كوللاجدى جاساعان قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
«جەمشوپ داقىلدارىنىڭ القابى ايتارلىقتاي ۇلعايتىلدى, ول اعىمداعى جىلى 3,6 ملن گەكتاردى قۇرايدى. بۇل مال ازىعىن مول وندىرۋگە جانە مۇقتاج وڭىرلەردىڭ قاجەتتىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق كارتوپ, كۇنباعىس, كوكونىس, ياعني الەۋمەتتىك داقىلدار القابى ۇلعايتىلدى. اگروونەركاسىپ كەشەنىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى, ونىڭ ىشىندە تسيفرلى تەحنولوگيالاردى پايدالانا وتىرىپ, اۋىسپالى ەگىستى ساقتاۋعا قاتاڭ تاسىلدەمە كوزدەلگەن» دەدى مينيستر.
ونىڭ ايتۋىنشا, جۇمىستاردى جۇرگىزۋگە دايىندىق كەزىندە اۋا رايى قۇبىلىستارى ەسكەرىلەدى. ماڭىزدى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – توپىراقتا ىلعال جيناۋ جانە ونى ۇتىمدى پايدالانۋ جونىندەگى ءىس-شارالاردى جۇرگىزۋ. وڭىرلەردە شامامەن 3,1 ملن گەكتار الاڭدا قار توقتاتۋ ەكى ىزبەن جۇرگىزىلدى, بۇل 2021 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىنىڭ دەڭگەيىنەن 2,5 ەسە ارتىق.
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوكتەمگى ەگىستى وتكىزۋگە اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەردىڭ دايىندىعىن قايتا تەكسەرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى تاپسىرماسىنان كەيىن وڭىرلەرمەن فەرمەرلەردىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن كەڭەس ءوتتى. ارينە, پروبلەمالار بار, ەڭ الدىمەن, الەمدەگى وقيعالارعا بايلانىستى. سونىمەن قاتار اكىمدىكتەر مەن فەرمەرلەر ەگىس ناۋقانىن وتكىزۋگە دايىندىعىن راستادى. وڭتۇستىك وڭىرلەرگە بارىپ, كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ءوزىم قاراپ شىقتىم. ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە, اۋىل شارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەردى تۇقىممەن, اگروحيميامەن, تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتۋگە, قارجىلاندىرۋعا بايلانىستى بارلىق ماسەلەنى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق جەدەل شتاب قۇرىلدى, ونىڭ قۇرامىنا بارلىق مۇددەلى ورگاندار مەن ۇيىمدار, سونداي-اق وبلىستار اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارلارى ەنگىزىلدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ەگىس ناۋقانىن جۇرگىزۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىندا 144 مىڭنان استام تراكتور, 4,7 مىڭ بىرلىك ونىمدىلىگى جوعارى ەگىس كەشەندەرى, 77 مىڭ تۇقىم سەپكىش, 221 مىڭ توپىراق وڭدەۋ قۇرالدارى بار.
ء«بىر مەزگىلدە بىرنەشە تەحنولوگيالىق وپەراتسيانى ورىندايتىن قازىرگى زامانعى ەگىس كەشەندەرىن پايدالانۋ ءداندى داقىلدار الاڭدارىنىڭ
70%-ىنا سەبۋدى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتالعان تەحنيكانىڭ دايىندىعى وسى كۇنگە شامامەن 98%-دى قۇرايدى. جاپپاي ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋ باستالعانعا دەيىن دايىندىق 100%-عا قامتاماسىز ەتىلەدى. بيىل ەگىس جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە اقپان-ماۋسىم كەزەڭىنە 400 مىڭ توننا كولەمىندە ديزەل وتىنى ءبولىندى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 20 مىڭ تونناعا ارتىق. جەتكىزۋ, ساقتاۋ جانە ساتۋ بويىنشا وبلىس وپەراتورلارىنىڭ شىعىستارىن ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر ءۇشىن ورتاشا باعا 200 تەڭگە/ليتردى قۇرايدى (اجقس-دا باعا 230-دان 260 تەڭگە/ليترگە دەيىن). بۇل ورتاشا العاندا 15%-عا ارزان. قازىرگى ۋاقىتتا بەكىتىلگەن كەستەگە سايكەس اگرارشىلارعا وتىن جونەلتۋدى جۇزەگە اسىرۋدا», دەدى مينيستر.
بۇعان دەيىن باق-تا بىرنەشە رەت حابارلاعانداي, رەسەيدەن ءداندى داقىلداردى جەتكىزۋ پروبلەماسى قالىپتاستى. مۇنىڭ سەبەبى – رەسەي تاراپىنىڭ داقىلداردى ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالۋى. بۇل تۇقىمدار بىزگە سورتتى جاڭارتۋ جانە اۋىستىرۋ ءۇشىن قاجەت ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, ماسەلە پرەمەر-مينيسترلەردىڭ ورىنباسارلارى دەڭگەيىندە كوتەرىلىپ, ناتيجەسىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى تۇقىمداردى اكەتۋگە تىيىم سالۋدى الىپ تاستادى. ونى رۇقسات بەرۋ تارتىبىنە اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
«قازىر رۇقسات بەرۋ ءتارتىبى ازىرلەندى, جاقىن ارادا بەكىتىلەدى. رەسەيدەن اكەلىنەتىن تۇقىمدار سولتۇستىك وڭىرلەرگە دەر كەزىندە, كوكتەمگى دالا جۇمىستارى باستالعانعا دەيىن شارۋالارعا جەتكىزىلەدى. تۇقىم شارۋاشىلىعىن قولداۋعا اعىمداعى جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردە 11,8 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن. وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, بيىل شامامەن 670 مىڭ توننا ەنگىزۋ جوسپارلانعان. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 43,7 مىڭ تونناعا ارتىق. بۇگىنگى تاڭدا تىڭايتقىشتاردى جەتكىزۋگە كەلىسىمشارت 290 مىڭ توننا كولەمىندە جاسالدى. بارلىق وڭىردە مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى جونەلتۋ باستالدى, اگرارشىلارعا شامامەن 149 مىڭ توننا تىڭايتقىش, ونىڭ ىشىندە وڭتۇستىك وڭىرلەرگە 51,3 مىڭ توننا تىڭايتقىش تيەلدى. قويمالارداعى قورلار, سونىڭ ىشىندە يمپورتتىق تىڭايتقىشتار قالىپتاستى», دەدى مينيستر.
