سۋرەتتى تۇسىرگەن ەرلان ومار, «EQ»
قازاقستاندا ساۋلەلىك تەراپيا وبىردى ەمدەۋدىڭ كەڭ تارالعان ادىستەرىنىڭ ءبىرى سانالادى. ال ەندى بۇدان بىلاي ەلىمىزدىڭ كەز كەلگەن اۋماعىندا تۇراتىن قازاقستاندىقتار ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋدىڭ ەڭ زاماناۋي ءتۇرى – توموتەراپيا ەمىن الا الادى. اتالعان تەراپيانىڭ نەگىزگى ارتىقشىلىقتارىنىڭ ءبىرى – يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ كومەگىمەن كەز كەلگەن كولەمدەگى, كەز كەلگەن پىشىندەگى, ءتىپتى ەڭ كۇردەلى جەردە ورنالاسقان ىسىك ساۋلەمەن ەمدەۋدىڭ جەتكىلىكتى دوزاسىنىڭ دالمە-ءدال اسەرىنە ۇشىرايدى. بۇل دوزا ىسىك بويىنا بىركەلكى تاراپ, ساۋ تىندەردى بارىنشا اينالىپ وتەدى.
دوزانى بەرۋدىڭ دالدىگى جانە ونىڭ وڭتايلى مولشەرى ءتيىمدى تەراپيا ءۇشىن وتە ماڭىزدى. وبىردى كلاسسيكالىق سىزىقتىق ۇدەتكىشتەرمەن ەمدەۋ كەزىندە ىسىكتەردى تولىعىمەن ساۋلەلەندىرۋ, سونىمەن بىرگە ساۋ تىندەردى اينالىپ ءوتۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى. ساۋ تىندەردىڭ زاقىمدانۋ قاۋپى بار. ەگەر دوزانى ازايتسا ەمدەۋ پروتسەسى ۇزاققا سوزىلادى. ونىڭ تيىمدىلىگى تومەندەيدى ءارى جاناما اسەرلەردىڭ ىقتيمالدىعى ارتادى. بۇل رەتتە UMIT حالىقارالىق ونكولوگيالىق توموتەراپيا ورتالىعى قازاقستاندا جانە ورتالىق ازيادا ءبىرىنشى بولىپ Accuray كومپانياسىنىڭ TomoTherapy HD قۇرىلعىلارىن قولدانۋ ارقىلى ونكولوگيالىق ناۋقاستاردى ساۋلەلىك تەراپيامەن ەمدەۋگە قابىلداي باستادى. ال توموتەراپيا – ونكولوگيالىق اۋرۋى بار ناۋقاستار ءۇشىن ۇلكەن ءۇمىت. ونكولوگيامەن كۇرەسۋدەگى ساۋلەلىك تەراپيانىڭ جاڭا ءادىسى كوپشىلىكتى ەلەڭ ەتكىزەرى انىق. بۇل رەتتە وعان كۆوتا بويىنشا دا تەگىن قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن ايتا كەتۋ قاجەت.
«توموتەراپيا – فوتوندى ساۋلەلەردى قولدانۋ ارقىلى جۇرگىزىلەتىن ساۋلەلىك تەراپيانىڭ جاڭا ءتۇرى. ول بىلايشا ارەكەت ەتەدى: ساۋلەلەنۋ كەزىندە فوتوندار قورشاعان ساۋ تىندەرگە تيمەستەن وبىر جاسۋشالارىن «كۇيدىرەدى». توموتەراپيانىڭ قاتەرلى ىسىكتەردى ەمدەۋدىڭ باسقا تۇرلەرىنەن نەگىزگى ايىرماشىلىعى وسىندا. ءادىستىڭ جاڭاشىلدىق سيپاتى قۇرىلعىنىڭ قاتەرلى ىسىك وشاعىن انىقتاپ, ونى ءدال كۇيدىرەتىندىگىندە. فوتون ساۋلەسى مىڭداعان شاعىن ساۋلەلەرگە بولىنەدى جانە ساۋلەلەنۋ بىردەن بىرنەشە ايماققا اسەر ەتە الادى», دەدى UMIT حالىقارالىق ونكولوگيالىق توموتەراپيا ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ءسانيا ۋسابەكوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ساۋلەلەنۋ دوزاسىن دارىگەرلەر اۋرۋدىڭ وشاقتارىنا بايلانىستى انىقتايدى. ءتىپتى اۋرۋدىڭ سوڭعى ساتىسىندا, ىسىكتەردى جويۋ مۇمكىن بولماعان كەزدە دە توموتەراپيانىڭ اسەرىنەن اۋرۋدىڭ قارقىنى ازايىپ, ومىرلىك ماڭىزدى ورگانداردى زاقىمداۋدى توقتاتادى. اۋىرسىنۋ ازايىپ, ادام ءوزىن جاقسىراق سەزىنە باستايدى.
