رەسەي تاراپى كيەۆتى باسىپ الۋعا بارىن سالىپ جاتىر. قالا ماڭىنداعى بۋچانسكي, بوۆارسكي اۋداندارىندا جانە يرپەن قالاسى ماڭىندا قاتتى قاقتىعىس بولدى. سونىمەن قاتار رەسەيلىك ساربازدار كۆيتنەۆوە اۋىلىنداعى مۇزداتىلعان ونىمدەر توڭازىتىلعان قويمالاردى سناريادپەن اتقىلاعان. سونىڭ سالدارىنان قويما ورتەنىپ كەتتى.
پەنتاگون كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, رەسەي اسكەرى كيەۆتەن 15 شاقىرىم جەردە تۇر. ۋكراينا تاراپىنىڭ پايىمداۋىنشا, رەسەي كيەۆتىڭ باتىس جانە سولتۇستىك جاعىنا قاراي ءوتىپ, شاھاردى قورشاۋعا الۋدى جوسپارلاعان. قازىرگى تاڭدا ولار ۇلكەن قالالارعا باسىپ كىرۋگە جۇرەگى داۋالاماي تۇر. ويتكەنى بۇعان دەيىن جاساعان شابۋىلدارى ساتسىزدىككە ۇشىراپ, وراسان شىعىنعا ۇشىراعان ەدى. سوندىقتان ەلدى مەكەندەردى ارتيللەريامەن اتقىلاپ, ابدەن قيراتقىسى كەلەدى.
رەسەيدىڭ سوعىس تەحنيكاسىن وزگەرتكەنىن ۋكراينا قارۋلى كۇشتەرىنىڭ وكىلدەرى دە ايتىپ وتىر. ولار دەمالىس كۇندەرى ەلدىڭ سولتۇستىگىندەگى چەرنيگوۆ جانە وڭتۇستىگىندەگى نيكولاەۆ قالالارىن «سمەرچ» كوپ رەتتىك زىمىراندىق جۇيەسى ارقىلى اتقىلاعان.
نيكولاەۆ وبلىسى اكىمى ۆيتالي كيم تەلەگرام كانالىندا قالاعا سنارياد تۇسكەنىن, بىرنەشە جەر ورتەنىپ, بىرقاتار ينفراقۇرىلىم قيراپ, ەكى ادامنىڭ زارداپ شەككەنىن مالىمدەدى. سونداي-اق ورىس سولداتتارى قالاعا تىكەلەي شابۋىل جاساۋعا تالپىنعان. الايدا ولار مىنگەن تانكتەر مەن بروندالعان كولىكتەر ميناعا ءتۇسىپ, شەگىنۋىنە تۋرا كەلگەن كورىنەدى. رەسەي اسكەرى قورشاۋعا العان چەرنيگوۆ قالاسىنىڭ ورتالىعىنداعى «ۋكراينا» قوناق ءۇيى قيراعان.
ۋكراينا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى 12 ناۋرىزدا رەسەي اسكەرى ماريۋپولدەگى مەشىتتى اتقىلادى دەپ مالىمدەدى. مەشىتتە 80-نەن استام ادام بولعان, اراسىندا بالالار دا بار. كەيبىرى – تۇركيا ازاماتتارى. مينيسترلىك ادام شىعىنى بار ما, جوق پا, ول جاعىن ايتپادى.
بۇۇ ادام قۇقىعى جونىندەگى جوعارعى كوميسسارىنىڭ كەڭسەسى تاراتقان اقپاراتقا قاراعاندا, كەيىنگى بىرنەشە كۇندە حاركوۆ وبلىسىندا 170 بەيبىت تۇرعىن قازا تاپقان. سونىڭ ىشىندە بەس بالا بار. ال اتالعان مەكەمە جالپى اسكەري قاقتىعىس باستالعالى 1 546 ادامنىڭ زارداپ شەككەنىن حابارلادى. سونىڭ 564-ءى باقيعا اتتانعان. دەگەنمەن ۋكراينا تاراپى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, قازا تاپقان بەيبىت تۇرعىندار سانى بۇدان الدەقايدا كوپ. قورشاۋدا قالعان ماريۋپول قالاسىنىڭ وزىندە قازىرگى تاڭدا مىڭ جارىمعا جۋىق ادام قايتىس بولعان.
سەنبى كۇنى شەتەلدىك جۋرناليستەرگە سۇحبات بەرگەن ۆولوديمير زەلەنسكي اتىس باستالعالى 1 300-دەن استام ۋكراين ساربازى شەيىت كەتكەنىن مالىمدەدى. قازا تاپقان ورىس سولداتتارىنىڭ سانىندا ەسەپ جوق. ۋكراين تاراپى ولاردىڭ سانى 12 مىڭنان اسىپ كەتكەنىن ايتادى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, رەسەيدىڭ ولگەن ساربازدارىنىڭ سانى جەتى مىڭعا جۋىقتاعان. كرەمل قايتىس بولعاندار تۋرالى جاڭا مالىمەت بەرمەدى. بۇعان دەيىن 500-گە جۋىق ساربازىنان ايىرىلعانىن حابارلاعان ەدى. ايتسە دە, رەسەيدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ولگەندەر تۋرالى اقپارات كوبەيدى.
