جۇتىلۋ ۇتىلۋعا اكەلە مە؟

«مامىلە زاڭدى تۇرعىدان اياقتال­عاننان كەيىن تسەنتركرەديت بانكى بانكتىڭ رەبرەندينگىن جۇرگىزەدى. وسىلايشا, ول جەكە جانە زاڭدى تۇلعالارعا ارنالعان بارلىق بانكتىك قىزمەتتەردى كورسەتەتىن تۇتاستاي قازاقستاندىق بانك بولادى. تسەنتركرەديت بانكى بانككە دەپوزيتورلار الدىنداعى بارلىق مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋ جانە قازىرگى كەزدەگى كليەنتتەرى ءۇشىن ورىن العان جاعدايدى شۇعىل تۇردە شەشۋ ءۇشىن مەنشىكتى قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن قوسىمشا وتىمدىلىكپەن قولداۋ كورسەتۋگە دايىن», دەلىنگەن بتسك مالىم­دەمەسىندە.

«بانك تسەنتركرەديت» اق وتاندىق بانك سەكتورىندا 1988 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ارداگەر قارجى ينستيتۋتى سانالادى. ونىڭ فيليال جەلىلەرى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە بار. 130-دان اسا بولىمشەسى ارقىلى زاڭدى جانە جەكە تۇلعالارعا قىزمەت كورسەتەدى.

قارجى ساراپشىسى اندرەي چەبو­تارەۆتىڭ ايتۋىنشا, بتسك-نىڭ بۇلاي كۇشەيۋى وتاندىق بانك سەكتورى ءۇشىن پايدالى بولماق. «مۇنداي مامىلە بانكتىڭ كاپيتالىن ارتتىرىپ, نەسيەلەۋ بويىنشا پوزيتسياسىن بۇرىنعىدان دا نىعايتا تۇسەدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەستى نەسيەلەۋ بويىنشا ليدەرلەردىڭ ءبىرىنىڭ قاتارعا ورالۋى ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن دە ماڭىزدى. سونداي-اق بۇل كەلىسىم سانك­تسيا­دان كەيىن تۋىنداعان وتىمدىلىك پروبلەماسىن دا شەشەدى», دەيدى.

قارجى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, «سبەربانك» اق ەنشىلەس بانكى نەسيە پورتفەلى ءبىر بولىگىنىڭ Halyk Bank-كە ءوتۋى, «الفا-بانكتىڭ» ساتىلۋى نەسيە نارىعىندا ازداعان تەڭسىزدىكتى تۋعىزادى. قانشا دەگەنمەن قازاقستاندىق قار­جى ينستيتۋتتارى بۇعان دەيىن رەسەيلىك ەنشىلەس بانكتەرگە ۇلەستىرىلىپ كەلگەن نەسيە سۇرانىسىن بىردەن يگەرە المايدى. بىراق بىرتىندەپ جەرگىلىكتى بانكتەر سۇرانىستى تولىق كولەمدە وتەي باستايدى, دەيدى.

AERC ساراپشىسى ەۆگەنيا پاكتىڭ ايتۋىنشا, قىسقا مەرزىمدە سۇرانىس پەن نەسيە قاراجاتىنىڭ ۇسىنىسى ارالىعىندا ديسبالانس تۋىندايدى.

«بۇل تەڭسىزدىك نەگىزىنەن جەكە تۇل­عا­لارعا قاتىستى بولماق. ويتكەنى بانك­تەر بەرگەن اقشانىڭ تەڭ جارتىسى – جەكە تۇلعالار ەنشىسىندە. تۇتىنۋ­شى­لاردى قارجىلاندىرۋ بويىنشا ۇسى­نىس­تاردىڭ قىسقارۋى دا پايدالى. بۇل رەتتە تۇتىنۋشىلىق سۇرانىس كولەمى تومەن­دەيدى. ول ءوز كەزەگىندە ەلدەگى ينفليا­تسيالىق قىسىمدى ازايتادى», دەيدى ول.

2021 جىلى «الفا-بانكتە» «س» «س-», «D» جانە «E» رەيتينگىنە يە كور­پوراتيۆتى قارىز الۋشىلار ۇلەسى 9,2 پا­يىز­دى قۇراسا, مەرزىمى وتكەن بەرەشەگى 90 كۇننەن اسقان جەكە تۇلعالار ۇلەسى نەبارى 2,5 پايىز شاماسىندا بولعان.

تەلەگرامداعى Risk Takers كانالى سانكتسيالار قىسىمىنا تاپ بولعان «سبەربانك» پەن «الفا-بانكتىڭ» قازاقستانداعى ەنشىلەس ۇيىمدارى ءساتتى تاڭداۋ جاساي ءبىلدى دەيدى. كانال ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا, 2019 جىلعى AQR-دەن (اكتيۆتەر ساپاسىن تەكسەرۋ پروتسەدۋراسى) كەيىن بتسك-دا كاپيتال بويىنشا قيىندىقتار بار ەكەنى بەلگىلى بولدى جانە ولار ادەتتەگى ۋاقىتتا وزگە بانكتى جۇتىپ الۋ ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنە قويماس ەدى.

