يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي مالىمەتىنشە, بىلتىر قازاقستاندا 17,1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن. جالپى وتكەن جىلى ەلىمىزدە 151 192 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى سالىنعان. سونىڭ 41 250-ءى – جەكە تۇرعىن ۇيلەر.
بۇل رەتتە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا 2,4 ترلن تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان. كورسەتكىش 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 19,1 پايىزعا جوعارى.
جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ 15 وڭىرىندە تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ كورسەتكىشتەرى ۇلعايعان. ماسەلەن, كوشباسشى وڭىرلەردىڭ قاتارىندا ماڭعىستاۋ (119%), اقمولا (115,8%), جامبىل (112,9%), پاۆلودار (112,3%) وبلىستارى, الماتى (116,6%) جانە شىمكەنت (116,1%) قالالارى بار. ەكى ءوڭىردىڭ كورسەتكىشى تومەن – قاراعاندى (98,5%) جانە قىزىلوردا (93,8%).
جىل قورىتىندىسى بويىنشا ەلدىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى قۇرىلىس سالاسىنىڭ ۇلەسى 6,25%-دان استى. كورسەتكىش 2020 جىلدان ءتاۋىر.
بۇگىندە قۇرىلىس سالاسى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ەكونوميكالىق دامۋدىڭ نەگىزگى لوكوموتيۆىنە اينالدى. بۇل سالادا 46 476 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ 2 420-سى قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەدى. سالادا 641 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
قۇرىلىس سالاسىنداعى بەلسەندىلىكتىڭ نەگىزى ىشكى نارىقتاعى سۇرانىس پەن مەملەكەت تاراپىنان باسپانا الۋعا جاسالعان مۇمكىندىك تە جاتىر. ماسەلەن, ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنىڭ رەسمي مالىمەتىندە بىلتىر تۇرعىندارعا 8,9 ترلن تەڭگە بەرىلگەنى ايتىلعان. سونىڭ 3,4 ترلن تەڭگەسى يپوتەكالىق نەسيە. كورسەتكىش 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 41 پايىزعا كوبەيگەن. جالپى سوڭعى جىلدارى يپوتەكالىق نەسيەگە دەگەن سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. بۇل حالىقتىڭ باسپاناعا دەگەن قاجەتتىلىگىنىڭ وسۋىنەن تۋىنداپ وتىرعانى تۇسىنىكتى. سوندا بىلتىر راسىمدەلگەن نەسيەلەردىڭ ۇلەسىندەگى يپوتەكانىڭ ۇلەسى 31 پايىزدى قۇراپ وتىر.
ءبىرىنشى نەسيە بيۋروسىنىڭ باس ديرەكتورى رۋسلان وماروۆتىڭ ايتۋىنشا, جىلجىمايتىن م ۇلىككە قاتىستى ءاربىر ءتورتىنشى مامىلە نەسيەگە راسىمدەلەدى. يپوتەكاعا دەگەن سۇرانىس زەينەتاقى رەفورماسىنان كەيىن كۇرت وسكەن.
تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنان 2,5 ترلن تەڭگە الىنعان. اتالعان سومانىڭ 68,5 پايىزى باسپانا الۋعا, 15,3 پايىزى يپوتەكالىق قارىزدى جابۋعا جۇمسالعان.
زەينەتاقى رەفورماسىنىڭ اسەرى بولار, 2021 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تۇرعىن ءۇي مامىلەلەرىنىڭ سانى 606 مىڭنان اسقان. شامامەن 96,8 پايىزدىق ءوسىم قامتاماسىز ەتىلگەن. مۇنداعى يپوتەكانىڭ ۇلەسى 25,2 پايىزعا تەڭ. مۇنداي رەسمي مالىمەتتى ستاتيستيكا بيۋروسىنان الدىق.
جالپى, 2021 جىل تۇرعىن ءۇي نارىعى ءۇشىن تىڭ جاڭالىقتارعا تولى بولدى. ونىڭ نەگىزگىسى – زەينەتاقى قورىنداعى شەكتىك سومادان اسقان قارجىنى تۇرعىن ءۇي جاعدايىنا جاقسارتۋ. ول تۋرالى جوعارىدا ايتتىق.
ادەتتەگىدەي بىلتىر دا قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسى ءوستى. قۇرىلىس ماتەريالدارى سوڭعى ەكى جىل قاتارىنان قىمباتتاپ كەلەدى جانە بۇل قازاقستانعا عانا ءتان دۇنيە ەمەس, الەمدىك تەندەنتسيا. 2021 جىلى بولات ارماتۋرا, تسەمەنت, كىرپىش جانە گازبەتون 1,5-3 ەسە قىمباتتاعان. ماتەريال قىمباتتاسا ءۇي باعاسىنىڭ دا شارىقتاپ شىعا كەلەتىنى بار. جىل قورىتىندىسى بويىنشا باستاپقى تۇرعىن ءۇيدىڭ باعاسى 15 پايىزعا, قايتالاما نارىقتاعى باسپانا باعاسى 20 پايىزعا قىمباتتاعان.
بىلتىر «الماتى جاستارى» تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنا وزگەرىستەر ەندى. باعدارلاما بويىنشا باسپانا الاتىندار ساناتىنا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن مادەنيەت سالاسىنداعى جەكە كاسىپكەرلەر ەندى. سونداي-اق بەرىلەتىن زايم سوماسى 13 ملن تەڭگەدەن 18 ملن تەڭگەگە دەيىن ءوستى.
