بۇل زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – بايلانىس سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ. قۇجاتتا بايلانىس قىزمەتتەرىن كورسەتۋ قاعيدالارىن بۇزعانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىكتى بەلگىلەۋ, ينتەرنەت ساپاسىنىڭ بەلگىلەنگەن تالاپتارىنا سايكەس كەلمەگەنى ءۇشىن ايىپپۇل سوماسىن ۇلعايتۋ ارقىلى رەتتەۋشىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ ۇسىنىلادى. «پاندەميا جانە حالىقتىڭ قاشىقتان جۇمىس ىستەۋى رەجىمىنە كوشۋى كەزىندە ۇسىنىلاتىن بايلانىس قىزمەتتەرى ساپاسىنىڭ ماڭىزى ارتا ءتۇستى. ول حالىقتان كەلىپ تۇسەتىن شاعىمداردىڭ كوبەيۋىنەن بايقالىپ وتىر. سونىمەن قاتار جۇرگىزىلگەن تەكسەرۋلەر بويىنشا انىقتالعان زاڭ بۇزۋشىلىقتار وسىعان بايلانىستى پروبلەمانىڭ بار ەكەنىن دالەلدەيدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى جاننا تەلپەكباەۆا.
اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 637-بابىنا سايكەس ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى ءۇشىن ايىپپۇل 100 اەك-ءتى, ءبىر جىلدىڭ ىشىندە قايتالاپ جاسالعان قۇقىق بۇزۋشىلىق ءۇشىن 200 اەك-ءتى قۇرايدى. بۇل رەتتە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى زاڭ بۇزۋشىلىق فاكتىسىن مويىنداعان كەزدە, اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە سايكەس 50 پايىز, ياعني 50 نەمەسە 100 اەك كولەمىندە ايىپپۇل تولەۋگە قۇقىلى. «كوبىنەسە وپەراتورلارعا قوسىمشا جابدىقتى ورناتۋدان نەمەسە ءوز جەلىسىن وزگە دە تۇردە دامىتۋعا قاراعاندا, ايىپپۇلدىڭ جارتى كولەمىن تولەگەن ىڭعايلى. وسى ورايدا بايلانىسقا قاتىستى بارلىق قولايسىزدىقتار وپەراتور الدىنداعى ءوز مىندەتتەمەلەرىن تۇراقتى نەگىزدە ورىندايتىن, ياعني ءتاريفتى تولىق كولەمدە تولەيتىن ابونەنتتەرگە اسەر ەتەدى. زاڭ جوباسى زاڭنامادا بەلگىلەنگەن تەحنيكالىق پارامەترلەرگە سايكەس كەلمەيتىن بايلانىس پەن ينتەرنەتكە قول جەتكىزۋ قىزمەتتەرىن كورسەتكەنى ءۇشىن ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنە اكىمشىلىك ايىپپۇلداردىڭ مولشەرلەرىن ۇلعايتۋ ارقىلى بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار وتىرىس بارىسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ مەدياتسيا ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن حالىقارالىق تاتۋلاسۋ كەلىسىمدەرى تۋرالى كونۆەنتسياسىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ حالىقارالىق كوممەرتسيالىق قاتىناستار تۇرعىسىندا تۋىندايتىن حالىقارالىق داۋلاردى مەدياتسيا ارقىلى رەتتەۋ جونىندەگى شارتتىق-قۇقىقتىق بازانى كۇشەيتۋگە, سونداي-اق مەملەكەتتىڭ حالىقارالىق ساۋدا قۇقىعى سالاسىنداعى ۇستانىمىن نىعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «بۇگىنگى تاڭدا مەدياتسياعا دەگەن سۇرانىس نەعۇرلىم ارتىپ كەلەدى. مەدياتسيانىڭ كومەگىمەن ەكى تاراپتىڭ مۇددەلەرىن قاناعاتتاندىرا وتىرىپ, داۋدى شەشۋگە بولادى. 2019 جىلعى 7 تامىزدا سينگاپۋردا قازاقستان بۇۇ-نىڭ مەدياتسيا ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن حالىقارالىق تاتۋلاسۋ كەلىسىمدەرى تۋرالى كونۆەنتسياسىنا قول قويدى. كونۆەنتسيانىڭ ماقساتى – مەدياتسيا ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن حالىقارالىق كەلىسىمدەردى قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋماعىندا تانۋ جانە ورىنداۋ. وسى ۋاقىتقا دەيىن مەدياتسيا ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن حالىقارالىق كەلىسىمدەردى تانۋ جانە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ بىرىڭعاي تەتىگى بولعان جوق. سايكەسىنشە, داۋ تاراپتارى ءۇشىن تاتۋلاسۋ كەلىسىمىن باسقا يۋريسديكتسيادا تانۋ جانە ورىنداۋ ءۇشىن سوتقا جۇگىنۋگە مۇمكىندىك تۋىندايدى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان ادىلەت ءمينيسترى قانات مۋسين.