«بىراق قازىرگىدەي «الفا-بانكتىڭ» باسىنا كۇن تۋعان ساتتە ونىڭ قۇنى كۇرت تومەندەپ كەتتى. سانكتسياعا ۇشىراعان بانك­تەر ديسكونتپەن ساتىپ الىنادى جانە بۇل بتسك-عا ءوزىنىڭ كاپيتالىن ۇلعايتىپ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سون­داي-اق جاقسى قۇرىلعان پروتسەسكە دە يە بولادى. الايدا سوڭعى جىلدارداعى تاجىريبەگە قاراپ الفا پروتسەستەرىنىڭ بتسك-عا وتپەۋى دە مۇمكىن. دەگەنمەن الفانىڭ كورپوراتيۆ مادەنيەتى «بانك تسەنتركرەديتكە» جۇعىستى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, بىر­لەسكەن بانك قۇرامىنا بانكتىڭ ودان ءارى ورنىقتى بولۋىنا كومەكتەسە الاتىن تولەم قابىلەتى مول اكتسيونەر كىرۋى ءتيىس. قازىرگىدەي جاعدايدا ەكى بانك ارا­سىنداعى مامىلەنىڭ جىلدام جۇزەگە اسقانى تاڭعالدىردى. ادەتتە اكتيۆتەردى باعالاۋ پروتسەسى مەن وزگە دە پروتسەدۋرالار ۇزاق ۋاقىتقا سوزىلاتىن. بۇل جولى ولاي بولعان جوق. بۇل «الفانى» ساتۋعا دەگەن قۇلشىنىس ايتارلىقتاي جوعارى بولعانىن بىلدىرەدى», دەپ جازادى ساراپشىلار.

قارجىلىق تاۋەكەل مەنەدجەرى بەرىك بەيسەنبەكوۆ ەكى بانكتىڭ وسىعان دەيىنگى باعىتى ەكى ءتۇرلى بولعانىن ايتادى.

«بتسك نەگىزىنەن بولشەك نەسيەلەۋ­گە, شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جانە ءىرى بيزنەسكە ءمان بەرسە, الفا جەكە تۇل­­عا­لارمەن كوبىرەك جۇمىس ىستەدى جانە كورپوراتيۆتى بيزنەستى نەسيەلەۋ­گە اسا ق ۇلىق تانىتقان جوق. سونداي-اق بتسك 2017 جىلى بانك سەكتورىنىڭ قار­جىلىق ورنىقتىلىعىن ارتتىرۋ باع­دار­­لاماسىنا قاتىسىپ مەملەكەتتىك قول­داۋعا يە بولدى. ەندى قىزىق جاعداي تۋىپ وتىر, مەملەكەت قۇتقارىپ قالعان بانك وزىنەن الدەقايدا كىشى بانكتى ساتىپ الماق. بۇل مامىلەنىڭ قانداي اقشا ارقىلى ىسكە اسارى ءالى بەلگىسىز. ارينە, بتسك ءۇشىن الفانىڭ قوسىلۋى تەك جاعىمدى اسەر بەرەدى. سەبەبى, الفا قۇنى ايتارلىقتاي جەڭىلدىكتەردى ەسكەرە وتىرىپ بەلگىلەنەتىنى انىق جانە بۇل ايىر­ماشىلىق مەنشىكتى كاپيتالدىڭ قۇنىن ارتتىرادى, بتسك-نىڭ قارجىلىق كورسەتكىشتەرىن جاقسارتادى. ادەتتەگى نارىق جاعدايىندا مۇنداي كەلىسىمنىڭ جۇزەگە اسۋى ەكىتالاي ەدى. الايدا رف ارەكەتى بيزنەسكە, ونىڭ ىشىندە بانك بيزنەسىنە ۇلكەن اسەرىن تيگىزدى. سونىمەن قاتار الفا اكتسيونەرلەرى اۋىسسا سانكتسيا الىنا ما دەگەن سۇراقتىڭ دا ءالى باسى اشىق كۇيىندە قالۋدا. دەگەنمەن قاداعالاۋشى قازاقستانداعى بانكتەردىڭ بارلىعى دەرلىك سانكتسيا مەن شەكتەۋ اتاۋلىدان الشاق بولۋى ءۇشىن قاجەت جۇمىستىڭ ءبارىن اتقارادى دەپ ويلايمىن», دەيدى ب.بەيسەنبەكوۆ.

