تاڭ بوزارىپ اتىسىمەن كىشكەنتاي قول ارباسىنا مىنەدى. عۇمىرى تاۋسىلىپ بىتپەيتىن كۇيبەڭ تىرشىلىكپەن, كەۋدەسىنەن كەرى يتەرگەن تاعدىردىڭ اقباس تولقىندارىمەن الىسىپ جۇرگەنىندە قالاي قاس قارايعانىن دا اڭعارماي قالاتىنى بار. جان سەرىگىنە اينالعان, اياعىنىڭ ورنىنا اياق بولعان قول ارباعا تاڭىلىپ, قارعا ادىم جەر مۇڭ بولعالى اتتاي 17 جىل.
اۋەل باستا قاتتى قامىققان. نەبىر قورعاسىن بۇلتتاي ءزىلماۋىر, جانىن جەگىدەي جەيتىن سۇرەڭسىز ويلار قاۋمالاپ, قورشاپ الاتىن. ارعى بەتتەن كۇن ساۋلەسى, بولاشاق نۇرى, كەلەشەكتىڭ كەلىستى ديدارى كورىنبەيتىن. قايران دا قايران قىزىلدى-جاسىلدى دۇنيەنىڭ بار قىزىعى وسىمەن تاۋسىلعان-اق شىعار دەپ توپشىلاعان. ەندىگى ەرمەگى كىتاپ بولدى. جەرگىلىكتى جازۋشى ەستاي مىرزاحمەتوۆتىڭ «مەدەتىن» وقىعان. كەيىپكەردىڭ بويىنداعى قيىندىققا قارسى تۇرار, ەمەننىڭ ءيىر بۇتاعىنداي قايسارلىققا تاڭعالعان. سول ساتتە ون ەكى مۇشەسى ساۋىعىپ, قۇر اتقا مىنگەندەي قاناتتانىپ شىعا كەلگەن. جوق, جارىق دۇنيەدە تاتار ءدام تاۋسىلماعان سوڭ بەينەتكە بەلشەسىنەن باتسا دا كۇرەسۋ كەرەك ەكەن عوي. سوندا عانا ازامات اتىنا لايىق بولادى. بوركەمىك بولسا بورداي توزباق.
كەيىپكەرىمىز رامازان ساپار ۇلىن ىزدەپ كەلگەنبىز. الدىندا تەلەفون ارقىلى تىلدەستىك. داۋىسى جىلى, جۇمساق ەكەن. ءۇيىنىڭ ماڭى مۇنتازداي تازا, كولدەنەڭ جاتقان ءبىر شىرپى جوق. قاي تاراپقا قاراساڭ دا, شارۋاقور, ۇقىپتى قولدىڭ تابى انىق بايقالادى. بىرگە ىلەسىپ ورتالىقتاعى كەڭسەسىنە باردىق. اڭگىمەنىڭ تيەگىن دە وسى جەردە اعىتتى. وزگەشە جوسىقتاعى, ەڭسەڭدى كوتەرەتىن, تۇلا بويىڭا ولشەۋسىز كۇش-قۋات قۇياتىن اسەرلى اڭگىمە. جەكە باستىڭ قامى ەمەس, باستارىنا كۇن تۋعان جالپى جۇرتتىڭ, انىعىراق ايتقاندا, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ جايى. ون ەكى مۇشەسى ساۋ جاستاردىڭ دا ومىردەن ءوز ورنىن تابۋى ءۇشىن تىنىمسىز قارەكەت ەتۋ قاجەت ەكەندىگىن ايعاقتايتىن, اداستىرماس اق جول سىلتەپ, تەمىرقازىق نىسانانى كورسەتەتىن اتالى ءسوز.
