رۋحانيات • 14 ناۋرىز, 2022

تاڭعالماسقا تاڭعالۋ

745 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

اقيقاتىندا, ادام جاندى كارتيناعا, جاقسى ولەڭگە, ءتاۋىر شىعارماعا ءھام سۇلۋ­لىققا تاڭعالادى. كوركەم دۇنيەنى تاڭعالا تاماشالاپ, قىزىعۋ, باعالاۋ – زاڭدىلىق. شىن ونەرگە تامسانۋ دا تالعامعا بايلانىستى, ارينە. ادامنىڭ ويىن دا, كوزقاراسىن دا, قاعيداسىن دا تالعام وزگەرتسە كەرەك. ياعني جان قالاۋى, ىشكى سىن – تالعام دەڭ­گەيى ءسىزدىڭ ءومىر سۇرۋىڭىزگە دە ىقپال ەتەدى. سوندىقتان دا تالعام ارقاشان بيىك, كىرپياز... ءتىپتى ادامنىڭ ادامنان ار­تىقشىلىعى دا سول تالعام دەڭگەيىنە بايلانىستى دەيمىز. ول «كەشكى اسقا بالىق جەيمىن» دەگەن سوزبەن عانا ولشەنبەيدى: تالعام ودان دا ۇلكەن, ودان دا تەرەڭ كەڭىس­تىكتەگى ۇعىم. الايدا ۋاقىت وتە كەلە جاق­سىعا تاڭعالۋدىڭ ءجو­نى مەن جوسىعى دا وزگەرەدى ەكەن. ول دا تالعامنان.

تاڭعالماسقا تاڭعالۋ

ساليحيتدين ايتباەۆ, باقىت كارتيناسى

ءبىزدىڭ ءومىرىمىز – وسى قو­عام, وسى ۋاقىت. ءبىزدىڭ وي-سا­نامىز, كوزقاراسىمىز اي­نا­لامىزدا بولىپ جاتقان وقيعالارعا قاراي داميدى. ماسەلەن, قازاق ادەبيەتىنىڭ كەشەگى داۋىرىندە تالانتتى اقىن-جازۋشىلار دا, ساۋاتتى, تالعامپاز وقىرماندار دا كوپ بولدى. ءتىپتى كەي وقىر­ماننىڭ دەڭگەيى اۆتورمەن شامالاس كەلىپتى دەپ جاتادى. ءھام ول كەزدەگى تاڭعالىس تا بولەك: شەبەردىڭ شەبەرىن عانا مويىنداعان, جاقسىنىڭ جاقسىسىنا عانا تاڭعالعان. قاراپايىم وقىرمانىڭىز اناۋ-مىناۋ جازارماندى مەنسىنبەيدى. كوركەم دۇنيەگە قىزىعۋدىڭ كلاسسيكالىق ۇلگىسى دەگەن وسى بولار, ءسىرا.

ال قازىر كەيدە ادامداردىڭ تاڭعالاتىن دۇنيەسىنە قاراپ تاڭعالاسىڭ (ايتا كەتەيىك, بۇل – وتكەندى اڭساۋ سيندرومى ەمەس). حالىق شەنەۋنىك, دەپۋتاتتار قازاقشا سويلەسە, قاراپ وتىرىپ قۋانادى. ال وزگە ۇلت وكىلى قازاق تىلىندە ءبىراۋىز ءسوز ايتسا, ءتىپتى ريزا بولادى. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ ازاماتى سول تىلدە سويلەسە, ول قالىپتى جاعداي ەمەس پە؟ وعان نەگە تاڭعالامىز؟ ءوز ەلىڭدە ءوز ۇلتىڭ ءوز تىلىڭدە سويلەگەنىنە ءىشىڭ جىلۋ – قوراشسىنۋدىڭ قاي دەڭگەيى؟..

ودان بولەك ادامداردىڭ گازەت-جۋرنال, ياكي كىتاپ وقۋى دا بۇگىندە تاڭعالاتىن قۇ­بىلىسقا اينالعان. كەيدە ول تاڭعالىستىڭ سوڭى «گازەت ءالى شىعا ما؟ ونى بىرەۋ وقي ما؟» دەگەن سۇراقتارعا جالعاسادى. ءوزى سياقتى كىتاپ, گازەت وقىمايتىن جۇرتتىڭ كوپ ەكەنىن بىلەتىن ول ادام وقۋ, جازۋ, سىزۋ دەگەن ماماندىققا دا ۇلكەن قىزىعۋشىلىقپەن قارايدى. بەتپە-بەت كەلسە, «نە جازاسىڭدار سوندا؟» دەپ توتەسىنەن قويا سالادى.

قوعامداعى جازۋ-سىزۋدان تىم الىس ادام­دار­دىڭ دەنى وسىنداي كوزقاراستا ەكەنىنە بۇگىندە ەتىمىز ۇيرەنگەندەي. ءھام قاراپايىم حا­لىق­تىڭ مۇنداي دەڭگەيسىز تاڭعالى­سىنا قازىر تاڭعالمايتىن دا بولدىق. بالكي, بۇل تاڭ­عالىستىڭ ءبىر سەبەبى عالامتور (بىراق وعان يلانۋ قيىن), بال­كي بى­لىمسىزدىك, «جوعالعان وقىر­مان», جازىلماعان كلاسسيكا, يدەولوگيا, تۇرمىس...

ال ءسىز اكىم قازاقشا سوي­لەسە قۋاناسىز با؟ ورىس قا­زاقشا جول سۇراسا شە؟ ەڭ باستىسى, وسى كۇنى گازەت شىعا­تىنىن بىلەسىز عوي؟..

سوڭعى جاڭالىقتار