الفاعا قارسى ناعىز مايدان بانك سانكتسيالىق SDN تىزىمگە قوسىلعاننان كەيىن, 6 ساۋىردەن كەيىن باستالعان ەدى. اقش قارجى مينيسترلىگى كونتراگەنتتەرمەن مامىلەلەردى اياقتاپ الۋ ءۇشىن تۋرا ءبىر اي ۋاقىت بەردى. 6 مامىردان كەيىن شەتەلدىك ۆاليۋتامەن ەسەپ ايىرىسۋ, حالىقارالىق تولەم جۇيەلەرى ارقىلى اۋدارىم جاساۋ, امەريكالىق بانكتەردىڭ كوررەسپوندەنت شوتتارىن پايدالانۋ مۇمكىن بولمايدى.

13 ساۋىردە S&P Global Ratings رەيتينگ اگەنتتىگى وسىعان دەيىن الفاعا بەرگەن بۇكىل رەيتينگتەرىنىڭ كۇشىن جويدى. ولار – «ۆ» ەميتەنتىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى نەسيە رەيتينگى, «ۆ» ەميتەنتىنىڭ قىسقا مەرزىمدى نەسيە رەيتينگى جانە «kzۆۆ+» ۇلتتىق شكالاسى بويىنشا رەيتينگ.

جالپى, سانكتسيا سالىنعانعا دەيىن الفانىڭ جاعدايى ءتاپ-ءتاۋىر بولدى. «ۇلتتىق بانك جاريا ەتكەن قارجىلىق جاعداي تۋرالى ەسەپتە بانكتىڭ بۇكىل اكتيۆىنىڭ كولەمى 908,6 ملرد تەڭگە دەپ كورسەتىلگەن. اكتيۆ كولەمى بويىنشا «الفا-بانك» وتاندىق بانك سەكتورىندا 11-ورىندا (22 بانكتىڭ اراسىندا) تۇر. بانكتىڭ قارىز پورتفەلى 564,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ۇلتتىق بانك مالىمەتىنشە, بىلتىر بانكتىڭ قارىز پورتفەلى 206 ملرد تەڭگەگە (نەمەسە 58,5 پايىزعا) كوبەيگەن. 2021 جىلعى تازا تابىسى – 33 ملرد تەڭگە.

اي ورتاسىندا Moody’s رەيتينگ اگەنت­تىگى بتسك-نىڭ ۇزاق مەرزىمدى رەيتين­گىن راستاپ, «تۇراقتى» (ۆ1) دەگەن باعا بەرگەن ەدى. بۇل باعالاۋ بانكتىڭ نەسيە قابىلەتى جوعارى تاۋەكەلدەرگە ءتوزىمدى ەكەنىن كورسەتەدى.

ۇلتتىق بانك دەرەگىنشە, ءدال قازىر بتسك اكتيۆ كولەمى بويىنشا (2,19 ترلن تەڭگە) جەتىنشى ورىندا. قارىز پورتفەلىنىڭ ءوزى 1,24 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى. اقپان ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەنشىك كاپيتالى 141,94 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 2021 جىل بويىنشا تازا تابىسى 18,7 ملرد تەڭگەگە جەتكەن.

20 مامىردا «بانك تسەنتركرەديت» اق اكتسيونەرلەرىنىڭ جينالىسى وتەدى. وندا بانكتىڭ 2021 جىلعى قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى, شوعىرلاندىرىلعان جانە جەكەلەگەن جىلدىق قارجىلىق ەسەپتىلىكتى بەكىتۋ ماسەلەسى, 2021 جىلعى تازا تابىس­تى ءبولىستىرۋ ءتارتىبى قاراستىرىلادى جانە ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرىن سايلاۋ وتپەك.

ەسكە سالساق, وسىعان دەيىن Halyk Bank رەسەيلىك ەنشىلەس «سبەربانكتىڭ» نەسيە پورتفەلىن ساتىپ العان ەدى. باسقارما توراعاسى ءۇمىت شاياحمەتوۆانىڭ ايتۋىن­شا, مامىلە اياسىندا قازاقستان دامۋ بانكى جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باع­­دار­لاماسى اياسىندا راسىمدەلگەن اۆتو­نە­سيەلەر, كەپىلسىز نەسيەلەردىڭ ءبىر بولىگى, ءماجبۇرلى قاجەتتىلىككە الىنعان زايمدار جانە يپوتەكالىق نەسيەلەر «حالىققا» اۋىسقان. سونداي-اق ەكى بانك اراسىندا شوب سەكتورىنىڭ 7 500-گە جۋىق كاسىپورنىنا نەسيە بەرۋ تۋرالى مامىلە جاسالعان. ونىڭ شارتىنا سايكەس, سبەردىڭ 105 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى ساپالى كوممەرتسيالىق پورتفەلىنىڭ ءبىر بولىگى جانە «دامۋ» قورىنىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى بويىنشا بەرىلگەن 4,9 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى نەسيە پورتفەلى Halyk Bank-كە جىبەرىلگەن.

رەسەيلىك ەنشىلەس بانكتەردى ساتىپ الۋ تۋرالى ۇسىنىستار تۇسكەنىنە قاراماستان, ءبىز مۇنداي نۇسقانى قاراستىرعان جوقپىز, دەدى ءۇ.شاياحمەتوۆا.