– قازىر كوپشىلىك جاستاردىڭ بويىندا كەيبىر جاعىمسىز قىلىقتى تەزىرەك كورۋگە بەيىم, – دەيدى رامازان مۇقاتاەۆ, – شىن مانىندە كاسىپ ۇيرەنسەم دەپ جۇلقىنىپ تۇرعان, سول جولدا بار ۋاقىتىن سارپ ەتىپ جۇرگەن جاستار از ەمەس. ولار ۇيرەنۋگە بەيىم. تەك ءسال عانا دەمەپ جىبەرسەڭ بولعانى. ماسەلەن, مەن تىگىن ماشيناسىن جوندەيمىن عوي. ماعان جوعارى وقۋ ورنى مەن كوللەدجدەردىڭ ستۋدەنتتەرى ءجيى كەلەدى, ءتىپتى جۇمىسسىز جاستار دا. اراسىندا ون ساۋساعىنان ونەر تامعان, ايتۋلى شەبەر بولۋعا دايىن تۇرعاندارى دا بار. ەڭ باستىسى, تىگىنشىلىك ونەردىڭ تىگىسىن جاتقىزىپ, تىرشىلىكتىڭ ارقاۋى ەتكىسى كەلەمىز دەگەن ۇمتىلىس بار. سوندىقتان جاستاردى جاسىتىپ, كوزدەرىنەن شۇقىپ, جالقاۋ دەپ ايتا بەرۋگە استە بولمايدى. تارتىمدى تاربيە, ونەگەلى ءورىس كەرەك.
ءوز ايتۋىنا قاراعاندا, باياعىدا مۋزەيگە تاپسىرىلۋعا ءتيىستى تىگىن ماشينالارىنا قايتادان جان ءبىتىپتى. تىگىنشىلىك ونەر ادام بويىنداعى ايرىقشا شىدامدىلىقتى, تابيعات تارتۋ ەتكەن يكەمدىلىكتى قاجەت ەتەدى. وعان قوسا بەيىمىڭ بولىپ, ماشىعىڭ قالىپتاسسا, جەتىپ جاتىر. ال كوپشىلىكتىڭ كوز جاۋىن الاتىن ءسان ونەرىنىڭ سان قىرى الەۋمەتتىك جەلىدە سىڭسىپ تۇر. سول ۇلگىگە قاراپ ءپىشىپ, تىگىستىڭ قولىڭا العان زاتىڭا ساي ءتۇرىن تاڭداپ, تىگە الاسىڭ.
جاستار وسى ونەرگە ىقىلاسىن اۋدارعان. رامازان ساپار ۇلى تىگىنشىلىك ونەردى ۇيرەنەمىن دەپ شىن پەيىل تانىتقاندارعا تەگىن جاردەم بەرەدى ەكەن. ساۋاپ دەيدى ول. كەز كەلگەن ادام ومىرلىك ازىعى بولاتىن قوعامعا قاجەتتى كاسىپ ءتۇرىن ۇيرەنسە, تابىستىڭ تورەسى سول.
