دەڭگەيىندە قالادى. باسقا تاۋارلاردىڭ ىشكى ءوندىرۋ كورسەتكىشى جونىندە 100% دەڭگەيگە شىعارامىز. بۇل – ەڭ ۇلكەن جوبالاردىڭ ءبىرى. سوندىقتان يمپورتتىق تاۋەلدىلىكتى بولاشاقتا جويۋ ءۇشىن 900 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى», دەدى ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى.
حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ تۇراقتى تابىسىن قالىپتاستىرۋ باعىتىنا كەشەندى جۇمىستار جۇرگىزىلەدى. 160 مىڭ قىز بەن جىگىت «جاستار پراكتيكاسى», «العاشقى جۇمىس ورنى» جوبالارى بويىنشا 400 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە گرانتتارمەن قامتىلادى. «باقىتتى وتباسى» جوباسى اياسىندا 20 مىڭ كوپبالالى انا مەن مۇگەدەك بالا تاربيەلەپ وتىرعان انالار بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, ۇيدەن شىقپاي-اق تابىس تابۋعا مۇمكىندىك جاسالادى. «جوبا اياسىندا ايەلدەر ەڭبەك نارىعىندا سۇرانىسقا يە 14 ماماندىق بويىنشا قىسقا كۋرستان ءوتىپ, ءوز ءىسىن اشۋ بويىنشا تەگىن كونسۋلتاتسيالار الادى. بىلتىر وسىنداي جوبا ارقىلى 1 700 ايەل وقۋدان ءوتىپ, 800-دەن اسا قاتىسۋشى كاسىبىن اشتى. مىسالى, جامبىل وبلىسىندا تۋا بىتكەن ەكى قولى جوق, اياعىمەن ءىس تىگۋدى ۇيرەنگەن قىز بار. وعان راحمەتىمدى ايتامىن. سونىمەن قاتار جوباداعى ەڭ ۇلكەن باعىتتاردىڭ ءبىرى – جاستار. ولارعا قاتىستى ناقتى جوبالار بار. كوللەدجدەر جانىنان ستۋدەنتتەرگە تاجىريبە جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 100 شاعىن كاسىپورىن قۇرىلادى. العاش رەت جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەردىڭ ماماندىعى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاسۋىنا جاردەمدەسەتىن 103 مانساپ ورتالىعى اشىلادى. بۇدان بولەك, 7 مىڭنان استام مەكتەپتە 7-سىنىپتان باستاپ ماماندىق تاڭداۋعا باۋليتىن «پەداگوگ – كاسىپتىك باعدار بەرۋشى» ماماندىعى ەنگىزىلەدى», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونداي-اق جالپى ىشكى ونىمدەگى ەڭبەكاقى ۇلەسىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى اتاپ ءوتىلدى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە وسى كورسەتكىشتى 31,2%-دان 38,4%-عا دەيىن ارتتىرۋ جوسپارلانعان. دامىعان ەلدەردە ءىجو قۇرىلىمىنداعى ەڭبەكاقىنىڭ ۇلەسى 50%-دان استامدى قۇرايدى. مىسالى, گەرمانيا – 55%, كانادا – 53%, لاتۆيا – 52%.
ەڭ باستىسى, باعدارلاما ارقىلى ەلىمىزدىڭ ازاماتىنا ءوزىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانا وتىرىپ, تابىسىن ارتتىرۋعا جول اشامىز, بۇل وتە ماڭىزدى. جۋىردا تاعدىردىڭ جازمىشىمەن ەكى اياعىنان ايرىلعان ساراعاشتىق تاكسيشى نۇرجان باۋىرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك جەلىدە تاراعان ۆيدەوسىن كورىپ, تاڭداندىم. ول «جۇمىس جوق دەگەنگە سەنبەيمىن», دەيدى. «باقىتتى وتباسى» جوباسى اياسىندا ءوز كاسىبىن اشقان, تۋمىسىنان ەكى قولى جوق انار بەكسۇلتانوۆا حانىمنىڭ ەرىك-جىگەرى بارشامىزعا ۇلگى بولۋى ءتيىس. ءومىردى, وتباسىن, جاقىندارىمىزدى ءسۇيۋدى وسىنداي ازاماتتاردان ۇيرەنۋ قاجەت دەپ ويلايمىن. حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋ مەملەكەتتىڭ عانا ەمەس, ءاربىر ازاماتتىڭ موينىندا», دەدى ە.توعجانوۆ.
سونىمەن قاتار قازاقستاندا 220-دان استام ماماندىق ترانسفورماتسيالانىپ, 239 جاڭا ماماندىق پايدا بولادى. كومپانيالاردا جالاقى 5-تەن 40%-عا دەيىن وسەدى. قازاقستان تاريحىندا ەڭبەكاقى تولەۋ دەڭگەيى بۇلاي كوتەرىلگەن ەمەس. قاراجات قايدان الىنادى؟ بريفينگتە جۋرناليستەر وسىنداي سۇراق قويدى.
ۆيتسە-پرەمەر ە.توعجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قارجى الدىن الا قاراستىرىلدى. بۇل رەتتە بيۋدجەتتىك ۇيىمدار مەن جەكە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتور قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋگە 197 ملرد تەڭگە باعىتتالادى. بۇل شامامەن – 200 مىڭ ادام. بۇل قاراجاتتىڭ بارلىعى ەڭبەكاقىنى پايىزدىق كوتەرۋگە قاراستىرىلعان.
«باعدارلاما جۇزەگە اسادى دەپ ويلاماعانىمىزدى بىردەن اتاپ وتكىم كەلەدى. بىلتىر مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا كوپتەگەن كومپانيالاردا ەڭبەكاقى كوتەرىلدى, ال بيۋدجەتتىك سالادا, ونىڭ ىشىندە ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىندا جىل سايىنعى پايىزدىق ءوسىم بار. سوندىقتان ناقتى قارجى رەسۋرستارى بار. كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا قاتىستى سەيسەنبى كۇنى سالالار بويىنشا ەگجەي-تەگجەيلى قاراستىراتىن بولامىز, ءارتۇرلى كاسىپورىنداردا, قانداي دا ءبىر كومپانيالار قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكاقىسى قانشا پايىزدان قانشا پايىزعا دەيىن ارتتىرىلاتىنى ناقتى كورسەتىلەدى. قارجى ءبولىندى. كومپانيالاردا جالاقى 5-تەن 40%-عا دەيىن وسەدى», دەپ جاۋاپ بەردى سپيكەر.