ونىڭ ايتۋىنشا, كونۆەنتسياعا سايكەس تاتۋلاسۋ كەلىسىمىن ورىنداۋ ۇلتتىق زاڭناماعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى. مەدياتسيا ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن كەلىسىمدەردى ورىنداۋ ءتارتىبى «مەدياتسيا تۋرالى» زاڭنىڭ جانە ازاماتتىق پروتسەستىك كودەكستىڭ ەرەجەلەرىندە كوزدەلگەن. «كونۆەنتسيا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ەكى جانە ودان دا كوپ كومپانيالارى اراسىنداعى حالىقارالىق كوممەرتسيالىق داۋلارىنا عانا قولدانىلادى. كونۆەنتسيانى راتيفيكاتسيالاۋ سوتتان تىس مەدياتسيانى جەتىلدىرۋدە وڭ قادام بولىپ وتىر. ول حالىقارالىق ساۋداعا جاردەمدەسۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى بولىپ سانالادى جانە كوممەرتسيالىق تاراپتاردىڭ حالىقارالىق كەلىسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتەدى. قازاقستاننىڭ كونۆەنتسيانىڭ قاتىسۋشى رەتىندەگى مارتەبەسى ەلدىڭ حالىقارالىق بيزنەس-بەدەلىنە جانە ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنا وڭ اسەر ەتەدى», دەدى مينيستر.
جالپى وتىرىستا ەكىنشى وقىلىمدا بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوباسى ماقۇلداندى. وسى زاڭ جوباسى بويىنشا الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى, دەپۋتات ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا بايانداما جاسادى. «زاڭ جوباسى 2021 جىلعى 15 قىركۇيەكتە ءبىرىنشى وقىلىمدا ماقۇلداندى. قۇجات قازاقستاندا بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ءۇشىن ءتيىستى قۇقىقتىق نەگىز قۇرۋ ماقساتىندا ازىرلەندى. زاڭ جوباسىندا بالالارعا قاتىستى كەز كەلگەن زورلىق-زومبىلىق كورىنىستەرىنەن, ونىڭ ىشىندە ولاردى وتباسىلىق قاتىناستار, ءبىلىم بەرۋ جانە اقپاراتتىق كەڭەستىك سالالارىندا قورعاۋ تەتىكتەرىن ىسكە اسىرۋعا باعدارلانعان نورمالار كوزدەلگەن», دەدى دەپۋتات.
