اۋقىمدى ءىس-شارانىڭ اشىلۋ راسىمىندە قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەگەن ۋنيۆەرسيتەت رەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەربول يساقاەۆ الدىمەن حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ قازاقتىڭ كورنەكتى گەولوگ-عالىمى, عىلىم اكادەمياسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى قانىش ساتپاەۆتىڭ تۋعان كۇنىنە ورايلاستىرىلعانىن اتاپ ءوتىپ, جيىندا قارالاتىن ماسەلەلەردىڭ بۇگىندە الەم عالىمدارىنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىرعانىن ايتتى.
– بۇگىندە كليماتتىڭ وزگەرىپ بارا جاتقانى, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلاردىڭ كوپتەگەن ءتۇرىنىڭ ازايىپ كەتۋى, ءتىپتى جوعالىپ كەتۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعاندىعى, جاڭا اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋى جۇمىر جەردىڭ بەتىن مەكەن ەتكەن بارشا ادامزات بالاسىن الاڭداتىپ وتىر. بۇگىن احاڭ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىندا 7 ەلدەن 140 عالىم باس قوسىپ, وسى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋ جولدارىن بىرنەشە باعىت بويىنشا قاراستىرماق, – دەدى ەربول يساقاەۆ.
كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار وتىز جىلدان استام عۇمىرىن سولتۇستىك قازاقستاننىڭ ورنيتوفاۋناسىن, جىرتقىش قۇستار ميگراتسياسى مەن ۇيا سالۋ ەرەكشەلىكتەرىن زەرتتەۋگە ارناعان بەلگىلى ورنيتولوگ ەۆگەني براگيندى ەسكە الدى. عالىم 2020 جىلى كوروناۆيرۋس ىندەتىنەن كوز جۇمعان بولاتىن. پروفەسسورمەن بىرگە ءار جىلدارى ناۋىرزىم قورىعى مەن التىن دالا تابيعي رەزەرۆاتىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن شەتەلدىك عالىمدار ەۆگەني الەكساندروۆيچتىڭ الەمدىك ورنيتولوگيا عىلىمىنا قوسقان ۇلەسى ەلەۋلى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ەۆگەني الەكساندروۆيچ ناۋىرزىم قورىعىنداعى قۇستار الەمىن زەرتتەي ءجۇرىپ, 2002 جىلدان بەرى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرىنە ءدارىس وقي باستادى. 2012 جىلى ءبىرجولا ۋنيۆەرسيتەتكە جۇمىسقا كەلدى. ورنيتولوگيالىق زەرتتەۋلەرىن وسى جەردە جالعاستىردى. ول جىل قۇستارىنىڭ كوشۋ جولىن زەرتتەۋ ءۇشىن قازاقستاندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سپۋتنيك بەلگى بەرگىش قۇرىلعىلاردى پايدالاندى. ال قاناتتى جىرتقىشتاردىڭ ءبىر-بىرىمەن ءوزارا قاتىناسىن جانە باسقا دا قۇستارمەن قارىم-قاتىناسىن زەرتتەۋ ءۇشىن شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن بىرلەسىپ مولەكۋلالىق-گەنەتيكالىق ادىستەردى ءجيى قولداندى, – دەدى عالىمنىڭ جارى, بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تاتيانا براگينا.
كونفەرەنتسيانىڭ نەگىزگى بولىمىندە تەحنوگەندىك اگروەكوجۇيە جاعدايىنداعى دالا وسىمدىكتەرى, قازاقستاننىڭ دالالىق لاندشافتى جانە ونىڭ تۋريستىك الەۋەتى, قازاقستانداعى دالا ەكوجۇيەسى جانە ونىڭ قورعالۋى دەگەن ماسەلەلەر ءسوز بولدى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, دالالىق لاندشافتاردىڭ ادامزات وركەنيەتىنىڭ دامۋ تاريحىنداعى ورنى ەرەكشە. سوندىقتان دالا تابيعاتىنىڭ ەرەكشەلىگىن جان-جاقتى زەرتتەۋ ماڭىزدى. وسىعان وراي, 2008 جىلى قازاقستاننىڭ دالالىق اۋماقتارى يۋنەسكو-نىڭ الەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگىزىلىپ, ناۋىرزىم جانە قورعالجىن قورىقتارى حالىقارالىق دەڭگەيدە زەرتتەلە باستاعان. كونفەرەنتسيادا وسى زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىن جيناقتاپ, جوعارى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستار ايتىلدى.
قوستاناي وبلىسى
