اۋىل شەتىندەگى ءۇيدىڭ يەسى – ومارعالي. اۆتور ونى بىلاي سۋرەتتەيدى: «ومارعاليدىڭ جاس كەزىنەن بەرى سۇيەگىنە سىڭگەن ادەتى بوز الا تاڭنان تۇرادى. مۇنىسىنا جۇرت ءبىر كەزدە سۇيسىنەتىن: «ەرتە تۇرعان جىگىتتىڭ ىرىسى ارتىق ەمەس پە؟» قازىر كۇلەدى: «وسىنىڭ نە شارۋاسى قالىپ بارادى ەكەن», – دەپ. بىراق ونىڭ ەرتە تۇرعانىنان ءازىر زيان كورگەن ەشكىم جوق» دەيدى. سونداي-اق قالامگەر ونىڭ تاڭ الاگەۋىمنەن تۇرعانداعى ءبىرىنشى جۇمىسى – قۇدىق باسىندا تۇرىپ قالعان مالداردى سۋارۋ ەكەندىگىن ايتادى. وسىدان-اق كەيىپكەردىڭ بارلىق بولمىسىن ءبىلىپ, ونىڭ جانكەشتى, ەڭبەكقور ادام ەكەنىن جاقىن تاني تۇسەسىز.
«ومارعالي – قازىر كەمتار كىسى. وڭ اياعىن سۇيرەتىپ باسادى, وڭ قولى جانسىز بوس سالبىراپ, بۇيداسىن شۇباتقان تۇيەشە ءبىر قىرىمەن جۇرەدى. سونىسىنا قاراماي ول ارتىنان بىرەۋ قۋىپ كەلە جاتقانداي ىلعي اسىعىس, ىستەگەن ءىسىنىڭ ءبارى تەز. ونىڭ قاۋعا تارتقانىن كورسەڭىز: قاۋعانى قۇدىققا ساۋ قولىمەن سالادى, سوسىن جۇلقي ءبىر تارتىپ, وڭ قولتىعىنا قىسىپ الادى دا, ەكىنشى تارتقاندا شەلەكتى ناۋاعا توڭكەرەدى» دەيدى جازۋشى.
ەندى جاس كۇنىندە ەل ىسىنە ارالاسىپ, باتپاقتى اۋىلىنىڭ ىرگەسىن قالاعان اتپال ازاماتتىڭ سوعىس سالدارىنان مۇگەدەك بولىپ قالعاندىعىنا جانىڭىز اۋىرادى. ونىڭ قازىرگى كەمتار كۇيىنە قاتارلاستارى تۇگىلى كەمپىرى, كەزىندە اۋىل-ايماققا «پاڭ كەلىن» اتانعان قىمباتتىڭ ءوزى مۇسىركەپ قارايدى. سونىڭ ءبىر اۋىز ءزىلدى ءسوزى ومارعاليدى قارالاي ساستىرادى. تەك اكەسىنە جالعىز قىزى عانا شىر-پىر بولىپ جۇرەدى. شىعارمانى وقىپ وتىرىپ, بىرەسە مۇڭايىپ, بىرەسە قۋانىپ, ءارى-ءسارى كۇي كەشەسىز. جازۋشى شەبەرلىگى دەگەن وسى بولار.
پوۆەستەگى ومارعالي قارتتىڭ ادالدىعى مەن نامىسقويلىعى, ءومىرىنىڭ جارىق ساۋلەسى – جالعىز قىزىنا دەگەن ماحابباتى نازىك سەزىمتالدىقپەن بەينەلەنگەن. ەندى شىعارما سوڭىنداعى بولدەزەرشى جىگىت ەكەۋى اراسىنداعى قاقتىعىسقا زەر سالىڭىز:
« – اينالايىن بالام, ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ جەلكەسىنە تاۋ بولىپ قۇم ءۇيىلىپ قالعانى, ەندى بولماسا ءۇيدى باسىپ الاتىن ءتۇرى بار. سونى ارمەن قاراي ىسىرىپ تاستاي قوياسىز با؟ – دەپ ءوتىنىشىن ايتتى.
جىگىت ومارعاليعا قاراپ بۇرىلىپ تۇردى.
– نە بەرەسىڭ؟
– جارتىلىعىڭدى ءىش.
جىگىت باسىن شايقادى.
– ەكەۋىن بەرەيىن.
بولدەزەرشى باسىن شايقادى.
– ءتىپتى ۇشەۋىن, تورتەۋىن بەرەيىن, الگى اشەندى جىعىپ العان اقشام بار عوي.
– قىزىڭدى بەرسەڭ... – جىگىت تاۋىپ ايتقان ادامشا جان-جاعىنداعىلارعا ماردىمسي قارادى. ومارعالي تاس توبەگە ۇرعانداي قالشيىپ تۇرىپ قالىپتى, ادامعا كوپ تىك قادالا بەرمەيتىن ەكى كوزى الگى جىگىتتىڭ بۇلك ەتپەگەن بەتىنەن ايىرىلار ەمەس.