وسى ورايدا قۇجاتتى قاراۋ بارىسىندا دەپۋتاتتار بىرقاتار تۇزەتۋ ەنگىزگەنىن ايتتى. اتاپ ايتقاندا, ولار ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردىڭ مەديتسينالىق وڭالتۋ قىزمەتتەرىن الۋعا قول جەتكىزۋىن كەڭەيتۋ, جەتىم بالالار مەن اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالاردى تۇرعىن ءۇي الۋ ءۇشىن ەسەپكە قويۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ ەسكەرىلگەن. «كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا جابىرلەۋ, بۋللينگ كورىنىستەرىن الدىن الۋ ماقساتىندا «جابىرلەۋ» ۇعىمى زاڭنامالىق تۇردە بەكىتىلدى. سونداي-اق ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ كامەلەتكە تولماعاندار اراسىندا بۋللينگتىڭ الدىن الۋ قاعيدالارىن ازىرلەۋ جونىندەگى قۇزىرەتى كوزدەلگەن. بۇدان باسقا, قۇقىققا قارسى كونتەنتكە قارسى ءىس-قيمىل تەتىگىن, ونىڭ ىشىندە «ونلاين-پلاتفورما», «لەزدىك حابارلار الماسۋ سەرۆيسى» ۇعىمدارىن بەكىتۋ ارقىلى رەگلامەنتتەۋ جونىندەگى نورمالار ۇسىنىلدى», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى پەداگوگتەرىنىڭ وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەردى تاڭداۋ قاعيدالارىن ازىرلەۋ جانە بەكىتۋ بويىنشا جاڭا قۇزىرەتتەر بەرۋگە, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى ءۇشىن جەكەلەگەن پاندەر بويىنشا بازالىق وقۋلىقتار مەن وقۋ-ادىستەمەلىك كەشەندەردى ايقىنداۋ ءارى بەكىتۋ جونىندەگى فۋنكتسيالارىن بەكىتۋگە باعىتتالعان نورمالار كوزدەلگەن. «زاڭ جوباسى اياسىندا قارالىپ جاتقان ماسەلەلەردىڭ كەڭەيگەنىن ەسكەرە وتىرىپ, دەپۋتاتتار زاڭ جوباسىنىڭ تاقىرىبىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە بالانىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ, ءبىلىم بەرۋ, اقپارات جانە اقپاراتتاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» دەپ وزگەرتۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزدى. بۇل تۇزەتۋلەر بارلىق مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار, قوعامدىق بىرلەستىكتەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇمىس توبىنىڭ وتىرىستارىندا جان-جاقتى قارالدى», دەدى ءجاميلا نۇرمانبەتوۆا.
سونداي-اق ءماجىلىس دەپۋتاتتارى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اسكەري قىزمەت جانە ارناۋلى مەملەكەتتىك ورگاندار قىزمەتكەرلەرى مەن اسكەري قىزمەتشىلەردىڭ تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا سەنات دەپۋتاتتارى ەنگىزگەن وزگەرىستەرمەن كەلىستى.
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس قازاقستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتى ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى فايزوللا قامەنوۆ جانە سەرگەي رەشەتنيكوۆتىڭ وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلدادى. سونىمەن قاتار جالپى وتىرىستا جاڭادان سايلانعان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى امانجول ءالتاي انت بەرىپ, پالاتانىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ قۇرامىنا سايلاندى.
