ونەر • 05 ءساۋىر، 2022

باقىت شۋاعى

3707 رەت كورسەتىلدى

قازاق – قوناقجاي حالىق. كىم بولسا دا، تابالدىرىقتى اتتاعان ادامدى قوناق دەپ سىيلاپ، ءتورىن ۇسىنىپ، قولىنداعى بارىن بەرەدى. بۇل قاسيەت − قازىرگى تەحنولوگيالىق پروگرەسس قارىشتاپ دامىعان عاسىردا دا حالقىمىزدىڭ بويىنان جوعالعان ەمەس. ايتەۋىر، قازاق وتباسىندا قوناققا دەگەن سىباعا بولەك تۇرادى. ءبىزدىڭ وسىلاي وي تولعاۋىمىزعا جاس سۋرەتشى، «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى نۇربولات اسقاردىڭ «قوناق» دەگەن كارتيناسى سەبەپكەر بولدى.

بۇل سۋرەتتە سونشالىقتى الىپ بارا جاتقان وقيعا دا، تارتىس تا جوق. كادىمگى قاراپايىم قازاق وتباسىنداعى كورىنىس. اۋىلداعى ءۇي دەپ ايتۋعا بولادى. جەر ۇستەلگە جايىلعان داستارقان باسىندا ورامال تارتقان، جاسى الپىسقا جاقىنداپ قالعان اپا، ونىڭ ەكى جاعىندا، وسى ۇيگە قاندايدا ءبىر جاقىندىعى بار ەر ادام مەن ونىڭ زايىبى وتىر. قوناققا كەلگەن ەكى كىشكەنتايدىڭ دا اۋزى بوس ەمەس. سولارعا شاي قۇيىپ بەرىپ وتىرعان جاس كەلىنشەكتىڭ ءجۇزى قۋانىشتان بال-بۇل جاينايدى. ۇستەلدىڭ ىرگەسىندە ونشاقتى كەسە ءتىزىلىپ تۇر. سوعان قاراعاندا ۇيگە تاعى دا قوناقتار كەلەتىن سەكىلدى. سۋرەتتەن وسى شاڭىراقتاعى ايرانداي ۇيىعان بەرەكە مەن بىرلىكتى، قوناقجايلىلىقتى، باستىسى، قازاقى مەيىرىمدىلىكتى كورەسىز. وسىنى اۆتور ءوزى جاس بولسا دا تەرەڭ ءتۇيسىنىپ، بوياۋ تۇسىمەن شىنايى بەينەلەگەن.

جالپى بەينەلەۋ ونەرى دە ادەبيەتتەگى سەكىلدى، رەاليزم، مودەرنيزم، ناتۋراليزم، اۆانگارديزم دەيسىز بە، ءتۇرلى اعىمدارعا باي. الايدا ونەر تۋىندىسى ءوز توپىراعىنان جارالىپ، ۇلتتىق ناقىشتا بولعاندا عانا ونىڭ عۇمىرى ۇزاق بولاتىنى انىق. ارينە، بۇل شىعارماشىلىق يەسى تەك ءداستۇردى عانا ۇستانسىن دەگەن ءسوز ەمەس، ءتۇرلى اعىمداردىڭ دا دامىپ، ونەر كوكجيەگىنىڭ كەڭەيگەنى ءجون. دەگەنمەن، ءوز باسىم، كوركەم شىعارما بولسىن، كارتينا بولسىن، ودان الدىمەن ۇلتتىق ەرەكشەلىكتى كۇتەمىن.

وسى تۇرعىدان كەلگەندە، نۇربولاتتىڭ تۋىندىلارى قازاقى ناقىشقا تولى، سىرلى بوياۋعا باي ەكەنىن بايقايسىز.

ونىڭ «بوزجىرا شاتقالى» دەگەن تاعى ءبىر تاماشا ەڭبەگى بار. بوزجىرا – ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى جۇمباق تاۋ. قازىر بۇل جەردى كورۋگە ەلىمىزدىڭ تۇرعىندارى عانا ەمەس، شەتەلدىك تۋريستەر دە ىنتىعىپ تۇرادى. عالىمدار بوزجىرا تاۋىنىڭ جۇمباق فورمالارى 10 ميلليون جىل بۇرىن بولعان ەجەلگى مۇحيتتىڭ تۇبىندەگى شوگىندىلەردىڭ جەلدەنۋ پروتسەسىندە پايدا بولعان دەسەدى. وسى عاجايىپ شاتقالدى سۋرەتشى ءوز كارتيناسىندا اسەرلى بەينەلەگەن. تاۋ ەتەگىندە جايىلىپ جۇرگەن تۇيەلەردىڭ بەينەسى دە كوزىمىزگە جىلى ۇشىرايدى.