بۇعان دەيىن ۋكراينا مەن رەسەيدىڭ دەلەگاتسيالارى كەزدەسىپ, بىرنەشە رەت كەلىسسوز وتكىزگەنى بەلگىلى. سوعان سايكەس, اتىس ايماعىندا قالعان وڭىرلەردە گۋمانيتارلىق دالىزدەر اشىلعان. بىراق ءجيى-ءجيى وق جاۋدىرۋ سالدارىنان اتىلعان دالىزدەر تولىققاندى اشىلماي تۇر. كەلىسىلگەن 14 گۋمانيتارلىق ءدالىزدىڭ 9-ى عانا قاۋىپسىز. قالعانىن رەسەيلىك ساربازدار ارتيللەريامەن, مينومەتپەن اتقىلاۋدا. ماسەلەن, سەنبى كۇنى كيەۆ ماڭىنداعى وسىنداي دالىزدەردىڭ بىرىندە قارسى تاراپ ەۆاكۋاتسيالىق كولىكتەرگە ءولىم وعىن سەبەلەگەن. سالدارىنان 7 تۇرعىن باقيعا اتتاندى.
ۋكراينا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى رەسەي تاراپى سيرياداعى ارەكەتىنە ۇقساس تاكتيكانى قولدانىپ جاتقانىن جەتكىزدى. دميتري كۋلەبا كرەمل بيلىگى چەرنوبىل ماڭىندا لوگيستيكالىق بازا جاساۋعا بار كۇشىن جۇمساعانىن حابارلادى. ونىڭ ايتۋىنشا, رەسەي مەن ۋكراينا تاراپتارى ءوزارا سويلەسىپ, كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە دايىن ەكەنىن كورسەتكەن. بىراق رەسەي ءالى دە اقىلعا قونبايتىن تالاپتاردى العا تارتىپ وتىر.
«ۋكراينا كەلىسسوزدەرگە دايىن, بىراق بەرىلمەيدى», دەدى ول. د.كۋلەبا ۋكرايناعا ىقتيمال اسكەري قىلمىستاردى تەرگەۋ جانە قۋدالاۋعا كومەك قاجەت ەكەنىنە ەكپىن بەردى. ونىڭ پايىمداۋىنشا, ۋكرايناعا كوبىرەك ۇشاق بەرىلسە, بەيبىت تۇرعىنداردىڭ ءومىرىن ساقتاۋعا مول مۇمكىندىك تۋاتىن ەدى. بىراق باتىس ەلدەرى تىكەلەي قاقتىعىسقا اسەر ەتەتىن كومەك بەرۋگە اسىعار ەمەس. ونىڭ ورنىنا سانكتسيالىق قادامدى دۇرىس كورىپ وتىر. الداعى بىرنەشە كۇندە ەۋروپالىق وداق رەسەيگە قاتىستى جاڭا شەكتەۋ قۇجاتىن ازىرلەمەك. وسى ورايدا, يتاليا بيلىگى ەۋروپالىق وداقتىڭ سانكتسيالارى اياسىندا رەسەيلىك كاسىپكەر اندرەي مەلنيچەنكونىڭ قۇنى 530 ميلليون ەۋرو قۇرايتىن سۋپەرياحتاسىن تاركىلەدى. ميللياردەر ياحتاسىن باسقا بىرەۋدىڭ اتىنا تىركەمەك بولعان. الايدا ونىڭ نەگىزگى يەسى كىم ەكەنى انىقتالعاننان كەيىن يتاليا بيلىگى ونى كامپەسكەلەۋگە شەشىم قابىلدادى.
اقش پرەزيدەنتى دجو بايدەن رەسەيلىك گاۋھار تاستاردى, اراق پەن تەڭىز ونىمدەرىن اكەلۋگە تىيىم سالاتىنىن مالىمدەدى. اق ءۇي باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, رەسەي دە امەريكالىق ءساندى تاۋارلاردى يمپورتتاۋدى توقتاتپاق. سونداي-اق رەسەيدىڭ حالىقارالىق ۆاليۋتا قورى جانە دۇنيەجۇزىلىك بانكپەن بايلانىسى ۇزىلمەك. بۇنىڭ تەك ەنەرگەتيكاعا عانا ەمەس, ەكونوميكانىڭ باسقا سالالارىنا دا قاتىسى بار.
جىل سايىن رەسەيلىكتەر اقش-تان جىلىنا قۇنى جارتى ميلليارد دوللارعا ساعاتتار, زەرگەرلىك بۇيىمدار, الكوگول, اۆتوكولىكتەر جانە ءساندى ەلەكترونيكا سەكىلدى ونىمدەر ساتىپ الىپ كەلگەن. ەندى ونىڭ بارىنە تىيىم سالىنادى. ء«بىز ۋكراينا حالقىمەن بىرگەمىز. ءبىز يمپەريالىق امبيتسياسى بار اۆتوكراتتاردىڭ بۇكىل الەمگە دەگەنىن ىستەتۋگە جول بەرمەيمىز», دەدى د.بايدەن.
