وتكەن اپتادا گلۋبوكوە اۋدانى, ەرتىس اۋىلدىق وكرۋگىندە جىلىجايدى سۋ الىپ, باقشا يەسىنىڭ قاڭتاردان بەرى وسىرگەن جەمىس-جيدەگىن جوق قىلعان. تاسىعان سۋ تۇتقيىلدان كەلگەندە, باعبان توتەپ بەرە الماعان. اۋىل ءىشىن بويلاي اعىپ, ارىققا سىيماعان سۋ اۋلالارعا تۇنگى ساعات ەكىدە كىرىپتى. ءتىلسىز جاۋ كاسىپكەردىڭ جىلىجايىن عانا ەمەس, بىرنەشە تۇرعىننىڭ اۋلاسىن دا استان-كەستەن ەتتى. كەيبىرى اۋلادان اتتاپ باسا الماي قالعان. ال جىلىجايعا جينالعان سۋدىڭ دەڭگەيى ءبىر مەتردەن اسقان. كاسىپكەر ناتاليا يۆاشكينانىڭ ايتۋىنشا, شىعىن كولەمى بىرنەشە ميلليون تەڭگەدەن استى. ونىڭ ۇستىنە, جەمىس-جيدەكتەرىن, كوكونىستەرىن ەشقانداي حيميالىق قوسپاسىز ءوسىرىپ كەلگەن ەدى.
– ءبىزدىڭ كوكونىس تازا تابيعي ءونىم. مەيرامحانالاردىڭ كوبى تاپسىرىس بەرەتىن. نۇر-سۇلتان قالاسىنا دا اپارىپ وتكىزەتىنبىز. ەندى قايتەمىز, بىلمەيمىن. جىلىجاي ءىشى ءبىر-ەكى ايسىز قۇرعامايدى, – دەيدى شاراسىز كاسىپكەر.
تۇرعىنداردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, اۋىلدى جىلدا سۋ باسادى. جىل سايىن سۋدىڭ جىرىن ايتىپ, اكىمدىكتىڭ ەسىگىن توزدىرادى. الايدا بۇل جولى اۋدان باسشىلىعى گاسترونوميالىق اسكوك وسىرۋمەن اينالىساتىن كاسىپكەر ناتاليا يۆاشكيناعا كاسىبىن قايتا قالپىنا كەلتىرىپ, شىعىندى وتەۋ ءۇشىن «دامۋ» قايىرىمدىلىق قورىنان قاراجات بولۋگە شەشىم قابىلدادى. سونىمەن قاتار تۇرعىنداردىڭ اۋلاسىنا سۋ كىرمەۋى ءۇشىن ينەرتتى ماتەريالدار دايىندالعان.
قار كۇرت ەرىگەندىكتەن وزەندەردىڭ دەڭگەيى كوتەرىلۋى دە ىقتيمال. وسىعان بايلانىستى وبلىستىڭ بىرقاتار اۋدانىندا سۋ تاسقىنى جونىندە ەسكەرتۋ جاريالانعان. مامانداردىڭ بولجاۋىنشا, ايدىڭ ورتاسىنا قاراي وبلىستىڭ باسىم بولىگىندە اۋا تەمپەراتۋراسى تۇندە +1-دەن +6-عا دەيىن, ال كۇندىز +21-دەن +26-عا دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن. جەلدىڭ ەكپىنىنەن كوشكىن ءجۇرۋى ىقتيمال ايماقتاردا كوپ قار جينالىپ قالعان. وسىعان بايلانىستى «قازسەلدەنقورعاۋ» ماماندارى كوشكىن قاۋپى بار جەتى ۋچاسكەدە اپاتتىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستار جۇرگىزدى.
ماسەلەن, كاتونقاراعاي اۋدانىنداعى سوگورنوە – بارلىق اۆتوجولىنىڭ بويىنداعى بىرنەشە ۋچاسكەدە تاۋ بوكتەرىندەگى قاردى ءتۇسىرۋ جۇمىستارى اتقارىلدى. جارىلىستار ناتيجەسىندە جالپى كولەمى 25 980 تەكشە مەتر اۋىر قار ەتەككە ءتۇسىرىلدى.