سونداي-اق سۋرەتشىنىڭ «وشاق» دەگەن تۋىندىسىنىڭ دا ءجونى بولەك. وسى سۋرەتتى كورگەندە اۋىلداعى بالا كۇنىم ەسىمە ءتۇسىپ، انامنىڭ وشاق جاعىپ، باۋىرساق پىسىرەتىن ءساتى كوز الدىما كەلدى. ءدال وسى كورىنىس كارتينادا اينا-قاتەسىز بەدەرلەنگەن. حالقىمىز وشاقتى – كيە ساناعان. ۇلكەندەردىڭ «وشاعىڭ سونبەسىن» دەپ باتا بەرەتىنى دە تەگىن ەمەس. اۆتور ءوز جۇمىسىندا وسى قاسيەتتى ۇعىمدى، اتا-بابا ءداستۇرىن بۇگىنمەن ءساتتى ۇيلەستىرگەن. بۇل جايىندا سۋرەتشى ءبىر سۇحباتىندا: «بالا كۇنىمىزدە شەشەلەرىمىز «وشاقتى تەپپە»، «وشاققا سۋ قۇيما»، «وشاقتىڭ توبەسىنە شىقپا» دەگەندى ءجيى ايتاتىن. ءبىز وسىدان-اق وشاقتىڭ شاڭىراق ءۇشىن ۇلكەن كيەسى بارىن ءبىلىپ وستىك، وعان قۇرمەتپەن قارادىق. مەنىڭ ۇعىمىمدا وشاق پەن وتباسى ەگىز ۇعىم ءارى بۇل تاتۋلىق پەن باقىتتى ءومىردىڭ سيمۆولى. شىعارماما وسىنى ارقاۋ ەتتىم»، دەيدى.

نۇربولات ءوز شىعارماشىلىعىندا اۋىل جانە وتباسى قۇندىلىقتارى تاقىرىبىنا ماقساتتى تۇردە بارعان سەكىلدى. اسىرەسە ونىڭ «تىنىشتىق» دەگەن كارتيناسىنداعى اكەسى مەن بالاسىنىڭ جىپ-جىلى ۇيدە شاحمات ويناپ، مامىراجاي وتىرعان ساتىندەگى كورىنىسى جۇرەكتى شىم ەتكىزەدى. تۋىندىنىڭ اتاۋى دا تەگىن ەمەس، شىنىندا، تىنىش، بەيبىت ءومىر بولعان جەردە عانا بەرەكە، ىرىس، باقىتتىڭ جاقىن جۇرەتىندىگىن جەتە تۇسىنگەندەيمىز. سونداي-اق «نەمەرە»، «اڭگىمە»، «ويۋ»، «اق داستارقان»، «تورتەۋ»، «كىر»، «اقپان» سەكىلدى كارتينالارىنداعى كەيىپكەرلەر دە كادىمگى ءوزىمىز كۇندە كورىپ جۇرگەن ادامدار بەينەسى بولعانىمەن، سولاردىڭ بولمىسى ارقىلى قوعامداعى كوپشىلىك بايقاي بەرمەيتىن سىرلى ساتتەردى، نازىك كورىنىستەردى بوياۋ قۇدىرەتىمەن كوركەم كەستەلەگەن. ونىڭ تابيعات كورىنىستەرىن بەينەلەگەن تۋىندىلارى دا تارتىمدىلىعىمەن جىلى اسەرگە بولەيدى.

دارىندى جاستىڭ ونەرىنە بىلىكتى ماماندار دا بەيجاي قاراعان ەمەس. بەلگىلى ونەرتانۋشى سامال مامىتوۆا جاس قىلقالام شەبەرى العاشقى جۇمىستارىنان باستاپ، ءومىر سۋرەتتەرىن اسەرلى بەينەلەيتىندىگىن جازادى. «نۇربولاتتىڭ كەسكىندەمەسى – بەينەلى كەسكىندەمە مەن يمپرەسسيونيزمنىڭ ەرەكشە قوسپاسى، ول وزىنە ۇنايتىن كورىنىستەردى ءجيى وزگەرتەدى، «جىلى» مەن «سۋىق» تۇستەردى ايقىن تۇردە سالىستىرا، ءتۇرلى-ءتۇستى كونتراستاردى قولدانا وتىرىپ ءتۇس «دىبىسىن» ارتتىرۋعا تىرىسادى. ونىڭ تۋىندىلارىنداعى ساعىمنان باس تارتۋعا كومپوزيتسيالىق شەشىمدەر، فاكتۋرانىڭ تۇرلىلىگى اسەر ەتەدى»، دەيدى.

بۇگىنگە دەيىن نۇربولات اسقاردىڭ نۇر-سۇلتان مەن الماتى قالاسىندا عانا ەمەس، 2018 جىلى يتاليانىڭ فلورەنتسيا قالاسىندا ء«ومىر» اتتى جەكە كورمەسى ءوتىپ، شەتەلدىكتەردى ونەرىمەن ءتانتى ەتتى. 2016 جىلى «شابىت» XIX حالىقارالىق شىعارماشىلىق جاستار فەستيۆالىندە «بەينەلەۋ ونەرى» اتالىمىندا گران-پري جۇلدەسىن جەڭىپ الدى. باسقا دا ونەر بايقاۋلارىندا جۇلدەگەر اتاندى.

سۋرەتشىگە الەمدەگى بارلىق ادەمىلىكتى كورە بىلەتىن قاسيەت بەرىلگەن. وسى قاسيەت ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىزدىڭ بويىندا مولىنان بار. ونىڭ ءار تۋىندىسىنان سۇلۋلىق پەن جىلىلىقتىڭ، مەيىرىم مەن ادەپتىڭ، قۋانىش پەن باقىتتىڭ جىلى لەبى ەسىپ تۇرادى، ءسىز سونىڭ شۋاعىنا شومىلعانداي كۇي كەشەسىز.

سوڭعى جاڭالىقتار

تاعى 1650 قازاقستاندىق ىندەت جۇقتىردى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 09:00

ۇقساس جاڭالىقتار