فەرمەرلەر تىڭايتقىشتاردىڭ, ونىڭ ىشىندە وتاندىق تىڭايتقىشتاردىڭ قىمباتتىعى ماسەلەسىن كوتەردى. ۇكىمەت ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزدى, مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردىڭ ءىرى ءوندىرۋشىسى – قازازوت كومپانياسى وندىرىلەتىن اممياك سەليتراسىنىڭ قۇنىن تونناسىنا 200 مىڭ تەڭگەدەن 160 مىڭ تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ, 16 ناۋرىزدا كۇشىنە ەندى.
«بۇگىنگى تاڭدا اگرارشىلارمەن جاڭا قۇن بويىنشا كەلىسىمشارتتار جاسالۋدا. بۇل رەتتە اكىمدىكتەر تاراپىنان سۋبسيديالاۋعا 27 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. ياعني ساتىپ الىنعان تىڭايتقىشتار قۇنىنىڭ 50%-ىن مەملەكەت وتەيدى. پەستيتسيدتەرگە كەلەتىن بولساق, ولاردىڭ باعاسى دا ءوستى. 2020 جىلعا قاراي پەستيتسيدتەردىڭ باعاسى ەكى ەسە قىمباتتادى. ەگەر كوكتەمدە باعانىڭ ءوسۋى 70% بولسا, بىلتىر كۇزدە باعالار 2 ەسە ءوستى. 2022 جىلعا ارنالعان پەستيتسيدتەردى سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسىنا 29,7 ملرد تەڭگە كوزدەلگەن. بۇل ەگىس الاڭىن 100% وڭدەۋدى قامتاماسىز ەتۋگە جانە سول ارقىلى قولايلى فيتوسانيتاريالىق جاعدايدى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ە.قاراشوكەەۆ.
بيىل كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا 220 ملرد تەڭگە بولىنەدى. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق جەلىسى بويىنشا كوكتەمگى ەگىس جانە ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنا كرەديت بەرۋگە 70 ملرد تەڭگە كولەمىندە بيۋدجەتتىك كرەديت ءبولىندى. بيۋدجەتتىك كرەديتتەۋدىڭ جالپى سوماسىن 140 ملرد تەڭگەگە دەيىن جەتكىزۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا.
«بۇل رەتتە قوسىمشا 70 ملرد تەڭگە بويىنشا كرەديتتەۋ ءنورماتيۆى ۇلعايتىلادى, بۇل تۋرالى فەرمەرلەردىڭ وزدەرى سۇرادى. وسى ەكىنشى 70 ملرد تەڭگە كەلگەندە, نورماتيۆ 23 مىڭ تەڭگەدەن 54 مىڭ تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلەتىن بولادى. فورۆاردتىق ساتىپ الۋ شەڭبەرىندە «ازىق-ت ۇلىك كەلىسىمشارت كورپوراتسياسى» ۇك» اق 83,1 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 466 ءوتىنىم ءتۇستى. 67,1 ملرد تەڭگە سوماسىنا 292 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەر قارجىلاندىرىلدى. نەگىزى, فورۆاردتىق ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرۋ كولەمى بىلتىرعى 40 ملرد تەڭگەدەن بيىل 80 ملرد تەڭگەگە دەيىن كوتەرىلدى. ياعني كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا بىلتىر 110 ملرد تەڭگە بولىنسە, بيىل بۇل كورسەتكىش 220 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى», دەدى مينيستر.
وتكەن جىلدان باستاپ مينيسترلىك اوك سۋبسيديالاۋ تەتىگىن جەتىلدىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزدى. قولدانىستاعى سۋبسيديالاۋ جۇيەسىن رەفورمالاۋدىڭ بىرنەشە نۇسقاسى دايىندالدى, ولار جۇمىس توبىنىڭ وتىرىستارىندا بىرنەشە رەت تالقىلاندى. الايدا اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ دامۋىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ ماقساتىندا بيىلعى گەواحۋالدى ەسكەرە وتىرىپ, سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋ مەرزىمى 2023 جىلعى 1 قاڭتارعا اۋىستىرىلدى.
«سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىن بولدىرماۋ, سونداي-اق مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن الۋ كەزىندە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي مەملەكەتتىك اقپاراتتىق سۋبسيديالاۋ جۇيەسى ازىرلەندى. ول فەرمەرلەر ءۇشىن تەگىن بولادى جانە بارلىق نەگىزگى مەملەكەتتىك دەرەكقورلارمەن بىرىكتىرىلەدى. جۇيەنىڭ بارلىق ءىس-قيمىلدارى اۆتوماتتاندىرىلادى. بۇل سۋبسيديالاردى ءبولۋ جانە بەرۋ كەزىندە سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن بارىنشا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
جۇيە اقمولا وبلىسىندا پيلوتتىق تەستىلەۋدەن ءوتتى, قازىرگى كەزدە جۇيەنى پىسىقتاۋ بويىنشا جۇمىستار اياقتالۋدا.