وتىرىس سوڭىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا دەپۋتاتتىق ساۋالدار جولدادى. باس پروكۋروردىڭ اتىنا جولداعان ساۋالىندا دەپۋتات جاناربەك ءاشىمجان قۇزىرلى ورگاندار «قاسىرەتتى قاڭتارعا» بايلانىستى قوعام سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋى كەرەك ەكەنىنە نازار اۋداردى. «مەن قاڭتاردىڭ قارالى كۇندەرى ەڭ اۋىر جاعدايلاردى باستان كەشكەن الماتى وبلىسى مەن الماتى قالاسىندا بولىپ, ءماجىلىس دەپۋتاتى رەتىندە قالىڭ بۇقارامەن جانە ءىستى بولىپ جاتقانداردىڭ تۋىستارىمەن ارنايى كەزدەستىم. اباقتىدا جاتقانداردىڭ اتا-انالارىنىڭ تالاپتارى بويىنشا تالدىقورعان قالاسىنداعى تەرگەۋ يزولياتورىندا بولىپ, جاستارمەن دە جۇزدەسىپ, سويلەستىم. سەبەبى ءىستى بولىپ جاتقانداردىڭ اتا-انالارى, تۋىستارى تاراپىنان «تەرگەۋ يزولياتورلارىندا ناعىز ازاپتاۋلار, قىلمىستى كۇشپەن مويىنداتۋدىڭ ادام توزگىسىز تۇرلەرىن قولدانىپ جاتىر» دەگەندى العا تارتتى. بۇكىل كامەرالاردى ارالاپ, ارقايسىمەن جەكە-جەكە سويلەسىپ, كوز كورىپ, كوڭىل سەنگەن جاعدايلاردى كوڭىلى الاڭ بولىپ وتىرعان تۋعان-تۋىستارىنا جەتكىزدىم. ءدال وسىنداي كەزدەسۋلەردى ارىپتەستەرىمىز الماتى, شىمكەنت, تاراز قالالارىندا دا وتكىزگەن بولاتىن», دەدى دەپۋتات.
دەپۋتات قوعامدى مازالاعان سۇراقتار ءالى كۇنگە دەيىن اشىق كۇيىندە تۇرعانىنا توقتالدى. ج.ءاشىمجان وسى ماسەلەلەرگە بۇكپەسىز, اشىق جاۋاپ بەرىلۋ كەرەك ەكەنىنە ەكپىن بەردى. «ۋاقىت ۇزاعان سايىن سەنىم سەتىنەپ, كۇدىكتىڭ تۇمانى قالىڭداي بەرەدى. سوندىقتان ءتيىستى كۇشتىك قۇرىلىمدار, مەملەكەتتىك ورگان باسشىلارى جەدەلدەتىپ ءماجىلىستىڭ تورىنە كەلىپ, وقيعاعا بايلانىستى وسى جانە باسقا دا ساۋالعا اشىق جانە انىق, بەتپە-بەت جاۋاپ بەرۋى كەرەك. بۇل – حالىقتىڭ, قوعامنىڭ تالابى», دەدى دەپۋتات. بۇل باستاماعا ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆ قولداۋ ءبىلدىردى. سپيكەر پالاتانىڭ ءتيىستى كوميتەتى مەن اپپارات باسشىلىعىنا اتالعان ءتيىستى ورگاندار وكىلدەرىنىڭ جاۋاپ بەرۋىن ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى. «ارينە, ءبىز تەرگەۋ قۇپياسىنا نەمەسە ناقتى قىلمىستىق ىستەر بويىنشا تەرگەۋ امالدارىنا ارالاسا المايمىز. بۇل تۇرعىدا زاڭنامادا شەكتەۋلەر بار. بىراق قوعام قاڭتار وقيعالارىنا بايلانىستى سۇراقتارعا جاۋاپ كۇتىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى وتىرىستاردىڭ بىرىندە بۇل ماسەلەلەر بويىنشا ءتيىستى لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ اقپاراتىن تىڭداعان دۇرىس بولار دەپ ويلايمىن», دەدى ە.قوشانوۆ.
سونداي-اق البەرت راۋ, ارتۋر پلاتونوۆ, قاينار اباسوۆ, ايگۇل نۇركينا, جامبىل احمەتبەكوۆ, ەرلان سايروۆ, الەكساندر ميليۋتين, دانيا ەسپاەۆا, ەرلىك ومىرعالي, باقىتبەك سماعۇل, دارحان مىڭباي, ەكاتەرينا سمىشلياەۆا, ايبەك پاياەۆ, يۋري جۋلين, سىرىم ەرتاەۆ ءتيىستى مەملەكەتتىك مەكەمە باسشىلارىنا ءوز ساۋالدارىن جولدادى.
