قازاقستان • 29 ءساۋىر, 2022

ۇيىنەن قوناق ارىلمايتىن كەلىن

850 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق جىگىتىنە تۇرمىسقا شىققان ورىس قىزى ليۋدميلا بوبروۆا ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى بەرىك ۇستانادى. ونىڭ بەس اعاسى قازاقتىڭ قىزىنا ۇيلەنگەن. ال ءوزى قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن جورالعىسىن جەڭگەلەرىنەن ۇيرەنگەن.

ۇيىنەن قوناق  ارىلمايتىن كەلىن

ماحامبەت اۋدانىندا سارى­توعاي اتالاتىن اۋىل بار. مۇندا قازاقپەن بىرگە وزگە ەتنوس­تىڭ وكىلدەرى دە تۇرا­دى. سو­لاردىڭ ءبىرى – بوبروۆتار وتباسى.

– اكەم سەميون سارىتو­عاي­دان قو­نىس اۋدارعان جوق. شەشەم روزانىڭ اتا-اناسى تاجىكستاننان كوشىپ كەلگەن. سارىتوعايداعى ورتا مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتى­راۋ ۋنيۆەر­سي­تەتىنە اعىلشىن ءتىلى­نىڭ مۇعالىمى ماماندىعىنا وقۋعا ءتۇستىم. مەكتەپتە ورىسشا وقى­سام دا قازاق ءتىلىن جەتىك بىلەتىن ەدىم. بۇعان مەكتەپتەگى ۇستازىم ىزعالي قا­شاۋ­­باەۆ­تىڭ قولداۋىمەن قازاق ءتىلى پانى­نەن وليمپيادالارعا قا­تىسىپ, جۇلدەلى ورىندار­دى يەلەنگەنىم سەبەپ بولعانىن جاسىرمايمىن. مەكتەپتە مۋزى­كادان ءدارىس بەرگەن جەر­گىلىكتى كومپوزيتور قايىرجان يحسانوۆ قا­زاقتىڭ حالىق اندەرىن ورىنداۋىما سەپتىگىن تيگىزدى. قازاقشا اندەردى ءالى دە ايتىپ ءجۇرمىن, – دەيدى ليۋدميلا بوبروۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا, ۇلكەن اعاسى قازاق قىزىنا ۇيلەنگەندە اتا-اناسى قۇدا ءتۇسۋ, سىرعا سالۋ جورالعىسىن جاساعان. بۇل كەيىنگى اعالارى ۇيلەن­گەن­دە دە جالعاسىن تاپقان. ءوزى ون بەس جاسقا تولعاندا تاعى ءبىر اعاسى جان­سۇلۋ ەسىمدى قازاق قىزىنا ۇيلە­نىپ­تى. سول كەزدە جەڭگەسىنىڭ جاسى 18-دە ەكەن. جەڭگەلەرى قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ءجون-جورالعىسىن ۇيرەنۋىنە ىقپال ەتكەن. اسىرەسە, جان­سۇلۋ جەڭگەسى كورىسۋ كۇنى – 14 ناۋرىز بەن ۇلىستىڭ ۇلى كۇنى – 22 ناۋرىزدا ۇلتتىق تاعامداردى ءپىسىرىپ, ەرەكشە داستارقان دا­يىندايدى ەكەن.

ليۋدميلا بوبروۆا 18 جىل بۇرىن قازاق جىگىتى عالىمجان جيەنقۇلوۆقا تۇرمىسقا شىق­قان. قازىر تالدىكول اۋىلىندا تۇراتىن عالىمجان مەن ليۋدميلانىڭ ءبىر قىزى, ءتورت ۇلى بار. بالالارىنىڭ ۇلكەنى كوللەدج­دە وقيدى. كۇيەۋى «قاز­سۋشار» رمك-نىڭ اتىراۋ فيليالىندا جۇمىس ىستەيدى. ال ليۋدميلا – مەكتەپ مۇعالىمى.

– بالا كۇنىمنەن قازاق بالالارىمەن بىرگە وينادىم. بىراق وتباسىلىق ءومىرىمدى قازاق جىگىتىمەن بايلانىس­تىرامىن دەپ ويلاماپپىن. عالىمجان­مەن شاڭىراق كوتە­رۋگە ءسوز باي­لاسقاندا, بۇعان اكە-شە­شەم دە, اعا­لارىم دا قارسى بول­مادى. ءسويتىپ, قازاق وتبا­سىنىڭ تابال­دىرىعىن اتتادىم. اتا-ەنەم مەنى ءوز قى­زىن­داي باۋىرىنا تارتتى. ولار – وتە مەيىرىمدى, ادال, سابىرلى, اۋىلداستارىمىز سىيلايتىن قاراپايىم جاندار. مەنىڭ جاقسىلىعىمدى اسىرىپ, بىلمەگەنىمدى ۇيرەتىپ, قولداۋ كورسەتكەنىن جادىمنان شىعارماي كەلەمىن, – دەپ اعىنان جارىلا اڭگىمەلەۋدەن جالىقپايدى ول.

ۇلكەن ەنەسىنىڭ كوپ جىل قۇلا­عى­نا تاققان سىر­عا­سىن بەرىپ, ۇنەمى جاق­سىلىق تىلە­گەنىن ەشقاشان ۇمىت­پاي­دى. كىشى ەنەسىنەن دە كوپ نارسەنى ۇيرەنگەن. ەنەلەرى ۇدايى باتاسىن بەرىپ وتىرادى ەكەن. اتا-ەنەسى – جەتى بالا تاربيەلەگەن كوپبالالى وتباسى. قازىر قازاق جىگىتىنەن باقىتىن تاپقان ول تاتۋلىعى جا­راسقان ۇلكەن اۋلەتتىڭ شىرا­عىن مازداتىپ وتىر.

– جاڭا تۇسكەن كەلىنگە قۇرمەت كور­سەتىپ, كەلىن شايعا شا­قىراتىن جو­رالعى قازاقتان باسقا ۇلتتا جوق. قازاق حال­قىنىڭ ءار سالت-ءداستۇرى مەن جورالعىسىنىڭ استارىندا ۇلكەن تاربيەلىك ءمان بار. ەنەمنىڭ ومىردەن وتكەنى وكى­نىشتى-اق. قازىر اتامىزبەن ءبىر ۇيدە تۇرامىز. ۇيىمىزدەن ءالى كۇنگە قوناق ۇزىلگەن ەمەس. ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىندە اعايىن-تۋىسقا كورىسۋ شايىن بەردىم, – دەيدى ليۋدميلا بوبروۆا.

سوڭعى جاڭالىقتار