قازىر ءۇش جوبانى قولعا العان. ءبىرىنشىسى, ءوزى ءتارىزدى مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار اياق جولىن ۇزارتىپ وتىرعان قولاربالاردى جوندەۋ. ءجيى ىستەن شىعاتىن كورىنەدى. سەبەپ, جاياۋ جۇرگىنشىلەرگە ارنالعان جولدىڭ جايسىزدىعى, وي-شۇقىرى كوپ. دوڭعالاقتارى عانا ەمەس, ارقالىعى دا, شىنتاقتىڭ استىنداعى كوتەرمە بەلدەۋ دە, اياق تىرەيتىن تەجەگىش تە توزباق. ءبىر وكىنىشتىسى, وبلىس ورتالىعىندا قولاربا جوندەيتىن شەبەرحانا جوق. كەيىپكەرىمىزدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وبلىس تۇرماق ەل كولەمىندە ەكەۋ-اق ەكەن. تاياۋدا يت ارقاسى قيانداعى جارقايىڭ اۋدانىنان ەكى ءوتىنىش ءتۇسىپتى. ستەپنوگورسكىدەن دە قوڭىراۋ شالعان. ولاردىڭ جايىن ءبىر تۇسىنسە, ءدال سونداي قولاربادا وتىرعان رامازان ساپار ۇلىنىڭ ءوزى عانا تۇسىنەدى. ەكىنشى جوبا, پسيحولوگيا كابينەتى. جانىنداعىلاردىڭ جان-دۇنيەسىن جاقسى تۇسىنەتىن ازاماتتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ايتپاي كەلگەن اپاتتىڭ سالدارىنان قارىپ بولىپ قالعان ادامدار ومىردەن باز كەشەردەي ءتۇڭىلىپ كەتەدى. تاعدىردىڭ سالعان ىسىنە دە تاسقايراقتاي مىقتىلىق كەرەك قوي. سوندىقتان پسيحولوگتەر الدەبىر جازاتايىم سەبەپپەن دەنە زاقىمىن العان ادامدارعا كومەكتەسپەك. ءۇشىنشى جوبا, كومپيۋتەردىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋ. ايتالىق, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار وسى تاراپتاعى ساۋاتتىلىعىن ارتتىرسا, ءوتىنىش-تىلەكتەرىن ۇيدە وتىرىپ-اق جەتكىزە الار ەدى. سونداي-اق ونلاين كونفەرەنتسيالارعا قاتىسۋ, دارىگەرلەر كومەگىنە جۇگىنۋ, باسقا دا تولىپ جاتقان شارۋالارىن تىندىرۋعا مۇمكىندىك تۋار ەدى.
اۋەل باستا, وسىدان 17 جىل بۇرىن قامكوڭىل بولىپ جۇرگەندە كىسىگە كۇنىم تۇسپەسىن دەپ تىلەگەن. نەسى جاقسى دەيسىز, ەت جاقىن اعايىن-تۋىس كومەك قولىن سوزار, دوس قولدار, جولداس جان جاراسىن جازار, بىراق ءوز كوڭىلىندەگى وزەكتى ورتەر وكىنىشتىڭ سەيىلىپ كەتپەي-
ءتىنى راس قوي. جالعىز ەمەس ەكەن.
مەملەكەت تە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى قامقورلىعىنا الۋدا. 2019 جىلى 200 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندەگى گرانتقا يە بولدى. بۇل قاراجاتقا تىگىن ماشيناسىن جوندەۋگە قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن بىرگە قايشى قايرايتىن ارنايى قايراق ساتىپ الدى. 2020 جىلى جەدەل جوندەۋ شەبەرحاناسى ورناتىلعان اۆتوكولىگىنە يە بولدى. ماڭايىنا قولعاناتتار دا توپتاستى. قازىر ماكينكا قالاسىنداعى ديىرمەندە قاپتىڭ اۋزىن تىگەتىن قۇرىلعىنى ورناتىپ جاتىر. زەرەندى اۋىلىنا بارىپ تىگىن تسەحىنا كومەك كورسەتىپ قايتتى. بار شارۋانى مۇرنىنان ءتىزىپ ايتۋدىڭ قاجەتى جوق شىعار, قالاي بولعان كۇندە دە جىگەرى العا جەتەلەگەن رامازان ساپار ۇلى جاقسى ىستەرگە ۇيىتقى بولىپ ءجۇر.
بىلتىر وبلىستىق مۇگەدەكتەردىڭ ەرىكتى قوعامىنا باسشى بولىپ تاعايىندالعان. جۇك اۋىرلاپ, جاۋاپكەرشىلىك مولايدى. ايتسە دە, ءوز قامىنان گورى وزگەنىڭ جايىن كوبىرەك ويلايتىن جامپوز جىگىتتىڭ جۇگى جولدا قالمايتىنىنا تانىپ-بىلگەن جۇرت كامىل سەنەدى.
كوكشەتاۋ