سونىمەن قاتار «اسكەري باسپانا» باعدارلاماسى بويىنشا وتىنىمدەردى ونلاين فورماتتا بەرۋ تەتىگى ىسكە قوسىلدى. بۇل اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەت. «باقىتتى وتباسى» باعدارلاماسى بويىنشا قابىلداناتىن وتىنىمدەر ءليميتى ۇلعايدى. «ەلوردا جاستارى» جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق ءونىم ىسكە قوسىلدى.
وتكەن جىلدىڭ مامىرىندا بولىنگەن قارجى تولىق يگەرىلگەندىكتەن, «باسپانا حيت» باعدارلاماسى توقتاتىلاتىنى حابارلاندى. «7-20-25» باعدارلاماسىنا بولىنگەن قاراجاتتىڭ 2022 جىلى اياقتالاتىنى, تيىسىنشە باعدارلاما دا ءوز جۇمىسىن دوعاراتىنى ايتىلدى. العاشقىسىنا 600 ملرد تەڭگە, سوڭعىسىنا 1 ترلن تەڭگە بولىنگەن.
تۇرعىن ءۇي سەرتيفيكاتتارىن بەرۋدىڭ ەرەجەسى وزگەردى. ەندى سەرتيفيكاتتاردىڭ كىمگە جانە قانشا كولەمدە بەرىلەتىنىن قالالىق جانە وبلىستىق ءماسليحاتتار انىقتايتىن بولدى. مۇنداي سەرتيفيكات «باقىتتى وتباسى» جانە «شاڭىراق» باعدارلاماسىنىڭ قاتىسۋشىلارىنا تۇرعىن ءۇيدىڭ باستاپقى جارناسى رەتىندە بەرىلەدى.
بىلتىر «ۇماي» يپوتەكاسى ىسكە قوسىلدى. بىراق كوپشىلىك تاراپىنان باعدارلاماعا اناۋ ايتقانداي سۇرانىس بولعان جوق. تيىسىنشە, جىل سوڭىندا باعدارلامانىڭ توقتالعانى, تالاپتارىنىڭ قايتا قارالاتىنى حابارلاندى.
وتكەن جىلى جىلجىمايتىن م ۇلىكتى رەسمي تىركەۋ ۋاقىتى جەدەلدەدى. ەلەكتروندى تىركەۋ ءۇش كۇننەن ءبىر كۇنگە دەيىن قىسقاردى.
بىلتىرعى جاڭاشىلدىقتىڭ ءبىرى – جىلجىمايتىن م ۇلىك مامىلەلەرىن ازىرلەۋدەگى وڭىرگە قاتىستى شەكتەۋدىڭ الىنىپ تاستالۋى. بۇرىن مامىلە تەك تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا جاسالۋى ءتيىس ەدى. 2021 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ مامىلەنى كەز كەلگەن اۋدان-قالادا جاساي بەرۋ مۇمكىندىگى بەرىلدى.
وسىنىڭ ءبارى مەملەكەت تاراپىنان حالىقتىڭ باسپانالى بولۋىنا جاسالعان تىڭ قادامدار ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. قۋانىشتىسى, مۇنداي باستامالار بيىل دا جالعاسادى. دەمەك تابالدىرىقتى اتتاعان بارىس جىلى دا تۇرعىن ۇيمەن قامتۋ تۇرعىسىنان العاندا تابىستى بولادى دەگەن سەنىم بار. ويتكەنى يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى بۇل باعىتتا ءبىرشاما جاڭاشىلدىقتار قابىلداماق.
ماسەلەن, مينيسترلىك قۇرىلىس نارىعىن مونوپولياسىزداندىرۋعا نيەتتى. ياعني ۆەدومستۆو تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا ۇلەستىك قاتىسۋ سالاسىنداعى تالاپتاردى قايتا قاراپ, جەر ۋچاسكەلەرىن كونكۋرستان تىس بەرۋ تاجىريبەسىن زاڭنامالىق تۇردە الىپ تاستاۋدى جوسپارلاپ وتىر. مۇنىڭ ءبارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرمالارىنان كەيىن قولعا الىنا باستادى.
وسى ورايدا سالانىڭ وسال تۇستارى پىسىقتالىپ, نەگىزگى 3 باعىت بويىنشا شارالار ايقىندالدى. ولار – ۇلەستىك قۇرىلىسقا قاتىسۋدى رەتتەۋ, جەر بەرۋ جانە قۇرىلىس سالۋدى جوسپارلاۋ, مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ.
وزگەرىستەر جەر ۋچاسكەلەرىن كونكۋرستان تىس بەرۋدى الىپ تاستاۋدى, زاڭنامانى اينالىپ وتۋگە تالپىناتىندار ءۇشىن جاۋاپتىلىقتى كۇشەيتۋ جانە ۇلەسكەرلەردىڭ قاراجاتىن زاڭسىز تارتۋدى انىقتاۋ ارقىلى ۇلەستىك قۇرىلىستاعى تالاپتاردى جەتىلدىرۋدى كوزدەيدى.
بۇل ءبىز قامتىعان ءبىر عانا باعىت. مينيسترلىك مۇنداي جاڭاشىلىدىقتار كوپ بولادى دەپ سەندىردى جانە ولاردىڭ تيىمدىلىگى دە جوعارى بولماق. بارىس جىلى تابىس جىلى بولادى دەگەن ۇمىتتەمىز.
