ەۆا ميحايلوۆنا جىلقىعا دەگەن قۇمارلىعى اتالارىنان دارىعان. ءوز اتاسى ۆاسيلي جيگالين مەن ناعاشى اتاسى پەتر كارناۋحوۆ – ارعىماق وسىرۋمەن اينالىسقان جاندار. ەندى, مىنە, ولاردىڭ نەمەرەسى ەۆا ولاردىڭ جولىن جالعاپ, تەك جىلقى باپتاۋمەن عانا ەمەس, ولاردىڭ اساۋلارىن دا قولعا ۇيرەتۋدە.
كازاك قىزى ەۆا – الماتىنىڭ تۋماسى. بەس جاسىندا وتباسىمەن بىرگە الماتى وبلىسى, قاسكەلەڭ قالاسىنا كوشىپ كەلگەن. اكەسى ميحايل تالاي جىلدان بەرى «ىلە الاتاۋ مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىنىڭ» اقساي فيليالىندا ورمانشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. اناسى زويا – ءۇي شارۋاسىنداعى ادام. ورنىقتى وتباسىندا ەۆادان بولەك, كارينا, روزا, ليۋبا, نادەجدا, لەون, زويا, ەۆگەنيا, يليا ەسىمدى ۇل-قىزدار دۇنيەگە كەلدى. 9 قۇرساق كوتەرگەن زويا انامىز ءۇي شارۋاسىندا بولعاندىقتان, بالالارىنىڭ تاربيەسىنە كوپ كوڭىل بولگەن.
وتباسى مۇشەلەرىندە ەۆادان باسقا, كارينانىڭ, ليۋبانىڭ, ناديانىڭ, زويانىڭ دا جىلقىعا جاقىندىقتارى بار. جالپى, ەۆانىڭ ءوزى جۇيرىك جانۋارعا اۋەستەنۋدى حوببي رەتىندە سانامايدى. كەرىسىنشە ولاردى ءومىرىنىڭ ءمانى دەپ تۇسىنەدى.
– العاش اتقا وتىرعاندا جاسىم 10-دا بولدى. باسىندا انام جىلقىعا اۋەستەنۋگە قارسى بولدى, بىراق مەنىڭ اتتىڭ ۇستىندە ەمىن-ەركىن قوزعالاتىنىمدى كورگەندە, بىردەن كوڭىلى ورنىنا ءتۇستى. ال 15 جاسىمدا كوكپارعا قاتىسا باستادىم. الدىمەن جىگىتتەردىڭ اراسىندا بولعان جارىستاردى باقىلاپ, قاراپ ءجۇردىم. كەيىن ءوزىمنىڭ دە وسى تۇلپارلاردىڭ تايتالاسىنا قاتىسقىم كەلدى. بۇل رەتتە جاستاردى وسىنداي قازاقتىڭ ۇلتتىق سپورتىنا باۋلىعان مارقۇم باتىر امان ۇلىنا ۇلكەن ريزاشىلىعىمدى بىلدىرگىم كەلەدى. ول كىسى ءار سەنبى سايىن ورماندا كوكپار ۇيىمداستىرىپ, ءبىزدى شىنىقتىراتىن ەدى, – دەپ ەۆا جيگالينا بالالىق شاعىنان سىر شەرتىپ, وتكەندى ەسىنە الدى.
ال اساۋ اتتاردى ىرقىنا كوندىرۋدى وعان بەكبولات اۋىلىنداعى تيمۋر دەرجاۆين ۇيرەتكەن. سونىمەن قاتار كوكپار ويىنىنىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋگە بالا كەزدەگى دوستارى – قايىرجان سۇلەيمەنوۆ پەن ايۆار ازىحانوۆتار كەڭەس بەرىپتى. كەيىن اتتىڭ جاي-كۇيىن جاقسى تۇسىنەتىن رينات يبراگيموۆ سياقتى باسقا دا جىگىتتەر قولداۋ بىلدىرگەن. سايگ ۇلىكتى سەرىك ەتكەن ەۆا قازاقتىڭ ۇلتتىق ويىنىنا قاتىسقاندا وسى اتالعان كوكپارشىلارمەن يىق تىرەستىرىپ, بەرىسپەي, تەڭ دارەجەدە قارسىلاسقا ساي قابىلەتىن تانىتقان. بايگە الاڭىنا شىققاندا شاشتارىن جيناپ, كوزىلدىرىك تاعىپ, وزگەلەردەن دارا كورىنبەيىن دەپ نازاردى اۋدارتپاۋعا تىرىساتىن.
