قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, الماتى وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ءاسيا احمەتوۆا: «ۇستانىمىم – ىنتىماقتىڭ ۇيىتقىسى بولۋ»
تاتۋلىقتىڭ تىرەگىنە اينالعان تۇلعالار قاشاندا قاراپايىمدىلىعىنان تانبايدى. جەتىسۋ جەرىندە دوستىق پەن ىنتىماقتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ, وسى وڭىردە تىنىشتىق پەن بىرلىككە باستاپ جۇرگەن جاندار بارشىلىق. سولاردىڭ ءبىرى – ەل بىرلىگىن ۇلىقتاعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, الماتى وبلىستىق ۇيعىر ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ ءتورايىمى ءاسيا احمەتوۆامەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– ءاسيا تۇرسىنقىزى, شىعىس حالىقتارىنىڭ ۇلى مەيرامى – ءاز ناۋرىزعا ىلەسە ۇلىلارىن ۇلىقتاعان, تاريحىن تالايعا تاڭعالدىرا تانىستىرعان, سالت-ءداستۇرى مەن ادەت-عۇرپىن ساقتاۋعا نەگىز قالاعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىنا جەر-جەردە ۇلكەن دايىندىق جۇرۋدە. بۇل شارادان سىزدەر دە شەت قالماسسىزدار؟
– البەتتە, قازاق – ءاسىلى قاشاندا ەلدىك پەن بىرلىكتى تاۋەلسىزدىكتىڭ تەمىرقازىعىنا اينالدىرا بىلگەن حالىق. سونىسىمەن دە شوقتىعى بيىك. جالپى, «ءبىزدىڭ ورتاق وتانىمىز – قازاقستاننىڭ قازىرگىدەي قارىشتاپ دامىپ وتىرعانى – ەلىمىزدى مەكەندەۋشى بارلىق ەتنوستاردىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىنىڭ ارقاسى. تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇعىرلى ەتەتىن دە, ەلىمىزدى جاڭا بەلەستەرگە شىعاراتىن دا ءبىزدىڭ وسى قوعامدىق تاتۋلىعىمىز. بىرلىكسىز ەل توزادى, بىرلىكتى ەل وزادى دەيتىن دانالىقتىڭ شىندىعىنا بۇگىندە ءبارىمىزدىڭ كوزىمىز جەتىپ وتىر», دەپ ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ناقتىلاپ بەرگەنى ءمالىم. سول ۇلاعاتتى ءسوزدىڭ جارقىن دالەلى بۇگىندە مەملەكەتىمىزدە ۇلتتار دوستىعى بەرىك ساقتالىپ وتىر.
ءيا, شىنىمەن دە, بۇل – دوس قۋانىپ, دۇشپان كۇيىنەتىن ءبىزدىڭ ەڭ زور جەتىستىگىمىز. تەك بىرلىك بار جەردە عانا تولايىم جەتىستىك پەن كوڭىل قۋانتار تىرشىلىك بارى ەتەنەدەن بەلگىلى. ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋى ءار ازاماتتىڭ جەكە جاۋاپكەرشىلىگىن – ءوزىنىڭ الدىنداعى, ۇجىم الدىنداعى, جۇمىستاعى, جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرادى دەپ قابىلداساق, ول, ءبىرىنشى كەزەكتە, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى دەپ ءتۇسىنۋ كەرەك. تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ تۇعىرلى بولۋىنا ءار ازامات ءوز ۇلەسىن قوسۋى ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى ەلجاندىلىق بولۋى كەرەك. تەك ەلىن شىن جۇرەگىمەن ۇلىقتايتىن ەرلەر عانا ناعىز پاتريوتپىن دەي الادى.
– ەلىمىزدەگى ءتىل ماسەلەسى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– قوعامداعى ۇلتارالىق كەلىسىم مەن تاتۋلىققا ىقپال ەتەتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى – ءتىل جاعدايى. كەز كەلگەن حالىقتىڭ انا ءتىلى سالت-ءداستۇرىن, ادەت-عۇرپىن, ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن ساقتاۋىنىڭ نەگىزى بولىپ تابىلادى. سوعان سايكەس, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءتىل ساياساتىنا مەملەكەت تاراپىنان ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. ءتىل ساياساتى قازاقستانداعى ۇلت ساياساتىنىڭ ماڭىزدى تارماقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇگىنگى تاڭدا جۇرگىزىپ وتىرعان ءتىل ساياساتى ەڭ الدىمەن ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ساياسي تۇراقتىلىعىنا, قوعامداعى ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
– ادام قۇقىعى قالاي قورعالۋدا؟
– قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋدى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ, قۇقىقتىق مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعام قالىپتاستىرۋدىڭ باستى پروبلەمالارىن شەشۋ – كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. وسى جاعدايلاردىڭ بارلىعىندا دا, ەڭ الدىمەن, قازاقستان حالقىنىڭ بىرتۇتاستىعىنىڭ ساقتالۋى, ءار ۇلتتىڭ ءوزىنىڭ جەكە مۇددەلەرىمەن قاتار جالپىۇلتتىق, مەملەكەتتىك مۇددەلەردى دە ەستەن شىعارماۋى قاجەت. ەلدەگى ۇلتارالىق كەلىسىم مەن جاراستىق ماسەلەلەرىنە ۇلكەن ىقپالىن تيگىزىپ كەلە جاتقان ۇيىمدارىنىڭ ءبىرى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى بولىپ تابىلادى. ەگەمەندىك العان جىلداردان بەرى قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقان وسى قوعامدىق ينستيتۋت حالىقتار مەن ۇلتتاردىڭ بىرتۇتاستىعىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋدەگى باستى مىندەتتەردى ءتيىمدى تۇردە شەشىپ كەلەدى.