– جالپى, وڭىردە كوشكىن ءجۇرۋ قاۋپى بار كەزەڭ 15 قاراشادان 15 ساۋىرگە دەيىن سوزىلادى. بۇگىندە ءبىزدىڭ ماماندار 104 الدىن الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ, 128 490 تەكشە مەتر قاردى سىرتقا شىعاردى. اۆتوجولدارعا قاۋىپ توندىرەتىن بەتكەيلەردى قار جامىلعىسىنان ارىلتتىق. قازىر وبلىستىڭ تاعى بىرنەشە اۋدانىندا قار كوشكىنى قاۋپى ساقتالۋدا. وسىعان بايلانىستى اپاتتىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتىرمىز, – دەيدى «قازسەلدەنقورعاۋ» وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى ومار دۇزگىمباەۆ.
سونداي-اق قۇتقارۋشىلار وبلىس تۇرعىندارىن ۇيالى تەلەفوندارىنا كەلەتىن سمس-حابارلامالارعا قۇلاق اسىپ, جول جۇرۋدە اباي بولۋعا شاقىرادى. وبلىستاعى توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وزەندەر مەن سۋ قويمالارىنداعى جاعدايدى ءجىتى باقىلاۋدا. كۇزدە قاۋىپتى كەزەڭگە دايىندىق جۇمىستارىنىڭ ءبىر بولىگىن جۇرگىزگەن بولاتىن. جۋىقتا ەرتىس, ءۇبى, بۇقتىرما, كۇرشىم وزەندەرىندە 15 جارىلىس ۇيىمداستىرىلدى. جەر-جەردەگى وزەن-كولدەردىڭ جاعالاۋلارى بەكىتىلىپ, ارىقتار مەن سۋ ارنالارى, وزگە دە سۋ وتكىزەتىن نىساندار بەلسەندى تازارتىلىپ جاتىر. بەسقاراعاي, كاتونقاراعاي جانە تارباعاتاي اۋداندارىنداعى كەيبىر اۋىلدارعا تونگەن قاۋىپ بار. سوندىقتان اتالعان اۋداندارداعى جاعداي قۇزىرلى ورگانداردىڭ نازارىندا. انىقتالعانداي, قازىردىڭ وزىندە اتقارىلعان جۇمىستار 500-گە جۋىق تۇرعىن ءۇي مەن الەۋمەتتىك نىساندى قارعىن سۋدان امان الىپ قالۋعا مۇمكىندىك بەردى. بارلىق قىزمەت جۇمىلدىرىلعان, جەكە قۇرام, تەحنيكا, جانارماي قورى, ۋاقىتشا ورنالاستىرۋ بەكەتتەرى, سونداي-اق قۇم تولتىرىلعان قاپشىقتار ساقاداي ساي.
وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ جۇمىلدىرۋ دايىندىعى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ەركەن سارسەمبينوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, وڭىردە جوعارى دايىندىق رەجىمى ەنگىزىلىپ, تاۋلىك بويى كەزەكشىلىك ۇيىمداستىرىلعان, سۋ تاسقىنى قاۋپى بار جەرلەرگە مونيتورينگ جۇرگىزىلۋدە. قالالار مەن اۋداندار اكىمدىكتەرى, قۇزىرلى مەملەكەتتىك ورگاندار سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار جوسپارىن ىسكە اسىرۋدى جالعاستىرۋدا. ءساۋىردىڭ باسىنداعى جاعداي بويىنشا قالالار مەن اۋدانداردىڭ اكىمدىكتەرى تاسقىنعا توسقىن بولارلىق جوسپارلى جۇمىستاردى اياقتاۋعا جاقىن.
سوڭعى مالىمەتكە سۇيەنسەك, وبلىستا 399 مىڭ تەكشە مەتر قار شىعارىلىپ, 3 908 سۋ وتكىزۋ نىسانى, جالپى ۇزىندىعى 588 شاقىرىمدى قۇرايتىن ارىقتار مەن ارنالار, 578 كوپىر قار مەن قوقىس قالدىقتارىنان تازارتىلعان. 104 مىڭ قاپ, 6,7 مىڭ توننا ينەرتتى ماتەريال جانە 690 توننا جانار-جاعارماي قورى ازىرلەنگەن.
وبلىستىق تجد-نىڭ توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ باسقارماسىنىڭ باستىعى الەكسەي شتىكەلدىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستاعى قار جامىلعىسىنىڭ بيىكتىگى كەي جەرلەردە 137 سانتيمەترگە دەيىن جەتەدى. تۇرعىن ۇيلەردى سۋ باسۋ فاكتىلەرى تىركەلگەن جوق. ماماندار قاۋىپتى ايماقتارداعى جاعدايدى تاۋلىك بويى باقىلاۋدا ۇستاۋدا.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