«ەمدەۋ پروتسەدۋرالارىنىڭ سانىن دارىگەرلەر انىقتايدى. كەيدە ناۋقاسقا 5 سەانس جەتكىلىكتى. كەي جاعدايدا ولاردىڭ سانى 20 نەمەسە 40-قا جەتەدى. ورتالىق تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنە (تمككك) قوسىلعان. بۇل دەگەنىمىز, بىزدە ادامدار كۆوتا بويىنشا مەملەكەتتىڭ قولداۋىمەن ەمدەلە الادى. بىزدە جوق قىزمەتتەردى ۇلتتىق عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىقتان الۋعا بولادى. وسى ماقساتتا توموتەراپيا ورتالىعى ۇعمو-مەن كەلىسىمشارت جاساسقان. ءبىز سەرىكتەسپەن ءبىر جەردە ورنالاسقانبىز», دەدى س.ۋسابەكوۆا.
ونىڭ ايتۋىنشا, كۆوتا بويىنشا ەمدەلۋ مۇمكىندىگىن الۋ ءۇشىن بىرەر قۇجات جيناۋ قاجەت. ولاردىڭ قاتارىندا ونكولوگتىڭ جولداماسى, اۋرۋحانادان شىعۋ پاراقتارى, بۇعان دەيىنگى زەرتتەۋلەردىڭ قورىتىندىلارى, پەت/كت جانە/نەمەسە مرت بەينەلەرى تۇسىرىلگەن ديسك بار. قۇجاتتار مۇراعاتتالىپ, ەمدەلۋشىنىڭ اتى-جونىمەن مۇراعاتتىق فايل رەتىندە ساقتالۋى جانە ورتالىقتىڭ پوشتاسىنا جىبەرىلۋگە ءتيىس. ءاربىر جاعدايدى ءبىزدىڭ دارىگەرلەر جەكە قارايدى. جىبەرىلگەن ءوتىنىش 2 كۇن ىشىندە قارالادى.
«توموتەراپيا سەانسىنىڭ ۇزاقتىعىنا توقتالار بولساق, ەمدەۋ ناۋقاستى دايىنداۋدى قوسقاندا 20-30 مينۋتتى الادى. ال ساۋلەلەنۋ پروتسەسىنىڭ ءوزى نەبارى 5-7 مينۋتقا سوزىلادى. ورتالىقتا ەمدەۋگە ارنالعان ەكى قۇرىلعى بار. بۇل – Accuray (اقش) كومپانياسى شىعارعان يننوۆاتسيالىق TomoTherapy HD ساۋلەلىك تەراپيا قۇرىلعىلارى. ولار ونكولوگيادا التىن ستاندارت رەتىندە تانىلعان. الەمدە ەكى قوندىرعى بىردەن پاراللەل قولدانىلاتىن بىرنەشە ورتالىق قانا بار. بۇل نە ءۇشىن كەرەك؟ ەمدەۋ باستالعاننان كەيىن ونى ۇزبەۋ كەرەك. ءبىر ماشينا ىستەن شىقسا, ەكىنشىسى بار دەلىك. ەكى قوندىرعى ارقىلى ءبىز ءبىر كۇندە كوپ ناۋقاستى قابىلداي الامىز», دەدى مامان.
ونىڭ ايتۋىنشا, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە دەگەن قاجەتتىلىك وتە جوعارى. ءتىپتى وزگە ەلدەردەن دە وتىنىشتەر ءتۇسىپ, ناۋقاستار كەلەدى. ەمدەۋ قۇنى دا ەۋروپا مەن اقش كلينيكالارىنا قاراعاندا الدەقايدا ارزان.
ء«بىز مەديتسينالىق ءتۋريزمدى دامىتۋمەن اينالىسامىز. بۇگىندە شەتەلدىك پاتسيەنتتەردىڭ ەلىمىزدە جايلى ورنالاسۋى مەن ەمدەلۋىنە قاتىستى بارلىق ۇساق-تۇيەك ماسەلەلەرىن ەسكەرۋ ماقساتىندا لوگيستيكا جاعىن پىسىقتاپ جاتىرمىز. UMIT حالىقارالىق ونكولوگيالىق توموتەراپيا ورتالىعى JCI حالىقارالىق سەرتيفيكاتتاۋدان ءساتتى ءوتتى. بۇل ورتالىقتىڭ ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ جوعارى ستاندارتتارىنا سايكەستىگىن جانە پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگىنىڭ بارلىق ەرەجەسىن قاتاڭ ساقتاۋىن راستايدى. ورتالىقتا شەتەلدىك تانىمال ونكولوگيالىق كلينيكالاردا كۇردەلى دايىندىقتان وتكەن تاجىريبەلى ماماندار توبى جۇمىس ىستەيدى», دەدى س.ۋسابەكوۆا.