الماتى وبلىستىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قاشاندا جاڭالىقتىڭ جارشىسى بولىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – انالار ورتالىعىنىڭ اشىلىپ, وتباسىلىق تاربيەنى قولعا الىپ, قوعامنىڭ بارلىق سالالارىن بولاشاق ۇرپاق ءتاربيەسىنە جۇمىلدىرعانى. ەكىنشى ماسەلە – كادرلاردى دايىنداۋ. بىلىكتى دە بىلگىر مامان كوپتەگەن ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشەدى دەپ قابىلداساق, ءبىزدىڭ اسسامبلەيا مەملەكەتتىك قىزمەتكە دايارلاۋ ءۇشىن ارنايى كۋرس اشىپ, ءار ەتنوس وكىلىنىڭ جاستارىن مەملەكەتتىك قىزمەتكە دايىنداۋدى قولعا الدى. مەملەكەتتىك قىزمەت باسقارماسىمەن بىرلەسىپ سەمينارلار وتكىزىپ, تۇسىنىكتەمە جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جاستاردىڭ ءوز كۇشىنە, بىلىمىنە سەنۋىنە ىقپال ەتىپ قانا قويماي, ەڭ باستىسى, اتا زاڭىمىزدىڭ ءبىزدىڭ ەلدە بۇزىلماي جوعارى دەڭگەيدە ورىندالاتىنىنىڭ دالەلى بولىپ وتىر. ءار ادام ءبىلىمدى, بىلىكتى بولسا, جۇمىس ولاردىڭ ءوزىن ىزدەيتىنىن ءومىردىڭ ءوزى راستاۋدا.
قازاقستان – جاڭا ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق قۇرىلىمى قالىپتاسقان, دۇنيەجۇزى مويىنداعان تاۋەلسىز مەملەكەت. اسا جوعارى رۋحانيات پەن وي-ءورىس ۇيلەسىم تاپقان قازاقستاندىقتاردىڭ كۇش-قايراتى قوعام ءومىرىن باتىل دا تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋدا شەشۋشى فاكتور بولىپ تابىلادى.
– بۇگىنگى قوعامداعى ماڭىزدى ماسەلە نە؟
– تاۋەلسىزدىك جولىن تاڭداعان قازاقستان ءۇشىن سول تاۋەلسىزدىك پەن ەگەمەندىكتىڭ, بوستاندىق پەن ەرىكتىلىكتىڭ نەگىزدەرىن قالاي وتىرىپ, ونى ودان ءارى ساقتاپ قالۋ ومىرلىك ماڭىزدى ماسەلە بولىپ سانالادى.
بارلىق ۇلتتار مەن ۇلىستاردى ءبىر جەردە توعىستىرعان ورتاق تاريحي تاعدىر ولاردىڭ ورتاق مۇراتتارى مەن قۇندىلىقتارىنىڭ قالىپتاسۋىنا دا سەبەپشى بولادى. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ۇلت ساياساتى ءوزىنىڭ باعىت-باعدارى بويىنشا دەموكراتيالىق جانە كەلىسىم مەن جاسامپازدىق سيپاتىمەن ەرەكشەلەنىپ كەلەدى. دۇنيەجۇزىلىك وزىق تەحنولوگيا مەن ينتەللەكتىگە سۇيەنگەن ساياسي-ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك قۇرىلىس قازاق حالقىمەن بىرگە بارلىق قازاقستاندىقتاردى وركەنيەتتى ومىرگە جەتكىزەتىندىگى ءسوزسىز.
الداعى وتەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەزەكتى سەسسياسى ونىڭ ءاربىر مۇشەسىنە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ول – ەلىڭنىڭ الدىنداعى ازاماتتىق پارىزىڭدى ابىرويمەن اتقارۋ.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
نۇربول الدىباەۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
الماتى وبلىسى.