قىز بەينەسىن قانشا جاسىرعانمەن ەۆانى ۋاقىت وتە كەلە قر ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىقتىرۋشىسى, الماتى وبلىستىق ۇلتتىق ات سپورتى كلۋبىنىڭ ديرەكتورى ورىنتاي امىرعاليەۆ بايقاپ قويعان. ودان كەيىن اتبەگى اعامىز ءتۇرلى جارىستارعا ارنايى شاقىرىپ, وعان بارىنشا قولداۋ كورسەتىپتى. قازىرگى تاڭدا ورىنتاي اعانىڭ جولىن ونىڭ ۇلى نۇرىم قىرعىزباي جالعاۋدا. ول دا ۇنەمى ەۆادان كومەگىن اياعان ەمەس. جان دۇنيەسىمەن ۇلتتىق ات سپورتىن دامىتۋعا, ناسيحاتتاۋعا بارىن سالۋدا.
ەۆا جيگالينا ۇلتتىق سپورتقا قاتىسقاندا نەشە ءتۇرلى قىزىق جاعدايلار دا كەزدەسكەن. سولاردىڭ ءبىرى جاقىندا عانا ورىن الىپتى. اڭگىمە بارىسىندا وعان قىسقاشا توقتالىپ ءوتتى.
«27 ناۋرىز كۇنى, الماتى وبلىسىنا قاراستى تۇرار اۋىلىندا ءوتىپ جاتقان كوكپار ويىنىندا ءبىر قىزىق جاعداي ورىن الدى. تيمۋر ەسىمدى بلوگەر مەنى ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ, بۇل ۇلتتىق ويىن تەك ەرلەرگە عانا ارنالعان دەپ, قىز بالاسى رەتىندە ماعان كوكپارعا قاتىسۋىما قارسىلىعىن ءبىلدىردى. وسى جايتتاردان كەيىن نۇرىم ورىنتاي ۇلى ماعان قولداۋ ءبىلدىرىپ, بىلاي دەدى: «ەۆا, ەگەر سەنىڭ كوكپارعا قاتىسۋىڭا قارسى شىققاندار بولسا, ەش قىسىلماي جامبىل اۋدانىندا وتەتىن ويىندارعا كەلۋىڭە بولادى». مۇنداي سىناقتار مەن ارقامنان قاعاتىندار قاشاندا رۋحتى كوتەرەتىنىن ايتقىم كەلەدى. ءبىر قىزىعى, وسى مەن ايتقان كەلەڭسىز وقيعا الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى جان-جاققا تاراپ كەتكەن. ودان كەيىن قىزداردىڭ كوبى مەنى قولداپ, جاقسى پىكىرلەرىن قالدىرىپ, ءتىپتى كوكپار ويىنىنا قىزىعۋشىلىعىن ءبىلدىردى. دەمەك مەنىڭ جان راحاتىم ءۇشىن اينالىسىپ جاتقانىم باسقالارعا پايدالى ءارى ماڭىزدى دەپ ءتۇسىندىم. ال مەنى قولداپ جاتقان نازىك جاندارعا ايتارىم, تەك العا ۇمتىلىپ, اتتىڭ ۇستىندە قورىقپاڭىزدار دەگىم كەلەدى. ويتكەنى تاجىريبەنىڭ ءوزى توزىمدىلىك, سابىرلىق, تاباندىلىق ارقىلى قالىپتاسادى», – دەدى كازاك قىزى ەۆا بىلگەنىن ايتىپ.
شاباندوز قىزدىڭ جوعارىدا ايتىپ كەتكەن وقيعاسىنا كوپتىڭ تالقىلاۋىنا ۇشىراعانى سونشالىق, مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ ءوزى قولداۋ ءبىلدىرىپ, پىكىرىن جەتكىزگەن: «ەۆامەن سويلەستىم, ساتتىلىك تىلەدىم. ۇلتىق سپورت ءاردايىم مينيسترلىكتىڭ نازارىندا. وسى وقيعاعا قاتىستى ءبىر دۇنيەنى ايتقىم كەلەدى. قازاق ءاردايىم قىزىن ۇلىمەن تەڭ وسىرگەن. سوندىقتان ايەلدەر اراسىنان اتاقتى ونەرپازدار, شەبەرلەر, ءتىپتى پالۋاندار كوپتەپ شىققان. قاجەت بولسا, ەل باسىنا كۇن تۋعاندا ايىمدارىمىز اتقا قونعان. ارعىسى توميريس پەن بوپاي حانىمدار, كەشەگى ءاليا مەن مانشۇك سول باتىر قىزدار ءۇردىسىنىڭ جالعاسى. قازىرگىدەي دۇنيە دوڭگەلەنىپ تۇرعان تۇستا بىزگە ءبىر ۇلت بولىپ ۇيىسۋ اسا ماڭىزدى. وسى رەتتە سالت-ءداستۇرىمىز بەن ۇلتتىق ويىندارىمىز – ۇلتتى بىرىكتىرۋشى ۇلى كۇش ەكەنىن ەستەن شىعارماۋ كەرەك. جاسامپاز ەل بولۋ ءۇشىن جىك بوپ ءبولىنۋ ەمەس, جۇپ بولىپ بىرىگۋ قاجەت».