دجو بايدەن ۋكرايناعا قارۋ-جاراق پەن باسقا دا كومەك رەتىندە 200 ميلليون دوللار بەرۋدى ماقۇلدادى. اق ءۇيدىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل قاراجات «شەتەلدىك كومەك تۋرالى» زاڭى ارقىلى بولىنەدى جانە ۋكراينانىڭ قورعانىسىنا باعىتتالادى. وسىعان بايلانىستى اقش مەملەكەتتىك حاتشىسى ەنتوني بلينكەنگە تاپسىرما بەرىلگەن. جاڭا قاراجات قارۋ-جاراققا, قورعانىس ىستەرى جونىندەگى دەپارتامەنت قورىنداعى قورعانىس زاتتارىنا جانە اسكەري ءبىلىم مەن وقۋعا جۇمسالۋى مۇمكىن. ەستەرىڭىزدە بولسا, بۇعان دەيىن اقش كونگرەسى ۋكرايناعا توتەنشە كومەك رەتىندە 13,6 ميلليارد دوللار ءبولۋدى ماقۇلداعان ەدى.
تاعى ءبىر جاناما شەكتەۋ رومان ابراموۆيچكە قاتىستى. اعىلشىن پرەمەر-ليگاسى ميللياردەردى «چەلسيدىڭ» ديرەكتورى قىزمەتىنەن شەتتەتتى. مۇنداي شەشىمگە كەلۋگە وتكەن بەيسەنبىدە ۇلىبريتانيا ۇكىمەتىنىڭ ابراموۆيچكە سانكتسيا سالۋى اسەر ەتكەن. سونداي-اق «چەلسيگە» قاتاڭ وپەراتسيالىق شەكتەۋلەر ەنگىزىلدى. « ۇلىبريتانيا ۇكىمەتى سانكتسيا سالعان سوڭ پرەمەر-ليگانىڭ باسقارماسى رومان ءابراموۆيچتى «چەلسي» فۋتبول كلۋبىنىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنەن ايىردى. باسقارمانىڭ شەشىمى 2022 جىلدىڭ 31 مامىرىندا اياقتالاتىن ۇكىمەت بەرگەن ليتسەنزيا شارتتارىنا سايكەس كلۋبتىڭ جاتتىقتىرۋ جانە ويىن وتكىزۋ قابىلەتىنە اسەر ەتپەيدى», دەلىنگەن پرەمەر-ليگانىڭ مالىمدەمەسىندە.
بىرقاتار مەملەكەت باسشىسى كرەملگە تەلەفون شالىپ, ۋكرايناداعى اتىستى توقتاتۋعا شاقىرعان. ماسەلەن, فرانتسيا پرەزيدەنتى ەممانۋەل ماكرون مەن گەرمانيا كانتسلەرى ولاف شولتس رەسەي پرەزيدەنتى ۆلاديمير پۋتينمەن تەلەفون ارقىلى سويلەستى. رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, اڭگىمەنىڭ وزەگى ۋكرايناداعى اتىستى دەرەۋ توقتاتۋعا ارنالعان. دەگەنمەن ەكى ەلدىڭ باسشىسى دا ۆ.ءپۋتيننىڭ رايىنان قايتپاي وتىرعانىن جەتكىزگەن.
ۋكرايناداعى جاعداي قالاي وربىگەنىنە قاراماستان, قاقتىعىس ۆ.ءپۋتيننىڭ كۇتكەنىندەي بولىپ جاتقانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ماسەلەن, رەسەيلىك ساربازدار سوعىس ءتاسىلىن وزگەرتىپ, ەندى ۇلكەن قالالاردى اۋىر ارتيللەريامەن اتقىلاي باستاۋى سونى ايعاقتايدى. وعان قوسا, ۆلاديمير پۋتين تاياۋ شىعىستان ۋكرايناعا 16 مىڭ ەرىكتى اكەلۋگە تاپسىرما بەردى. رەسەي قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا اتالعان ەلدىڭ قورعانىس ءمينيسترى سەرگەي شويگۋ وسىنداي ۇسىنىس بارىن اتاپ وتكەن.
BBC ارناسىنا سۇحبات بەرگەن Conflict Intelligence Team زەرتتەۋ توبىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى رۋسلان لەۆيەۆ رەسەي تاراپى ۇلكەن قالالاردىڭ مەرلەرىنە شاھاردى ۇرىسسىز بەرۋگە ۇسىنىس جاساعان. «بىراق ازىرگە بۇل تاكتيكا دا ءساتتى جۇزەگە اسقان جوق. سالىستىرمالى تۇردە بىردە-ءبىر قالانىڭ مەرى مۇنداي قادامعا بارمادى. مۇنىڭ سەبەبى تۇسىنىكتى. مەرلەر مۇنداي قادامعا بارسا دا, قالا تۇرعىندارى مۇنىمەن كەلىسپەيتىنى انىق», دەيدى ر.لەۆيەۆ.
