ونەر • 10 ناۋرىز, 2022

حالىق باتىرى تۋرالى سيمفونيا

292 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا قوستاناي وبلىسى ارقالىق قالاسىنداعى دالا ولكەسى تاريحى مۋزەيىنىڭ قورى قىتايدىڭ تانىمال كومپوزيتورى سيان سينحايدىڭ 1916 جىلعى تورعايداعى ۇلت  ازاتتىق كوتەرىلىسىنىڭ باس ساردارى امانگەلدى يمانوۆ تۋرالى سيمفونيالىق پوەماسىنىڭ كوشىرمەسىمەن تولىقتى. بۇل جادىگەردى مۋزەيگە ارقالىق شاھارىنىڭ تۇرعىنى جۇپار تاتكەنوۆا تابىس ەتكەن.

حالىق باتىرى تۋرالى سيمفونيا

سيان سينحاي – ايتۋلى قى­تاي كومپوزيتورى, 250-دەن استام شىعارما اۆتورى. سونىڭ ىشىندە كانتاتا, وپەرا, سيمفونيا, وركەسترلىك مۋزىكاعا ارناپ جازعان تۋىندىلارى ۇلتتىق ورنەگىمەن ەرەكشەلەنەدى. تالانت­تى مۋزىكانت 1940 جىلى ماس­كەۋگە جىبەرىلگەن, سوندا «ۇلت ازات­تىعى» دەگەن ءبىرىنشى سيمفو­نياسىن اياقتاعان. 1941 جىلى الماتىعا كوشىپ كەلىپ, سول جىلدارى «قاسيەتتى سوعىس» اتتى ەكىنشى سيمفونياسىن جازادى. سونىمەن قاتار قازاقتىڭ بىرقاتار حالىق ءانىن جيناپ, قايتا وڭدەگەن. 1944 جىلى قوستانايدا تۇرىپ, وبلىستىق فيلارمونيانىڭ نە­گىزىن قالاۋعا ۇلەسىن قوسادى. تو­بىل وڭىرىنە كەلۋىنە قازاق كومپوزيتورى باقىتجان بايقاداموۆ سەبەپكەر بولعان. حالىق باتىرى تۋرالى سيمفونيالىق شىعارماسى وسى جىلدارى ومىرگە كەلگەن.

11

وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن قازاقستاندىق جانە قىتايلىق ونەر شەبەرلەرى باقىتجان باي­قاداموۆ پەن سيان سينحاي ارا­سىنداعى دوستىق پەن ولاردىڭ شىعارماشىلىق ءومىرىن بەينەلەگەن «كومپوزيتور» اتتى كوركەم فيلم تۇسىرگەنى ەسىمىزدە.

بۇگىندە ەكى تۇلعانىڭ ارا­سىن­داعى سىيلاستىق ۇرپاقتارىمەن دە ساباقتاسىپ وتىر. باقىتجان بايقاداموۆتىڭ جيەنى, قالامقاس ارىسلانقىزى (كومپوزيتوردىڭ اپاسى دانابيكە بايقاداموۆانىڭ قىزى) قوس مۋزىكانتتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىندا كىتاپ جازىپ, ارحيۆتەن سيان سينحايدىڭ بىرقاتار تۋىندىسىن ىزدەپ تاپقان. سونىڭ ىشىندە «امانگەلدى» پوە­ماسى دا بار. وسى شىعارمانىڭ كوشىرمەسىن مۋزەيگە تاپسىرعان جۇپار تاتكەنوۆا دا باقىتجان اعامىزدىڭ جيەنى.

«بولە اپام قالامقاس ارىس­لانقىزى ءوزى شىعارعان كىتاپ پەن سيمفونيالىق تۋىندىنىڭ نوتاسىن ارنايى ارقالىققا بەرىپ جىبەرگەن ەدى. اماناتىن ورىنداپ, مۋزەي قورىنا تاپسىردىم. سيان سينحاي مۋزىكا عانا جازباعان, قازاقتىڭ بي ونەرىن دە زەرتتەگەن. ناعاشىممەن جاقىن دوس بولعان. ەندى ولاردىڭ مۇراسىن قازىرگى جاس ۇرپاق تا بىلگەنى دۇرىس», دەيدى ول.

55

ارقالىقتاعى دالا ولكەسى تاريحى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى اسحات قاسەنوۆ ءبىر سوزىندە سيمفونيالىق شىعارمانىڭ كوشىرمەسىن ەلۋباي ومىرزاقوۆ اتىنداعى قوستاناي وبلىستىق فيلارمونياسى دا العانىن ايتادى. اتالعان ونەر ۇجىمى تۋىندىنى امانگەلدى باتىردىڭ 150 جىلدىعى قار­ساڭىندا قايتا جاڭعىرتۋدى ويلاپ وتىرعان كورىنەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار