الاڭعا جينالعان ساياساتتانۋشىلار, جەتەكشى ساراپشىلار, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, عالىمدار مەن جوو وقىتۋشىلارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن جان-جاقتى زەردەلەپ, تالداۋ جاسادى.
مودەراتور, پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەركىن تۇقىموۆ: «رەفەرەندۋم – حالىقتىڭ ەركىن ءبىلدىرۋ ءتاسىلى رەتىندە وتە كەڭ تارالعان تاجىريبە بولىپ سانالادى. كوبىنەسە رەفەرەندۋم شۆەيتساريادا كەڭىنەن قولدانىلادى, بۇل ەلدە 400-دەن استام رەت پلەبيستسيت ورىن العان. رەفەرەندۋم ەۋروپا ەلدەرىندە سوڭعى 200 جىلدا – 149, ورتا جانە تاياۋ شىعىستا – 93, ازيا ەلدەرىندە 30 رەت وتكىزىلگەن ەكەن», دەپ رەفەرەندۋم تاريحىنا قىسقاشا شولۋ جاساپ ءوتتى. «كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ بويىنشا رەفەرەندۋم وتكىزۋ باستاماسىن ورىندى دەپ سانايمىن. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ سايلاۋالدى تۇعىرناماسىندا ەل ءۇشىن ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ بارلىعى جالپىحالىقتىق تالقىلاۋ ارقىلى شەشىلەتىنىن ناقتىلاپ ايتقان بولاتىن. بۇل – ماڭىزدى شەشىم قابىلداۋدىڭ ەڭ زاڭدى جولى», دەدى ول.
ال قزسي حالىقارالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ باسشىسى اسەل نازاربەتوۆا اتا زاڭىمىزدىڭ 30 پايىزىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزىلۋىنە بايلانىستى جالپىحالىقتىق قولداۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «حالىق قولداماسا, بۇل وزگەرىستەردى جۇزەگە اسىرۋ قيىندىق تۋعىزادى. سوندىقتان قازىر جۇمىس توپتارى قۇرىلىپ, دايىندىق قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. حالىقتى دۇرىس اقپاراتتاندىرىپ, وزگەرتۋلەردىڭ ماقساتىن, ناتيجەسىن تولىققاندى جەتكىزۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل باستاماعا قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسى بەلسەندى اتسالىسۋى قاجەت», دەدى ول.
رەفەرەندۋمدى وتكىزۋ فورماتىنىڭ ناقتىلانا قويماعانىن جەتكىزگەن ءا.نازاربەتوۆا: «بۇگىندە رەفەرەندۋمنىڭ ناقتى ۋاقىتى مەن وتكىزىلۋ فورماسى تالقىلانىپ, سارالانىپ جاتىر. جاقىن كۇندەرى ناتيجەسى بەلگىلى بولادى. قازىرگى ءبىزدىڭ ساراپتامالىق, الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەردىڭ كورسەتكىشى بويىنشا ءبىز حالىقتىڭ ساياسي بەلسەندىلىگىنىڭ تومەن ەكەنىن بايقاپ وتىرمىز. سول ءۇشىن دە حالىقپەن تىعىز بايلانىس جاساۋدىڭ ماڭىزى زور. دەپۋتاتتار وڭىرلەردى, اسىرەسە شالعايدا جاتقان اۋىل-ايماقتاردى ارالاپ, حالىقپەن كەزدەسۋلەرى قاجەت. قاعاز جۇزىندە ەمەس, ناقتى, ناتيجەلى جۇمىستار اتقارىلۋى قاجەت. رەفەرەندۋم بيلىككە ەمەس, ەلىمىزدىڭ دامۋىنا تىكەلەي بايلانىستى حالىقتىڭ يگىلىگى ءۇشىن ماڭىزدى بولىپ وتىر. وسىنى بارلىعىمىز ءتۇسىنۋىمىز قاجەت», دەدى.
تالقىلاۋعا قاتىسقان مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرى جاپسارباي قۋانىشەۆ حالىقتىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمى ازايعان قازىرگى كەزدە رەفەرەندۋم وتكىزۋدى باتىل قادام دەپ سانايدى. ول بۇل باعىتتا عىلىمي, مادەني, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى بىرىگىپ جۇمىس اتقارۋعا شاقىردى. «قازىرگى كەزدە الەمدىك, الەۋمەتتىك جاعدايلارعا بايلانىستى حالىق اراسىندا ادامي بايلانىستىڭ ءوزى باسەڭدەپ قالدى. ارينە, حالىق ۇسىنىلعان ماسەلەلەردىڭ بارلىعىن قابىلداماۋى مۇمكىن, ول – زاڭدىلىق. سوندىقتان ماماندار ماسەلەلەردى, ۇسىنىستاردى زاڭدى, تەحنولوگيالىق, الەۋمەتتىك, ساياسي تۇرعىدان سارالاپ حالىققا ساۋاتتى جەتكىزۋلەرى قاجەت», دەگەن ساراپشى حالىقپەن قارىم-قاتىناس جاساۋدىڭ تەتىكتەرى مەن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