نە دەدىڭ-ءاي, سەن؟ – الدەن ۋاقىتتا تىلگە كەلدى. – نە دەدىڭ سەن ءيتتىڭ بالاسى. – ومارعالي كوز ىلەسپەس شاپشاڭدىقپەن جىگىتتىڭ جاعاسىنان الا ءتۇستى. «مىنا جىندى قايتەدى-ەي», – دەپ شوشىپ, جان ۇشىرا جۇلقىنعان جىگىت اشەيىندە سىرتىنان ون ەكى مۇشەسىنىڭ التاۋى جوق دەپ, – مازاق قىلاتىن جامان شالدىڭ ۋىسىنان شىعىپ كەتە المادى. ەكىنشى ءبىر جۇلقىنعاندا ەكەۋى ۇمار-جۇمار قۇلاپ ءتۇستى. ومارعاليدىڭ قولى سوندا دا اجىرار ەمەس, جىگىتتىڭ القىمىن سىعىپ بارادى. ول ءوزىن ويلاۋدان قالعالى قاشان. ەگەر ونىڭ جارتىكەش ساناسىندا ءدال قازىر ءبىر ساۋلە بولسا, ول قىزىنا ارنالعان نۇر ەدى, ەگەر ونىڭ جارىمجان جۇرەگىندە ماحاببات ۇشقىنى قالسا, ول دا قىزىنا ارنالعان. ادام سولاي, ءجانتاسىلىم ەتكەندە دە اۋەلى ءوزىن ەمەس, ۇرپاعىن, پەرزەنتىن ويلايدى» دەيدى.
وسى كورىنىسكە قاراپ وتىرىپ, ادام ءۇشىن ۇرپاعىنان ارتىق قۇندىلىق جوق ەكەنىن قالامگەر استارلاپ, كوركەم جەتكىزگەن. جالپى, بالا كۇنىمىزدە اۋىلدان ومارعاليعا ۇقسايتىن قاريالاردى كوردىك. ولار ومىردەن ءتۇرلى ازاپ كورسە دە, يمانى مەن قاناعاتىن جوعالتپاعان جاندار بولدى. قازىر ونداي كىسىلەر تىم ازايىپ كەتتى. جازۋشى وسى شىعارماسىندا ومارعالي سەكىلدى ەل ىشىندە ەلەۋسىزدەۋ جۇرگەن ادامداردىڭ بويىنداعى ۇلتتىق مىنەزدى, حاراكتەردى شىرقاۋ بيىككە كوتەرگەن. اۆتور ءوز كەيىپكەرىن ويدان الماعاندىعىن ەرتەدە شىققان شىعارماشىلىعى تۋرالى ءبىر ماقالاسىندا ايتىپتى. قىزىلوردا وبلىستىق گازەتىندە قىزمەت ىستەپ جۇرگەندە ارال تەڭىزىنىڭ قولتىعىنداعى ءبىر بالىق زاۆودىنا ىسساپارمەن بارعاندا سوعىس كەسىرىنەن كەمتار بولىپ, اياعىن ارسى-كۇرسى باسقان ەڭگەزەردەي ازاماتتى كورىپ, سۇيسىنگەنىن ايتا كەلىپ: «ول كىسى ەسىكتەن كىرگەننەن باستاپ-اق مەنىڭ نازارىم سوندا ەدى. «شىركىن-اي, كۇنىندە قانداي ازامات بولدى ەكەن» دەپ ويلادىم. مىناداي كەمتار كۇيگە تۇسۋىنە سوعىس كىنالى ەكەنىنە ەش كۇمانىم بولعان جوق.مەنى سول ءسات مۇڭدى ءبىر ويلار بيلەپ الدى. نە ءىشىپ, نە قويعانىم ەسىمدە جوق. ءوزىمىزدىڭ اۋىلدا دا ناق وسىنداي ءبىر كەمتار قارت بار ەدى. سول ويىما كەلدى. ونى كورگەن سايىن دا جۇرەگىم ءبىر شىم ەتەتىن. ىشكەنگە ءماز, جەگەنگە توق كوپ جۇرتتىڭ قارتتى ۇنەمى قىلجاق قىلىپ جۇرەتىنى باتۋشى ەدى. ءسويتىپ, وسى ەكى كىسى «اۋىل شەتىندەگى ءۇي» دەپ اتالاتىن پوۆەسىمدەگى نەگىزگى كەيىپكەر ومارعاليدىڭ ءپروتوتيپى بولىپ شىقتى. سىرلاپ, ادەمىلەپ اۋرەگە تۇسكەنىم جوق, وقيعانى ءوز اۋلىما الىپ كەلدىم دە, ءدال, دايىن حاراكتەردى ءومىردىڭ وزىنەن كوشىردىم» دەيدى.
قىسقاسى, سىرشىل دا ليريكالىق ادەمى پروزاسىمەن قازاق ادەبيەتىنىڭ وركەندەۋىنە ۇلەسىن قوسقان جازۋشى جاقسىلىق تۇمەنباەۆتىڭ ۇلتتىق بولمىسىمىزدى شىنايى بەينەلەگەن شۇرايلى شىعارمالارى ءالى تالاي ءوز وقىرماندارىن رۋحاني سۋسىنداتا بەرەرى انىق.