ەۆانىڭ اركەز جانىنان تابىلاتىن ەڭ جاقىن قولداۋشىلاردىڭ ءبىرى – ونىڭ ومىرلىك جارى تەلمان مۋساەۆ. ول دا جىلقى دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن اتبەگىلەردىڭ ءبىرى دەسەك بولادى. ولاردىڭ ەرلى-زايىپتى اتانعاندارىنا بيىل 6 جىل تولدى. ءبىر قىزىعى, تەلماننىڭ تۋعان باۋىرى راسۋل – ەۆانىڭ تۋعان ءسىڭىلىسى نادەجدانىڭ ومىرلىك جارى. ءبىر ءۇيدىڭ قوس ارۋىن جار ەتكەن اعايىندىلار باجالار اتانۋدا. وسىلايشا, قازاقتار مەن كازاكتاردىڭ وداعى ۇلكەن ۇلتارالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدا.
جولداسىنداي جاقىن بولعان جىلقىلار ەۆا جيگالينا ءۇشىن جان قالاۋى بولىپ تابىلاتىن ءىسى عانا ەمەس, تابىس كوزىنە دە اينالعان. ق ۇلىنداي كەزىنەن قولعا ۇيرەتكەنى ءۇشىن بۇگىندە اقشا تاۋىپ, وتباسىن قارجى جاعىنان قامتىپ وتىر. ودان بولەك ول اساۋ اتتاردى باپتايدى. جالپى ايتقاندا, جىلقى ءوسىرۋ ەۆانىڭ كاسىبى دەسەك بولادى. قولىنداعى جىلقىلارى بۇگىنگى تاڭدا جامبىل اۋدانىنداعى «كوكباستاۋ» يپپودرومىندا بايلاۋلى.
قازاقتىڭ كەلىنى ەۆا ءوزىنىڭ العاشقى سايگ ۇلىگىن «بۇركىت» دەپ اتاعان. ودان كەيىن «دوسايعا» مىنگەن. «بارون», «باسماچ», «اۆانگارد» سياقتى باسقا دا جۇيرىكتەرى بولىپتى. قازىرگى تاڭدا «سامسون» دەپ اتالاتىن استىنداعى پىراعىمەن كوكپارلارعا قاتىسۋدا. ونى ءۇش جاسىنان باستاپ قولعا ۇيرەتكەن. ەكەۋى ءۇش جىلدان بەرى بىرگە. ايتۋىنشا, بۇل ارعىماقتاردىڭ ىشىندەگى تانك. دەگەنمەن ەۆامەن جۇرگەندە ءوزىن نازىك سەزىنەتىن كورىنەدى.
«كوبىسى ءدال وسى تۇلپارىمدى ساتشى دەيدى. بىراق دوستار ەشقاشان ساتىلمايدى. سەنەسىز بە, اتتىڭ ۇستىندە وتىرعاندا ءوزىمدى قىران قۇستاي سەزىنەمىن, ال كوكپار ويناعاندا سۋدا جۇزگەن بالىقتاي بولامىن. بۇرىن-سوڭدى بولماعان تولقۋدى سەزىنەمىن, ەرەكشە كۇيگە بولەنەمىن. بۇل سەزىمدەردىڭ بارلىعى مەنىڭ ءومىرىمدى باقىتتى, جارقىن ەتەدى», – دەيدى ەۆا اتتارعا دەگەن ادالدىعىن ايتىپ.
«ەر قاناتى – ات» دەيمىز-اۋ, دەسە دە, بۇل ناقىل ءسوزدىڭ ەۆا جيگاليناعا قاتىستى ەمەس ەكەنىن تۇسىندىك. ەڭ باستىسى, جان قالاۋىمەن اينالىسقانعا نە جەتسىن! مىنە, قازاقتىڭ كەلىنى بولىپ, ۇلتتىق سپورتتى دامىتۋعا, دارىپتەۋگە, كوپكە ۇلگى بولىپ جۇرگەن ءبىز تانىعان ەۆا وسىنداي.
ديدار مالىك ۇلى,
جۋرناليست
الماتى وبلىسى
