وبلىس ورتالىعىنان 700 شاقىرىم قاشىقتا, جاڭبىرلى كۇندەرى جولى سورعا اينالاتىن قيانداعى قوس اۋىلدىڭ حالقى نارىق كىرگەن جىلدارى ازايعانى بولماسا, جىلى ورنىن تاستاپ تۇتاستاي ۇدەرە كوشىپ كەتكەن جوق. تالاي قيىنشىلىق-اۋىرتپالىقتى ەڭسەرىپ, احاڭنىڭ اتا قونىسىن ساقتاپ قالدى. بۇگىندە احمەت بايتۇرسىن ۇلى اۋىلىندا 85 ءۇي ءتۇتىن تۇتەتىپ وتىر, 500-دەن استام حالقى بار. جەرگىلىكتى جۇرت نەگىزىنەن مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. بۇل وڭىردە ءتورت ت ۇلىكتىڭ تۇياعى جەتەتىن جەردىڭ ءبارى جايىلىم. شۇرايلى شابىندىعى دا مول. احمەت اۋىلىمەن اراسى 9 شاقىرىمداي بولاتىن كورشىلەس اقكولدەگى جاعداي دا وسىنداي. تۇرعىندار سانى شامالاس, كوپتەن شەشىلمەي كەلە جاتقان كۇرمەۋلى ماسەلەلەرى دە ورتاق. ەكى اۋىلعا دا قاتتى قيىندىق تۋدىرىپ وتىرعان باستى ماسەلە – ساپالى جول مەن ينتەرنەتتىڭ جوقتىعى.
– اۋىلدا ۇيالى بايلانىس بىردە بار, بىردە جوق بولىپ قالادى. ينتەرنەت مۇلدە جوق دەپ ايتۋعا بولادى. جاي عانا «ۋاتساپپەن» جىبەرگەن حابارلامانىڭ ءوزى ءبىر كۇندە زورعا جەتەدى. اكىمدىكتىڭ ينتەرنەتى دە وتە باياۋ. ءبىر جەرگە مال اپارايىق دەسەك, وعان اۋرۋ, ءيا ۇرلىقى مال ەمەس ەكەنىن انىقتايتىن قۇجات كەرەك. ول قاعاز ءبىر كۇن بويى جۇكتەلەتىن بولعان سوڭ, زورعا جەتەمىز. كەيدە ەكى-ءۇش كۇن كۇتىپ قالامىز. ينتەرنەتتىڭ جوقتىعىنان كەيدە ءبىر جاپىراق قاعاز ءۇشىن سوناۋ 120 شاقىرىم جەردەگى تورعايعا بارۋعا تۋرا كەلەدى. پاندەميا كەزىندە ستۋدەنت بالالارىمىز ونلاين وقۋعا قاتىسا الماي قالدى. اسكەرگە اتتانعان ۇلدارىمىز انت قابىلداۋ ءراسىمى ونلاين وتەدى دەيدى. بىزدە وعان قوسىلاتىن مۇمكىندىك جوق. بيىل ەندى احمەت اتامىزدىڭ جىلى يۋنەسكو كولەمىندە تويلانىپ جاتىر. جەردىڭ شالعايلىعى, جولدىڭ جوقتىعى قانشا قيىندىق تۋدىرسا دا جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ باسىم بولىگى وسى كيەلى مەكەن ەلسىز قالماسىن دەپ اتاجۇرتتان تابان اۋدارماي وتىر. بۇل جەردە نەگىزىنەن ۇمبەتەي باتىردان تارايتىن احاڭنىڭ اتالاس تۋىستارى تۇرادى. وسى جاعىن دا ەسكەرىپ, بيىل جوعارىداعى ءتيىستى ورىندار ەلگە ينتەرنەت بايلانىسىن ورناتىپ بەرسە دەگەن ءۇمىتىمىز بار, – دەيدى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اۋىلىنىڭ تۇرعىنى تولەۋ احمەتوۆ.
ينتەرنەت بايلانىسىنىڭ تاعى ءبىر نۇكتەسى وسى اۋىلداعى احمەت بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى مەكتەپ عيماراتىندا. بىراق مۇعالىمدەر مۇنىڭ دا ءالسىز ەكەنىن ايتىپ وتىر. بۇگىنگى اقپارات زامانىندا كوپ شارۋانىڭ ءبىتۋى وسى ينتەرنەتكە كەلىپ تىرەلەتىنى بەلگىلى. سوندىقتان تۇرعىندار ءاربىر ۇيدە ينتەرنەت بولسا ەكەن دەپ تىلەيدى.
