رۋحانيات • 15 ناۋرىز, 2022

كىسىلىك

560 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بالا كۇنىمىزدە ۇلكەندەردەن ەل اۋزىندا پاراسات پايىمىمەن, جۇعىمدى مىنەزىمەن ىلىگىپ جۇرگەن ازامات جايىندا «ە, ونىڭ كىسىلىگى مول عوي» دەپ وتىرعانىن تالاي ەستىدىم. سوندا «كىسىلىك دەگەن نە ەكەن؟» دەپ ويعا باتۋشى ەدىم.

كىسىلىك

كەيىن ءبىز دە ەسەيدىك,  وڭ - سولىمىزدى تانىپ, كوپشىلىكپەن ارالاسا باستادىق.  ولاردىڭ اراسىندا جۇرتشىلىق  ۇلگى تۇتاتىن جاقسى دا, ءوز جونىمەن وتباسىن اسىراپ جۇرگەن ادال دا,  ەلگە «تازا» كورىنىپ, بىلاي شىعا ايار بولمىسىنان الىسقا ۇزامايتىن قۋاياق تا جۇرگەنىن كورىپ ءجۇرمىز.  جۇمىر باستى پەندە بولعاسىن ءتورت اياعىن تەڭ باسىپ, ءتورت قۇبىلاسى تۇگەل ەشكىم جوق ەكەندىگى ايان. الىمساقتان ادامعا ءبىر نارسە جەتپەگەندەي كوڭىلى ولقى سوعىپ, جۇرەگى جارتىكەشتەنىپ, ايتەۋىر, ءبىر دۇنيە كەم بولىپ تۇرادى. سونداي كەزدە بالا كۇنىمدە اۋىلداعى اتالارىم ايتقان «كىسىلىك»  ويىما تۇسەدى.

ەنتسيكلوپەديا دا كىسىلىككە «ادامنىڭ تۇلعالىق جاقسى قاسيەتتەرىن تانىتاتىن ۇعىم» دەگەن سيپاتتاما بەرگەن. ال ماحمۇد قاشقاري بابا­مىز «كىشىلىك پەن كىسىلىك – ۇلى­لىقتىڭ بەلگىسى» دەپ ايت­قان ەكەن. قالاي بولعاندا دا, ومىردە كىسىلىك قاسيەتىن جو­عالتپاعان جانداردى كورگەن­دە كوڭىلىڭىز تولىپ, مارقاياسىز.

كىسىلىك  دەگەندە كوز الدىما جيىرماسىنشى عاسىردىڭ باسىندا ساياسات ساحناسىنا شىعىپ, ۇيقىدا جاتقان جۇرتىنىڭ ساناسىن وياتىپ, ءوزى قاتارلى ەلدەرمەن تەرەزەسى تەڭ بولسىن دەپ, قايراتكەرلىك پەن قالامگەرلىكتى قاتار ۇستا­عان الاش ازاماتتارى ءتىزىلىپ تۇرا قالادى. نەسىن ايتاسىز, ولاردىڭ ءبارى دە كىسىلىكتەن جاراتىلعان, تۋعان حالقىنىڭ كەلەشەگى ءۇشىن اۋىر ازاپ پەن قايعى شەكسە دە, العان ماق­­ساتتارىنان تايماي, سول جولدا باسىن بايگەگە تىككەن اسىلدار ەدى عوي...! قازىر دە كى­سىلىگى مەن كىشىلىگىن ساقتاپ جۇر­گەندەر جەتەرلىك. بىراق ولار جارقىلداپ جۇرت كوزىنە تۇسە بەرمەيدى.

بىردە جۋرناليست انار تولەۋحاننىڭ ماقالاسىنان وتكەن عاسىرداعى اۋمالى-توكپەلى كەزەڭدە  ەلدە بولعان ءبىر وقيعانى  وقىپ, تاڭعالدىم. «1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت-­ازاتتىق كوتەرىلىسىنەن كەيىن اقتاردىڭ قولىنان 17 بول­شە­ۆيك  قازا تابادى. سول جو­لى حاكىمبەك توكيندى ۇستاپ بەرگەن ادام كەيىن قولعا ءتۇسىپ انىقتالعاندا, حاكىمبەكتىڭ ىنىسىنە: «مىنا اعاڭدى ۇستاپ بەرگەن قۇنىكەردىڭ جازاسىن ءوزىڭ ايت» دەپ تورعاي اقساقالدارى ەرىك بەرگەندە, كەيىن توكەنىڭ قامبارى دەپ ەل سىيلاعان اقساقال, سول كەزدەگى جاس جىگىت قامبار:

«بۇل كىسىگە اعا كەرەك بول­ماعان سوڭ ۇستاپ بەرگەن شىعار, ال ماعان اعا كەرەك» دەگەنىندە, ۇكىم ەستيمىز دەپ ىشتەن تىنىپ وتىرعان جۇرت: «ارۋاق, ارۋاق» دەپ جىلاپ قويا بەرىپتى» دەيدى. وسىندايدا تۋعان اعاسىن ولىم­گە قيعان  ادامعا كەڭشىلىك جا­ساعان قامباردىڭ كىسىلىگىنە سۇيسىنەسىز!

ال ءسىزدىڭ كىسىلىگىڭىز قان­داي؟!

سوڭعى جاڭالىقتار