– قازىر كەز كەلگەن وقۋشىنىڭ ءوزى ينتەرنەتپەن جۇمىس ىستەگىسى كەلەدى. كىتاپحانادا وقۋلىقتار جەتىسپەگەندىكتەن وقۋشى جان-جاقتى ءبىلىم الۋ ءۇشىن جوعىن ينتەرنەتتەن ىزدەگىسى كەلەدى. قالا بالاسىنىڭ وي-ءورىسى نەگە دامىپ كەتكەن؟ ويتكەنى ول اقپاراتتى ينتەرنەتتەن الىپ تۇر عوي. ءبىزدىڭ بالالارىمىزعا سول جەتپەيدى. ۇيالى تەلەفونعا تاريف سالعانىمىزبەن ينتەرنەت اشىلمايدى. بالالاردى وبلىستاعى, قالالارداعى ءبىلىم جارىستارىنا قاتىستىرۋ مۇمكىندىگىنەن دە قاعىلىپ وتىرمىز. ءبىز بۇل جاقتان جەلىگە شىققانىمىزبەن, جىلدامدىق وتە باياۋ بولعاندىقتان, تاپسىرمانى ورىنداپ ۇلگەرمەيمىز. جارتىسىنا كەلگەندە بايلانىس ءۇزىلىپ كەتەدى. قازىر مۇعالىمدەر وقۋشىنىڭ ءبىلىمىن باعالايتىن ەلەكتروندى جۋرنالدى تولتىرۋ ءۇشىن وسى اۋىلداعى ءۇش نۇكتەگە كەزەككە تۇرادى. بۇل دا مۇعالىمنىڭ جۇيكەسىن توزدىراتىن ۇلكەن كەدەرگى. باستى تالاپ-ءوتىنىشىمىز – باسقا اۋىلدارداعىداي بىزگە دە وسى زامانعا لايىقتى ينتەرنەت قوسىلسا ەكەن, – دەيدى مەكتەپ مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ارداگەر ۇستاز ءبيبىحانشا احاتوۆا.
اۋىل اكىمى رۋسلان ءبايدىلدين بيىل eGov.kz پورتالى ارقىلى ءتيىستى ورىندارعا جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەت بايلانىسىن ورناتۋدى سۇراپ ءوتىنىش بەرگەنىن ايتتى. مۇنى اۋدان اكىمى دە راستاپ وتىر.
– جانگەلدين اۋدانى بويىنشا جەتى ەلدى مەكەنگە تالشىقتى-وپتيكالىق ينتەرنەت بايلانىسى تارتىلدى. ال ەندى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مەن اقكول اۋىلى الىستاۋ بولىپ, ول جاققا 2020 جىلى «250+» دەگەن ءموبيلدى بايلانىس ورناتىلعان. وعان دەيىن ءموبيلدى بايلانىس مۇلدەم بولماعان. بىراق ينتەرنەت بايلانىسى كەيدە شىعادى, كەيدە جوق بولىپ كەتەدى. ال ەندى تالشىقتى-وپتيكالىق جەلى باراتىن بولسا, وندا جاعداي جاقسارادى. حالىقتىڭ دا قولى ۇزارادى. ول جەردە جۇمىس ىستەپ جاتقان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دا مۇمكىندىكتەرى ۇلعايادى. بىراق مۇنىڭ ءبارىن جوعارى جاق شەشەدى. ءبىز ءوتىنىش جولداپ ەدىك, قاراستىرلىپ جاتىر دەگەن جاۋاپ الدىق, – دەدى جانگەلدين اۋدانىنىڭ اكىمى شوتا وسپانوۆ.
بىلتىر «250+» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋعا جاۋاپتى ۇيالى بايلانىس وپەراتورلارى كەڭ جولاقتى ينتەرنەت اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن تەلەمەديتسينا, ينتەرنەت-بانكينگ, قاشىقتىقتان ءبىلىم بەرۋ, جۇمىس ىستەۋ, جەلىدەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ سەكىلدى سالالاردا جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى. «250+» جوباسى ەلدىڭ الەۋمەتتىك لاندشافتىن وزگەرتەدى جانە اۋىل مەن قالا اراسىنداعى تسيفرلى تەڭسىزدىكتىڭ شەگىن جويادى دەگەن مالىمدەمە شالعايداعى شاعىن اۋىل تۇرعىندارىن كادىمگىدەي قۋانتىپ تاستاعان ەدى. وكىنىشكە قاراي, احمەت اۋىلىنا كەلگەن «250+» ورناتۋشىلاردىڭ دا, جەرگىلىكتى جۇرتتىڭ دا ءۇمىتىن اقتاي المادى.
تاياۋدا ەكى اۋىلدىڭ تۇرعىندارىن وبلىس ورتالىعىنان جەتكەن جاعىمدى ءبىر حابار ەلەڭ ەتكىزدى. ۇلت ۇستازىنىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان القالى جيىنداردىڭ بىرىندە ءوڭىر باسشىسى احمەت جىلىنا ارنالعان كەشەندى ءىس-شارالار اياسىندا بيىل اقكول جانە احمەت بايتۇرسىن ۇلى ەلدى مەكەندەرىنە قۋاتتى ينتەرنەت تارتىلاتىنىن ايتتى.
– تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە, ءبىز تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى مەن «قازاقتەلەكوم» اق-مەن بىرلەسىپ, جالعىز احمەت اۋىلى مەن اقكول عانا ەمەس, سول ماڭايداعى تاعى 5-6 ەلدى مەكەننىڭ ينتەرنەت جىلدامدىعىن ارتتىرۋدىڭ جول كارتاسىن ازىرلەپ, پىسىقتاپ جاتىرمىز. بۇل جۇمىستار تاياۋ ارادا وڭ شەشىمىن تابادى دەپ ويلايمىن. باستىسى, ءمينيستردىڭ ءوزى قولداپ وتىر. ءبىز بۇل جونىندە «قازاقتەلەكوم» كومپانياسىنا دا ۇسىنىس جىبەردىك. جاقىن ارادا قوس تاراپ بولىپ جول كارتاسىنا قول قويامىز, – دەدى وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ.
